Πώς οι έμμεσοι φόροι προκαλούν οριζόντια ακρίβεια

Η απόσταση της Ελλάδας απότα παραγωγικά κέντρα της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης και τα αντίστοιχα κόστη, το κόστος ενέργειας και μεταφορών, η πολυπλοκότητα της γεωγραφίας της κάθε χώρας, το μέγεθος της αγοράς και οι αντίστοιχες οικονομίες κλίμακας στις προμήθειες των προϊόντων, το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών, σε σχέση με τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες παρασκευής τους,αλλά καιτο ύψος της φορολογίαςαποτελούν τα βασικά κριτήρια για τη διαμόρφωση των τελικών τιμών των προϊόντων.

Το τελευταίο διάστημα η εκτίναξη των τιμώνστην Ελλάδα αλλά και διεθνώςέχειανοίξειξανά τη συζήτηση για το εάν τελικά οι έμμεσοι φόροι στην Ελλάδα αποτελούν τροφοδότητων αυξημένων τιμών που πλήττουν περισσότερο τα ευάλωτα οικονομικά νοικοκυριά.Και αυτό γιατί πολλά αγαθά έχουντελικές τιμές αρκετά υψηλότερεςαπό άλλες ευρωπαϊκές χώρες και μάλιστα την ίδια στιγμή πουτο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σε όρους ισοδύναμης αγοραστικής δύναμης,στη χώρα μας υπολείπεται σταθερά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Πόσο όμως επιβαρύνουν οι έμμεσοι φόροι, δηλαδή ο ΦΠΑ και ο ΕΦΚ, τις τιμές των προϊόντων και ποια η σύγκριση με άλλες χώρες;Σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Ερευνας Λιανικής Κατανάλωσης (ΙΕΛΚΑ) από τιμοληψίες που πραγματοποίησεστο διάστημα Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου 2022στην Ελλάδα και σεπέντε ακόμα ευρωπαϊκές χώρες (Ισπανία, Πορτογαλία, Γαλλία, Ιταλία και Αγγλία) φαίνεται ότι ο έλληνας καταναλωτής θα μπορούσε να μην αντιμετωπίζει τόσο αυξημένες τιμές εάν οι συντελεστές που τα επιβαρύνουν (ΦΠΑ και ΕΦΚ) ήταν χαμηλότεροι.

Ενα μέσοκαλάθι 22βασικών προϊόντων στην Ελλάδαπου επιβαρύνεται με ΦΠΑ 13% και 24%, ανάλογα με το προϊόν, κοστίζει συνολικά 95,2 ευρώκαι χωρίς ΦΠΑ 81,85 ευρώ.Δηλαδή 13,45 ευρώ φθηνότερα. Αν ένας καταναλωτής αγόραζε κάθε εβδομάδα για έναν χρόνο τα συγκεκριμένα προϊόντα, το κόστος μόνο για τον ΦΠΑ του καλαθιού θα ήταν 699,4 ευρώ, δηλαδή σχεδόν ένας βασικός μισθός.

Για την αγορά των ίδιων προϊόντων ο ισπανός καταναλωτής επιβαρύνεται με ΦΠΑ από 4% έως και 24% και πληρώνει συνολικά 90,28 ευρώ (4,9 ευρώ φθηνότερα από τον Ελληνα),ενώ αν οι τιμές δεν περιελάμβαναν ΦΠΑ το κόστος θα ήταν στα82,99 ευρώ, δηλαδήτο καλάθι του θα ήταν ακριβότερο από αυτό του Ελληνα. Ανάλογη είναι και η εικόνααν δούμε το ίδιο καλάθι στηνΠορτογαλία όπου το κόστοςτου καλαθιούτων 22 προϊόντων με ΦΠΑ είναι στα 93,76 ευρώ, φθηνότερο απ’ ό,τι στην Ελλάδα, ενώ χωρίςΦΠΑ στα 83,47 ευρώ,δηλαδήσχεδόν κατά 2 ευρώ ακριβότερο.

Αντίστοιχη είναι η επιβάρυνσηκαι σε άλλα είδη εκτόςτροφίμων και ειδών σουπερμάρκετ, όπως στα καύσιμακαι τα αλκοολούχα ποτά, αφούΕΦΚ και ΦΠΑ αποτελούν το μεγαλύτερο κομμάτι της τελικής τιμής. Σε ένα λίτρο αμόλυβδης βενζίνης από τα 1,9160 ευρώ πουείναιη μέση τιμή (με βάση τις τιμοληψίες του υπουργείου Ανάπτυξης στις 3 Φεβρουαρίου 2023) το 56,73%, δηλαδή 1,0869 ευρώ, αφοράφόρους, τέλη και λοιπές επιβαρύνσεις,ενώ σύμφωνα μεμελέτη τουΙΟΒΕτο περασμένο καλοκαίρι σε ένα μπουκάλιαλκοολούχου ποτούμετελική τιμή τα 20 ευρώ, τα 11 ευρώ, δηλαδή το 55,1%της τελικής τιμής, αφορούν ΕΦΚ και ΦΠΑ.