Αγωνιστικά παρατράγουδα

Κάποια τραγούδια, όσες φορές κι αν διασκευαστούν, θέλουμε να τα ακούμε στην ορίτζιναλ εκτέλεσή τους. Αλλες διασκευές, πάλι, είναι τόσο πετυχημένες που μπορεί να μετατρέψουν μια ξεχασμένη σύνθεση σε κάτι τόσο επίκαιρο όσο ένα χιτ. Εκείνη της Τάνιας Τσανακλίδου στον «Μέρμηγκα» του Μάνου Λοΐζου δεν ανήκει σε καμία απ’ τις παραπάνω κατηγορίες. Μέσα στον αγωνιστικό της οίστρο, η ερμηνεύτρια δεν προσέθεσε τίποτα εμφανές στο τραγούδι. Ταυτόχρονα, όμως, κάνοντας το «εν δυο θα σε φάμε», «εν δυο θα σας φα – ααα – με», πείραξε την ουσία του. Γιατί αποπειράθηκε να μεταφέρει στο σήμερα μια αφήγηση του μεγάλου συνθέτη για τα χρόνια της αποχουντοποίησης. Αγνόησε, δηλαδή, επιδεικτικά ότι η Γ’ Ελληνική Δημοκρατία μετρά σχεδόν μισό αιώνα κι έχει αφήσει προ πολλού πίσω της την τυφλή υποταγή σε κάποιον ηγέτη – άρα, και τους κυβερνώντες που δεν λογοδοτούν.

Ο υστερικός τόνος μιας φωνής την οποία οι περισσότεροι έχουν κατηγοριοποιήσει ως μελωδική, άνοιξε την ερμηνεία της σε ένα κοινό πολύ μεγαλύτερο από αυτό που συμμετείχε στις κινητοποιήσεις των καλλιτεχνών για το Προεδρικό Διάταγμα 85: το κοινό των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οι αντιδράσεις που προκάλεσε το σχετικό viral βίντεο – στο οποίο απαθανατίστηκε να πρωταγωνιστεί σε μια περφόρμανς επαναστατικού παροξυσμού – δεν ήταν διόλου ενθαρρυντικές για τον σκοπό που τάχα υπηρέτησε.

Ο μεγάλος ξεσηκωμός της Τσανακλίδου αντί να πείσει την κοινή γνώμη για το δίκαιο των αιτημάτων του καλλιτεχνικού κόσμου, μάλλον τής θύμισε πώς μοιάζει ο δημόσιος λόγος όποτε καλύπτεται από βαρύ κι ασήκωτο πολακισμό. Τα σχόλια, τα οποία συγκρίνουν το ύφος της με εκείνο των συριζαίων όταν περιγράφουν τη δεύτερη φορά Αριστερά – που «θα ‘ναι αλλιώς», θα επαναφέρει τη Δημοκρατία «είτε με το καλό, είτε με το άγριο» -, το μαρτυρούν.

Η σύνδεση που αρκετοί έκαναν δεν προέκυψε από τα αισθητικά τους κριτήρια μόνο. Η διαδικτυακή φημολογία των ημερών που προηγήθηκαν της συναυλίας την ήθελε να βρίσκεται στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το ρεπορτάζ, βέβαια, λέει ότι έχουν γίνει κάποιες επαφές για τη συμμετοχή της γενικώς στις λίστες του ΣΥΡΙΖΑ – τίποτα, όμως, δεν είχε κλείσει ενώ κυκλοφορούσαν οι «πληροφορίες» από τοίχο σε τοίχο. Μέσα στην εβδομάδα που πέρασε οι κονεσέρ των αριστερών παρασκηνίων υποστήριζαν ότι μια υποψηφιότητά της στην Α’ Θεσσαλονίκης δείχνει πιθανότερη.

Οι συριζαϊκές πηγές επιμένουν ότι τα πρόσωπα που θα τοποθετηθούν στις μη εκλόγιμες θέσεις του Επικρατείας θα συνοψίζουν τον κατάλογο των προτεραιοτήτων μιας νέας τσιπρικής διακυβέρνησης. Παρότι εκεί δύσκολα δεν θα περιλαμβάνονται οι ανάγκες μιας επαγγελματικής κατηγορίας την οποία δημοσκόποι κι εκλογολόγοι περιγράφουν ως φίλα προσκείμενη στην Αριστερά, αν ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ προσέθετε το όνομά της στα 15 του ψηφοδελτίου με το ειδικό επικοινωνιακό βάρος, θα ρίσκαρε να στείλει και συμβολικά μηνύματα από εκείνα που κανένα κόμμα εξουσίας δεν θέλει να εκπέμπει ενόψει της κάλπης – διχαστικά μηνύματα, με άλλα λόγια.

Οι φαν της, πάντως, επιμένουν ότι έχει δώσει αγωνιστικά διαπιστευτήρια από πολύ νωρίς, από την εποχή των Μνημονίων – ή, όπως η ίδια θα το έθετε, από τη «χούντα των Μνημονίων». Τότε, το 2011, ανέβαινε στη σκηνή και τραγουδούσε «Πάρτε το Μνημόνιο και φύγετε από δω/ Ουστ», καλώντας το κοινό να φωνάξει μαζί της «ουστ». Κι όχι μόνο. Κάθε απόγευμα πήγαινε στην πλατεία Συντάγματος μαζί με τους Αγανακτισμένους – τους οποίους αποκαλούσε «Αποφασισμένους». Ηταν μια ούλτρα ορθόδοξη της αμεσοδημοκρατίας, που κήρυττε ότι στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες «κυβερνιόμαστε από μάνατζερ».

Την τελευταία τριετία έχει αποκτήσει κι αντιμητσοτακικές περγαμηνές. Το καλοκαίρι του 2021, φέρ’ ειπείν, τις μέρες που η πυρκαγιά καταστρέφει τη Βόρεια Εύβοια, συγκλονισμένη – όπως δηλώνει – από το θέαμα το οποίο αντικρίζει από το σπίτι της στις Μηλιές Πηλίου, ποστάρει στο Facebook: «στο τιμόνι της χώρας βρίσκεται ένας μεγαλομανής ηλίθιος που αγοράζει αεροπλάνα για πάρτη του, ταΐζει πουλημένους δημοσιογράφους για να τον λιβανίζουν και έχει γραμμένο έναν ολόκληρο λαό εκεί που δεν πιάνει μελάνι». Το αποτέλεσμα είναι φυσικά ένα shitstorm, μια καταιγίδα επικριτικών ποστ και τιτιβισμάτων – ανάμεσα στα νέφη της οποίας η Τσανακλίδου εμφανίστηκε να διακρίνει τον εμφύλιο που συνεχίζει να διεξάγεται στη σοσιαλμιντιακή δημόσια σφαίρα, αλλά όχι τη δική της ανάμειξη στον πόλεμο.

Εξού μάλλον κι ανέφερε αργότερα σε συνέντευξη πως «το θέμα είναι η ποιότητα των σχολίων και ποιοι είναι αυτοί που τα γράφουν. Είναι ψηφοφόροι της Δεξιάς που εθίγησαν – και αυτό το κατανοώ – ή είναι ο “στρατός” των πληρωμένων που βγαίνουν κάθε φορά κι εξαπολύουν επιθέσεις σε όποιον δεν τους αρέσει η γνώμη του, γιατί παίρνουν γραμμή». Η «αγανάχτηση», σύμφωνα με την κοσμοθεωρία της, είναι ειλικρινής, δίκαιη κι αυθόρμητη αν έχει αριστερό πρόσημο, καθοδηγούμενη και βρώμικη αν έχει οποιοδήποτε άλλο.

Η τραγουδίστρια δεν είναι η μοναδική που καταδικάζει την τοξικότητα απ’ οπουδήποτε εκτός του οικείου της ιδεολογικού χώρου κι αν προέρχεται. Πριν από αυτή την «αποδοκίμασαν» πολλοί σύντροφοι του ΣΥΡΙΖΑ. Ακόμη κι όσοι έχουν χτίσει τις πολιτικές τους καριέρες πάνω σε ακραία πολωτικές αντιπαραθέσεις. Κοπιάροντας, ωστόσο, το υπόδειγμα των τελευταίων – κραυγάζοντας την οργή της σαν απειλή – πώς ακριβώς προασπίζει την «ελευθερία σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής» που ευαγγελίζεται; Ισως έτσι όπως εκπλήρωνε τα δημοκρατικά της καθήκοντα στα προμνημονιακά χρόνια, που – κατά τα λεγόμενά της – δεν ψήφιζε.