Η διπλωματία των σεισμών No 2

Η τεράστια καταστροφή από τους σεισμούς στην Τουρκία (και τη Συρία) λειτούργησε ως τεστ για την Ελλάδα, για τους Ελληνες. Η ένταση των προηγούμενων χρόνων πόσο θα μπορούσε να έχει επηρεάσει τις συμπεριφορές όχι του κράτους, που ήταν αυτονόητο ότι θα έστελνε βοήθεια και θα έκανε ό,τι περνάει από το χέρι πρωτίστως του μηχανισμού σωτηρίας εγκλωβισμένων και στη συνέχεια της οικονομικής συνδρομής για τους πληττόμενους, ούτε των εθελοντών, αλλά των πολιτών. Πόσο οι διαφορές μας σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής, που προκαλούν φορτίσεις, αυξάνουν την ένταση και έφτασαν σε σημείο απειλής ακόμα και της εθνικής μας κυριαρχίας θα επηρέαζαν την κοινή γνώμη; Μπορούσε να ακουστεί από ελληνικής πλευράς ένα «καλά να πάθουν»;

Τα γεγονότα έδειξαν ότι οι έλληνες πολίτες δεν είναι κολλημένοι με τα προαιώνια στερεότυπα του κακού Τούρκου. Γι’ αυτό και παραμέρισαν την πικρία από την επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και έδειξαν με κάθε τρόπο το ενδιαφέρον τους. Για την ώρα, στην Τουρκία τους έλληνες πολίτες εκπροσωπεί η ΕΜΑΚ, που με την πείρα των στελεχών τους προσπαθούν να σώσουν εγκλωβισμένους κάτω από τα ερείπια. Αλλά στην Ελλάδα η συμπαράσταση στα θύματα της καταστροφής είναι βαθιά και ειλικρινής. Τα αισθήματα αυτά καθρεφτίζονται στην κάλυψη της καταστροφής από τα ΜΜΕ αλλά και στη μεγάλη πλειονότητα των αναφορών στα κοινωνικά δίκτυα.

Οι Ελληνες συμπαραστέκονται στα θύματα κυρίως επειδή πληττόμενος είναι ο τουρκικός λαός, άνθρωποι με τους οποίους δεν έχουμε καμία διαφορά. Για την υποδαύλιση της αντιπαράθεσης των δύο κρατών ευθύνεται η πολιτική ηγεσία και οι ιδεολογίες που την υποκινούν, και οι οποίες διαχέονται διεκδικώντας το κοινωνικό σώμα. Η έκφραση αμέριστης συμπαράστασης εκ μέρους της Ελλάδας είναι αυθόρμητη, αλλά στο βάθος κρύβει και την ελπίδα μιας ανανέωσης της εμπιστοσύνης ανάμεσα στους δύο λαούς.

Αυτή η ελπίδα δεν κρύβει τη νοσταλγία για τη «διπλωματία των σεισμών», του 1999, όταν στην Ελλάδα είχαμε πειστεί ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είχαν μπει σε δρόμο εξομάλυνσης. Εκτοτε, βέβαια, έχουν αλλάξει πολλά. Πλέον, οι σχέσεις των δύο χωρών δεν ορίζονται από τη συμφωνία του Ελσίνκι, ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της Τουρκίας αναθεωρήθηκε, ο Ερντογάν μετατράπηκε σε αυταρχικό ηγέτη και η υπονόμευση, μάλιστα δυο φορές, της λύσης του Κυπριακού (με τη σιωπηλή ανοχή ή και τη σιωπηλή προτροπή της Ελλάδας) έχουν διαμορφώσει άλλο τοπίο – κι είναι προφανές ότι, ακόμα κι αν ο σεισμός φέρνει κοντά τους λαούς, δεν είναι βέβαιο ότι θα φέρει κοντά και τα κράτη.

Αλλά, προφανώς, αυτές είναι σκέψεις για το αύριο. Σήμερα προέχει η αλληλεγγύη και η συνεισφορά μας να μείνουν αυτοί οι πληθυσμοί όρθιοι. Απροϋπόθετα.

Περί ουσίας (κάποιων) μεταρρυθμίσεων

Ορισμένες νομικο-συνταγματικές παρατηρήσεις επί των 9 «μεταρρυθμίσεων ουσίας» που πρότεινε χθες ένας (άλλος) επιδραστικός επιστολογράφος σας. 1. Η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης αποκλειστικά από τους ίδιους τους δικαστές κρύβει μεγάλο κίνδυνο συντεχνιασμού και γι’ αυτό δεν εφαρμόζεται σε καμία χώρα. 2. Οι εισαγγελείς ΕΙΝΑΙ δικαστές, με διαφορετικό ρόλο από τους δικαστές της έδρας. 3. Οχι μόνο θα ήταν αντιπαραγωγική, για μια χώρα σαν την Ελλάδα, η εισαγωγή «κάποιου είδους Γερουσίας», αλλά θα μπορούσε άνετα να περιοριστεί ο αριθμός των μελών της υφιστάμενης Βουλής. 4. Ελεγχος της συνταγματικότητας δεν είναι νοητό να αποδοθεί σε – έστω εν μέρει – πολιτικό όργανο, το δε ισχύον σύστημα του «διάχυτου ελέγχου», με αιχμή το Συμβούλιο της Επικρατείας, είναι ικανοποιητικό και πάντως δεν ευθύνεται για καμία μείζονα παθογένεια. 5. Κανένα κείμενο, ούτε το Σύνταγμα, το παρόν ή αναθεωρημένο, δεν είναι ικανό να καταστήσει μια διαδικασία, όπως η επιθεώρηση των δικαστηρίων, «ουσιαστική». Το Σύνταγμα και ο νόμος θέτουν το πλαίσιο, η ουσία είναι ζήτημα εφαρμογής, δηλαδή προσώπων και θεσμών με αίσθηση ευθύνης. 6. Η έκθεση του Επιστημονικού Συμβουλίου της Βουλής δεν είναι δεσμευτική και συχνά, όπως πρόσφατα σε σχέση με τη ρύθμιση για το «κόμμα Κασιδιάρη», δεν παίρνει θέση. Οι εκπρόθεσμες και οι άσχετες τροπολογίες απαγορεύονται από το ισχύον Σύνταγμα, άρα η ουσία είναι, κι εδώ, θέμα εφαρμογής. 7 και 8. Είναι εντελώς ασαφές πώς νοείται η «περαιτέρω ομογενοποίηση της διοικητικής δικαιοσύνης» και το «γκρέμισμα του τείχους μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα». Ως προς δεύτερο, πάντως, θα έλεγα ότι ευτυχώς που υπάρχει διάκριση. 9. Ναι στο ξεκαθάρισμα της «διαδικασίας άρσης του απορρήτου», όχι ειδικά από την ΕΥΠ αλλά γενικώς. Μόνο που κι αυτή δεν είναι θέμα Συντάγματος ή νόμου – εξάλλου νόμος ψηφίστηκε πρόσφατα – αλλά εφαρμογής, χωρίς πανηγυρικότητες και στιγματισμούς.