Ο σεισμός που σβήνει και την Ιστορία

Δραματική χαρακτηρίζεται η καταστροφή που έχει προκληθεί, πέρα από τον ανθρώπινο, στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, συνέπεια του φονικού σεισμού που έπληξε προ ημερών την Τουρκία και τη Συρία.

Οι πρώτες εικόνες που έκαναν τον γύρο του κόσμου είναι ενδεικτικές της κατάστασης, αν και προς το παρόν εκτιμάται ότι δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί το μέγεθος των ζημιών που έχουν υποστεί τα μνημεία των πληγεισών περιοχών.

Στην Τουρκία, η πιο σοβαρή περίπτωση φαίνεται να είναι αυτή του κάστρου του Γκαζιαντέπ, της μνημειώδους ακρόπολης με τους 12 πύργους, που ανοικοδομήθηκε και επεκτάθηκε από τον Ιουστινιανό τον 6ο αιώνα πάνω στα ερείπια ενός φρουρίου των Χετταίων, το οποίο έχει ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Σοβαρές απώλειες φαίνεται ότι έχουν υποστεί επίσης το Γενί Τζαμί της Μαλάτειας (πρόκειται για την αρχαία πόλη Μελιτηνή) που ξαναχτίστηκε τον 19ο αιώνα έπειτα από καταστροφή που υπέστη λόγω σεισμού, και το Καθολικό του Καθεδρικού Ναού του Ευαγγελισμού στο Ισκεντερούν (την Αλεξανδρέττα, η οποία ιδρύθηκε από τον Αλέξανδρο και βρίσκεται στα σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Συρίας), που επίσης χρονολογείται από τον 19ο αιώνα.

Στη Συρία, πιο ανησυχητική είναι η κατάσταση στο Χαλέπι, μία από τις αρχαιότερες πόλεις του κόσμου, με ίχνη ανθρώπινης εγκατάστασης ήδη από τη 7η χιλιετία π.Χ., της οποίας το ελληνικό όνομα ήταν Χαλιβών, επειδή αποτελούσε κομβικής σημασίας κέντρο παραγωγής χάλυβα.

Η σημερινή του ακρόπολη χτισμένη τον Μεσαίωνα  – στη θέση του υπήρχε ο ναός του θεού της βροχής και της γονιμότητας Χαντάντ, που χρονολογείται γύρω στο 2500 π.Χ. -, με τη μνημειακή είσοδο που ανακαινίστηκε τον 16ο αιώνα υπό την κυριαρχία των Μαμελούκων, είναι επίσης μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, προστατευόμενο από την UNESCO. Οι πλέον πρόσφατες πληροφορίες που προέρχονται από τη Διεύθυνση Αρχαιοτήτων της Δαμασκού αποκαλύπτουν ότι υπήρξαν ζημιές στην είσοδο, σε τμήματα της οχύρωσης και στην κορυφή του μιναρέ ενός από τα τζαμιά που έχτισε ο γιος του Σαλαντίν. Θύμα του Εγκέλαδου, στην αστική περιοχή του Χαλεπίου, είναι και το Εθνικό Μουσείο, ένα από τα σημαντικότερα στην Εγγύς Ανατολή.

Το κάστρο του Μαρκάμπ

Μεταξύ των μεγάλων ζημιών που αναφέρθηκαν σε μνημεία ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής και ιστορικής σημασίας, μέχρι την Κεντρική Συρία, είναι αυτές στην πόλη Σελιμιγιέ, την ιερή πόλη των Ισμαηλιτών, όπου έχει καταρρεύσει ο μιναρές του τζαμιού Ισμαήλ, και στο επιβλητικό κάστρο του Μαρκάμπ, από τα σημαντικότερα προπύργια των σταυροφόρων.

Λόγω των καιρικών συνθηκών και της απομακρυσμένης φύσης των περιοχών που καθιστούν δύσκολη την πρόσβαση και τις πληροφορίες, η UNESCO εκτιμά, σε ανακοίνωσή της, ότι πιθανόν και άλλες τοποθεσίες στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς που δεν βρίσκονται μακριά από το επίκεντρο ενδέχεται να έχουν πληγεί από τις αλλεπάλληλες σεισμικές δονήσεις, όπως η νεολιθική τοποθεσία Γκιομπεκλί Τεπέ όπου βρίσκονται οι παλαιότεροι γνωστοί μεγάλιθοι στον κόσμο ηλικίας περίπου 10.000 ετών και το ταφικό – λατρευτικό σύμπλεγμα του Αντίοχου Α’ στο όρος Νεμρούτ με τα μεγάλα λατρευτικά αγάλματα που αναπαριστούν τον νεκρό ανάμεσα σε εκείνα που απεικονίζουν ελληνικές, αρμενικές και περσικές θεότητες.