Επιτέλους Μαχόμενη

Η υπερψήφιση της τροπολογίας για το μπλόκο στο «κόμμα Κασιδιάρη» από τη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, την οποία καταψήφισαν ΚΚΕ, Ελληνική Λύση και ΜέΡΑ25, με τον ΣΥΡΙΖΑ να δηλώνει «παρών», έχει πολλαπλές διαστάσεις. Ο πολιτικός διάλογος επικεντρώθηκε στη συνταγματικότητα ή μη της συγκεκριμένης τροπολογίας, με τις δύο πλευρές να αναπτύσσουν σειρά εύλογων επιχειρημάτων. Εύχομαι και ελπίζω να έχει δίκιο η πλευρά εκείνη που υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει πρόβλημα συνταγματικότητας. Ομως, πέραν της θεσμικής διάστασης, αυτή η απόφαση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας έχει πολιτικά και ιδεολογικά παρεπόμενα, τα οποία αξίζει τον κόπο να αναλυθούν.

Το σημαντικότερο είναι η σαφής επιλογή να θεσπιστεί μια δέσμη μέτρων με την οποία η φιλελεύθερη δημοκρατία αποφασίζει να υπερασπιστεί τον εαυτό της από τους εχθρούς της, που επιδιώκουν τη μετατροπή μιας εγκληματικής οργάνωσης σε κοινοβουλευτικό κόμμα. Είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα προς την αντίληψη της μαχόμενης δημοκρατίας που έχει το δικαίωμα να υπερασπίζεται τις αξίες της με κάθε θεμιτό μέσο.

Μια τέτοια επιλογή απομακρύνεται από τη διαδικαστική περί δημοκρατίας αντίληψη ότι στη δημοκρατία όλα επιτρέπονται, αρκεί να τηρούνται οι διαδικαστικοί κανόνες, δεδομένου ότι η δημοκρατία βασίζεται στον «ελεύθερο λόγο για την αντιμετώπιση του αντιδημοκρατικού λόγου», όπως υποστηρίζει η Judith Wise.

Σειρά από σημαντικούς διανοητές έχουν υποστηρίξει το αντίθετο. Οταν τίθεται το οδυνηρό δίλημμα της ανοχής στον εξτρεμισμό, ο Minkenberg δεν αποκλείει «ένα επιμελημένο σύνολο εργαλείων κρατικής καταστολής που μπορούν να χρησιμοποιούνται εναντίον ανεπιθύμητων πολιτικών δρώντων».

Η διεθνής συζήτηση γύρω από αυτό το θέμα συνεχίζεται, με τα περισσότερα κράτη της Δύσης να ταλαντεύονται ανάμεσα στους δύο ιδεοτύπους που για τη μαχόμενη δημοκρατία είναι η Γερμανία και για τη διαδικαστική οι ΗΠΑ.

Στη συζήτηση αυτή μοιάζει να υπάρχει ευρεία συναντίληψη στο ερώτημα εάν οι θεσμικές ρυθμίσεις είναι επαρκείς για την αντιμετώπιση του πολιτικού εξτρεμισμού. Αρνητικά απαντούν οι περισσότεροι μελετητές, με τον Macklem να επισημαίνει ότι «ενώ είναι σαφές ότι καμία στρατηγική από μόνη της δεν δίνει την απάντηση για την καταπολέμηση του κομματικού εξτρεμισμού στις δημοκρατίες, τα στοιχεία από επιλεγμένες χώρες δείχνουν ότι οι στρατηγικές της απομόνωσης, του εξοστρακισμού και της δαιμονοποίησης αποδεικνύονται απρόσμενα αναποτελεσματικές».

Αυτό είναι και το μεγάλο πρόβλημα με την «τροπολογία Κασιδιάρη». Είναι αναγκαία αλλά όχι και ικανή συνθήκη. Χρειάζεται να πλαισιωθεί από μια ιδεολογική πανστρατιά για την υπεράσπιση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Χρειάζεται μια δημοκρατική επανεκπαίδευση που θα αποτρέψει την ακροδεξιά οξειδοαναγωγή, όπως εύστοχα επισημαίνει στο «ΒΗΜΑ» ο Διόδωρος Κυψελιώτης (10/2/23).

Ακούγεται εύκολο, αλλά δεν είναι. Στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης κυριάρχησε μια αριστερόστροφη ιδεολογία υποτίμησης και εν τέλει άρνησης του δημοκρατικού κεκτημένου. Η δημοκρατία μας, σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, ήταν απαξιωτικά «αστική», δεν ήταν «πραγματική». Εάν δεν ηττηθούν αυτά τα στερεότυπα, τότε θα είμαστε ευάλωτοι στη ρητορεία των δημαγωγών και στον αντιδημοκρατικό λόγο του μίσους των εξτρεμιστών.

Η «τροπολογία Κασιδιάρη» θα αποκτήσει νόημα μόνον εάν συνδυαστεί με μια γενική δημοκρατική αντεπίθεση. Είναι η μητέρα των μαχών για την ηγεμονία των δημοκρατικών ιδεών. Από αυτή την άποψη είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ότι σε πρόσφατη δημοσκόπηση το 65,2% απάντησε «συμφωνώ ή μάλλον συμφωνώ» με την τροπολογία της κυβέρνησης για τον αποκλεισμό του κόμματος Κασιδιάρη από τις ερχόμενες εκλογές.

Ο Πέτρος Παπασαραντόπουλος είναι εκδότης και συγγραφέας