Η απρόβλεπτη επόμενη μέρα του κυπριακού δικομματισμού

Σε γενικές γραμμές το αποτέλεσμα του χθεσινού πρώτου γύρου των κυπριακών προεδρικών εκλογών επιβεβαίωσε τον κανόνα που θέλει τις προτιμήσεις του εκλογικού σώματος να διαμορφώνονται σε ανύποπτο χρόνο και πάντως πολύ πριν φθάσει η ώρα της κάλπης.

Οπως επιβεβαίωσε και τον δεύτερο κανόνα που, σε πείσμα των κομματικών επιτελείων, σχετικοποιεί την επίδραση που ασκούν οι προεκλογικές εκστρατείες στο εκλογικό σώμα. Ελάχιστα μεταβάλλουν τις τάσεις της κοινής γνώμης ακόμα και όταν σπάνε τα ρεκόρ διαρκείας, όπως συνέβη στην Κύπρο όπου η τελευταία προεκλογική περίοδος υπερέβη το δωδεκάμηνο. Παρ’ όλα αυτά ούτε να συγκινήσει περισσότερο τους ψηφοφόρους πέτυχε ούτε να αυξήσει τα ποσοστά της συμμετοχής τους στην εκλογική διαδικασία ούτε να ανατρέψει τους δημοσκοπικά προβλεπόμενους συσχετισμούς.

Με εξαίρεση τις κινητοποιήσεις που ζέσταναν την ατμόσφαιρα εν όψει των μεγάλων  συγκεντρώσεων των τελευταίων δέκα προεκλογικών ημερών, το κλίμα παρέμεινε σε γενικές γραμμές υποτονικό, με το ενδιαφέρον των πολιτών να αποσπά η δύσκολη καθημερινότητα και διάχυτη σε πρωτοφανή βαθμό την απαξίωση του κομματικού συστήματος και την απαισιοδοξία για την πορεία τόσο της οικονομίας όσο και των πολιτικών πραγμάτων.

Αλλωστε με το Κυπριακό να έχει βαλτώσει, την αβεβαιότητα να κυριαρχεί,  την ακρίβεια να έχει γίνει βραχνάς για τα νοικοκυριά και την κοινωνία να σκανδαλίζεται με τα αλλεπάλληλα κρούσματα  διαπλοκής, διαφθοράς, αδιαφάνειας και ατιμωρησίας εκείνο που έμενε να φανεί ήταν η ακριβής μορφή και έκταση που θα έπαιρνε η προ πολλού επωαζόμενη επανάσταση του εκλογικού σώματος εναντίον των παραδοσιακών κομμάτων ενός πελατειακού πολιτικού συστήματος που μέχρι πρόσφατα έδειχνε να είναι ιδιαιτέρως ανθεκτικό και ικανό να υπερβαίνει τις κρίσεις του. Τα τελευταία πολλά χρόνια οι ιδεολογικές αντιθέσεις αμβλύνονταν συνεχώς, το εκλογικό σώμα συρρικνωνόταν όλο και περισσότερο, οι κομματικές βάσεις αποσυσπειρώνονταν σε διαρκώς μεγαλύτερο βαθμό. Το τελευταίο μήνυμα που στάλθηκε από την κοινωνία των πολιτών ήταν η άρνηση των νεότερων ψηφοφόρων να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους.

Οι υποψήφιοι για την Προεδρία

Υπ’ αυτές τις συνθήκες εμφανίστηκε το φαινόμενο Ν. Χριστοδουλίδη, του σαραντάρη πρώην υπουργού Εξωτερικών και εκπροσώπου της κυβέρνησης Αναστασιάδη, που ήρθε σε σύγκρουση με την ηγεσία του κεντροδεξιού κυβερνώντος κόμματος επιλέγοντας να διεκδικήσει ως ανεξάρτητος υποψήφιος την Προεδρία της Δημοκρατίας, με τη φιλοδοξία να επαναλάβει το εγχείρημα Μακρόν, να ενσαρκώσει την ανάγκη ανανέωσης του πολιτικού συστήματος και να εκφράσει ένα «αντισυστημικό» ρεύμα συσπειρώνοντας ένα πολυσυλλεκτικό και δυνάμει πλειοψηφικό ακροατήριο.

Στον αντίποδα ο Αβέρωφ Νεοφύτου, ο πρόεδρος του συντηρητικού Δημοκρατικού Συναγερμού, του μεγαλύτερου αστικού κόμματος της Κύπρου, αν και υπερείχε ως προς την καταλληλότητα να διαχειριστεί την οικονομική κρίση, έπεσε θύμα του αρνητικού στερεότυπου που η κοινή γνώμη είχε διαμορφώσει για το πρόσωπό του θεωρώντας τον ως κατεξοχήν άνθρωπο της διαπλοκής και της συναλλαγής με τα μεγάλα συμφέροντα. Λειτούργησε έτσι ως το αλεξικέραυνο πάνω στο οποίο ξέσπασε η σωρευμένη αγανάκτηση για τις διαχρονικές παθογένειες της πολιτικής ζωής.

Παρ’ όλα αυτά την έκπληξη έμελλε να κάνει ο Ανδρέας Μαυρογιάννης, το απόλυτο αουτσάιντερ των χθεσινών εκλογών, που ήταν ο υποψήφιος που μπήκε τελευταίος στην κούρσα του εκλογικού ανταγωνισμού στηριζόμενος αποκλειστικά και μόνο από το ΑΚΕΛ, το τελευταίο μεγάλο ευρωπαϊκό κομμουνιστικό κόμμα.

Για πρώτη φορά στη μετά την τουρκική εισβολή πολιτική ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας το κόμμα της Αριστεράς καταφέρνει να αφήσει εκτός δεύτερου γύρου τον αιώνιο κεντροδεξιό αντίπαλό του καθιστώντας άδηλη τόσο την τελική έκβαση της αναμέτρησης για την ηγεσία της χώρας όσο και την επόμενη μέρα του κυπριακού δικομματισμού. Μέχρι σήμερα επρόκειτο για έναν καθολικό διπολισμό που είχε επιδείξει εξαιρετική αντοχή στον χρόνο και τις κρίσεις του αντιπροσωπευτικού συστήματος επιφυλάσσοντας στα παραδοσιακά κόμματα του ενδιάμεσου χώρου τον ρόλο του απλού ρυθμιστή των πολιτικών ισορροπιών.

Σήμερα τα κόμματα του Κέντρου, συνασπισμένα πίσω από την υποψηφιότητα Χριστοδουλίδη, φαίνεται να αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού θέτοντας κυρίως την Κεντροδεξιά προ υπαρξιακών διλημμάτων άμεσα συνδεδεμένων με την τύχη του Κυπριακού.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι επικοινωνιολόγος, πολιτικός αναλυτής