Στον δρόμο προς την «καθαρή» ενέργεια η Πτολεμαΐδα

Το 2029, το Τούρκου, η αρχαιότερη πόλη της Φινλανδίας, θα γιορτάσει τα 800 έτη από την ίδρυσή της. Ταυτόχρονα, αισιοδοξεί να επιτύχει άλλο ένα σημαντικό ορόσημο: την κλιματική ουδετερότητα. Δύο χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, η γαλλική Ντιζόν φιλοδοξεί να επιτύχει τον ίδιο στόχο έως το 2030. Και οι δύο αυτές πόλεις συμμετέχουν στην «Αποστολή των Κλιματικά Ουδέτερων και Εξυπνων Πόλεων» (Cities Mission), μια πρωτοβουλία της ΕΕ για τη δημιουργία 100 κλιματικά ουδέτερων πόλων έως το τέλος αυτής της δεκαετίας. Το Τούρκου και η Ντιζόν αποτελούν επίσης εμβληματικά μέλη του χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ έργου RESPONSE, το οποίο έχει ως στόχο να βοηθήσει τις πόλεις να σχεδιάσουν την πορεία τους προς τις καθαρές μορφές ενέργειας.

Μεγάλη ποικιλία λύσεων θα δοκιμαστεί στο Τούρκου και στην Ντιζόν, τις δύο εμβληματικές πόλεις του έργου. Στο πρόγραμμα συμμετέχει όμως και μία ελληνική πόλη, η Πτολεμαΐδα. Ειδικότερα, έξι συνεργαζόμενες πόλεις, οι Βρυξέλλες (Βέλγιο), η Σαραγόσα (Ισπανία), το Μποτοσάνι (Ρουμανία), η Πτολεμαΐδα (Ελλάδα), το Γκάμπροβο (Βουλγαρία) και το Σεβεροντονέτσκ (Ουκρανία), θα επιδιώξουν να θέσουν σε εφαρμογή τις γνώσεις που θα αποκομίσουν.

Ενας βασικός στόχος είναι η δημιουργία «περιφερειών θετικής ενέργειας» σε αυτές τις πόλεις, δηλαδή η παραγωγή περισσότερης ενέργειας από αυτήν που καταναλώνουν. Απώτερος στόχος είναι να παράγεται 20% περισσότερη ενέργεια από την ενέργεια που καταναλώνεται σε ετήσια βάση, αλλά να επιτευχθεί τουλάχιστον θετικό ισοζύγιο.

Εργαστήρια πόλεων

«Αναζητούμε νέους τρόπους ενθάρρυνσης διαφορετικών τύπων πολιτών» αναφέρει ο David Goujon, συντονιστής του έργου.

Τρία τέταρτα των κατοίκων της ΕΕ ζουν σε αστικές περιοχές. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι πόλεις ευθύνονται για περισσότερο από 65% της κατανάλωσης ενέργειας και περισσότερο από 70% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, γεγονός το οποίο τις καθιστά βασικούς πρωταγωνιστές στην καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Εχει αναπτυχθεί μεγάλο φάσμα πράσινων τεχνολογιών, από φωτοβολταϊκά συστήματα μέχρι τετραπλά τζάμια, αλλά η επιλογή του ιδανικού συνδυασμού τεχνολογιών για την κάλυψη των συγκεκριμένων αναγκών κάθε πόλης δεν είναι καθόλου απλή.

Το έργο RESPONSE έχει συγκεντρώσει σχεδόν 100 λύσεις, από τις οποίες οι πόλεις μπορούν να επιλέξουν τον συνδυασμό που ανταποκρίνεται καλύτερα στις ειδικές περιστάσεις τους. Μεταξύ των λύσεων συγκαταλέγονται η παραγωγή βιομεθανίου από λυματολάσπη και η χρήση οικιακών προγνωστικών θερμοστατών και συστημάτων αερισμού υψηλής απόδοσης.

Στο πλαίσιο του έργου λειτουργούν επίσης εργαστήρια και μαραθώνιοι ανάπτυξης εφαρμογών, για την παρουσίαση των διαθέσιμων εργαλείων εξοικονόμησης ενέργειας στους πολίτες, ενθαρρύνοντάς τους να εξοικονομούν ενέργεια και να μειώσουν τους λογαριασμούς κατανάλωσής τους.

Τοπικές διαφορές

Η ιδέα ήταν να καλυφθεί ένα φάσμα πόλεων με διαφορετικά χαρακτηριστικά και σε διαφορετικά στάδια της διαδρομής προς τη βιωσιμότητα, για να εξεταστεί τι είναι αποτελεσματικό για διαφορετικούς πληθυσμούς, σύμφωνα με τον Goujon, διαχειριστή του έργου για τις βιώσιμες πόλεις στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Ερευνας για την Ενέργεια (EIFER) στην Καρλσρούη της Γερμανίας.

Στο Τούρκου, το ενδιαφέρον εστιάζεται στη μεγάλη φοιτητική κοινότητά του, καθώς η πόλη φιλοξενεί πολλά πανεπιστήμια και περίπου 40.000 σπουδαστές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στην Ντιζόν, στο επίκεντρο βρίσκονται πολλά νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος που χαρακτηρίζονται από ένα πολύμορφο, πολιτισμικό κράμα εθνικοτήτων.

Και στις δύο πόλεις, η ομάδα θέτει σε δοκιμή λύσεις με βάση την κοινότητα για την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας. Για παράδειγμα, σε μια περιφέρεια της Ντιζόν, 1.100 κάτοικοι θα συμμετάσχουν σε μια πρωτοβουλία για τη συλλογή ηλιακής ενέργειας κατά το δεύτερο μισό του 2023. Ο έξυπνος φωτισμός δημόσιων χώρων και οι υποδομές για ηλεκτρικά οχήματα, καθώς και τα έξυπνα ενεργειακά συστήματα βάσει υπολογιστικού νέφους αποτελούν επιπλέον λύσεις, οι οποίες εξετάζονται στις εν λόγω δύο πόλεις.

* Η έρευνα για το παρόν άρθρο χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ. Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο περιοδικό Horizon, το περιοδικό της ΕΕ για την Ερευνα και την Καινοτομία.