Η Κύπρος ενώπιον ενός ιστορικού διλήμματος

Στις κυπριακές προεδρικές εκλογές της περασμένης Κυριακής επιβεβαιώθηκαν όλες οι προβλέψεις εκτός από μία: Το απρόσμενα υψηλό ποσοστό που έλαβε ο Ανδρέας Μαυρογιάννης τον έφερε πολύ κοντά στον αναμενόμενα πρώτο Νίκο Χριστοδουλίδη και σε θέση ισχυρού διεκδικητή της προεδρίας κατά τον δεύτερο γύρο των εκλογών.

Το προφίλ των δύο υποψηφίων παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο Ανδρέας Μαυρογιάννης είναι ένας κεντρώος φιλελεύθερος τεχνοκράτης που είχε την υποστήριξη του αριστερού ΑΚΕΛ, καθώς και πολλών άλλων ομάδων και προσωπικοτήτων. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης είναι ο τέως υπουργός Εξωτερικών που στήριξε την (ελκυστική για πολλούς, αλλά μάλλον κενή περιεχομένου) προεκλογική εκστρατεία του στην υποστήριξη του συνονθυλεύματος του ψευδώνυμου κυπριακού «Κέντρου»: κομμάτων και κομματιδίων που επιβιώνουν επί δεκαετίες ως μεταπράτες εθνικισμού και ως φορείς εξυπηρέτησης των πιο φθηνών προσδοκιών των ψηφοφόρων. Είχε επίσης την ανομολόγητη υπόγεια υποστήριξη του διεφθαρμένου συστήματος του νυν προέδρου Αναστασιάδη. Σε όλους αυτούς τώρα, στον δεύτερο γύρο, θα προστεθεί κατά τα φαινόμενα και η κυπριακή Χρυσή Αυγή («ΕΛΑΜ»).

Η τρέχουσα εβδομάδα είναι απολύτως κρίσιμη, καθώς η Κύπρος βρίσκεται ενώπιον ενός ιστορικού διλήμματος: Θα κάνει μια προσπάθεια εισόδου στον 21ο αιώνα, επιχειρώντας τις προ πολλού αναγκαίες τομές στη δημόσια διοίκηση, την εκπαίδευση και την περιβαλλοντική διαχείριση και γενικότερα τη συμπόρευση με το ευρωπαϊκό περιβάλλον; Ή θα επιστρέψει στον εσωστρεφή επαρχιωτισμό της δεκαετίας του 1960, την εκχώρηση πολιτικού ρόλου στην Εκκλησία και την κυριαρχία των τοπικών κομματαρχών; Τη σκιά του σε όλα αυτά ρίχνει βέβαια το μεγάλο ζήτημα του κυπριακού προβλήματος: Θα υπάρξει ένα μικρό, τελευταίο παράθυρο ευκαιρίας, ώστε να διανυθεί το μικρό τελευταίο βήμα που ο απερχόμενος πρόεδρος αρνήθηκε να κάνει στο Κραν Μοντανά; Ή θα επιστρέψουμε στη «διεκδικητική» ρητορεία και στην εργαλειοποίηση του εθνικού ζητήματος ως προκαλύμματος για τις προσοδοφόρες «μπίζνες»;

Η εβδομάδα είναι κρίσιμη και για την Ελλάδα. Ενας εκ των δύο διεκδικητών, ο Ν. Χριστοδουλίδης, επαναφέρει την πρόταση του «ενιαίου αμυντικού δόγματος». Θα επρόκειτο για κωμωδία, αν δεν αποτελούσε δυνητικό πεδίο συγκλίσεων με τους εν Ελλάδι εμπόρους πατριωτισμού, παράγοντας νέες εντάσεις και αποτρέποντας τη ρεαλιστική προσέγγιση των πραγματικών ανοικτών ζητημάτων της εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής.

Σε μια συγκυρία που μόνο η ειρωνεία της ιστορίας μπορεί να παραγάγει, καθοριστικός είναι αυτές τις μέρες ο ρόλος του ηττημένου των εκλογών: του κόμματος του Δημοκρατικού Συναγερμού. Θα κάνει την ιστορική υπέρβαση, αναζητώντας το νήμα που το συνδέει με την ιστορική κληρονομιά του Γλαύκου Κληρίδη; Θα συμβάλει στη μοναδική ευκαιρία που έχει απομείνει για επανένωση της Κύπρου, υποστηρίζοντας καθαρά και χωρίς αστερίσκους την υποψηφιότητα του Ανδρέα Μαυρογιάννη; Ή θα σπεύσει να διεκδικήσει το μερίδιο εξουσίας που θα απομείνει από τους κομματάρχες του ψευδώνυμου «Κέντρου»;

Ο Παναγιώτης Θανασάς διδάσκει Φιλοσοφία στο ΕΚΠΑ. Είναι πολίτης τόσο της Ελληνικής όσο και της Κυπριακής Δημοκρατίας.