Αιλουροειδής πολιτική

Τα ράκη του καρατζαφερισμού είναι ανθεκτικά και δεν επιβιώνουν μόνο ως η μπαρόκ εκδοχή της πολιτικής, ούτε μόνο ως προβεβλημένα πρόσωπα, ενταγμένα στην κυβέρνηση. Γιατί ο Καρατζαφερισμός δεν είναι ακριβώς ιδεολογία, αλλά προσαρμοστικότητα και ευλυγισία. Μια αιλουροειδής εκδοχή του πολιτικού, που αδέσμευτα και αδάκρυτα πάει οπουδήποτε, λέει, αντιδικεί, επανασυμφιλιώνεται με το οτιδήποτε και μάλιστα πανεύκολα. Παλαιότερης κοπής κριτική θα μιλούσε για καιροσκοπισμό – ή οπορτουνισμό αν επρόκειτο για αριστερό πολιτικό. Ο ίδιος ο κ. Καρατζαφέρης ανήκει στη «δεξιά πολυκατοικία» – έκφραση δικής του επινόησης – που συστεγάζει μεν ποικίλες φιλοδοξίες ή ιδεολογικά ημιτόνια, αλλά συγχρόνως επιτρέπει την εύκολη μετακίνηση. Από το κομματίδιο, στο μεγάλο κόμμα. Αλλά και το ανάποδο. Από το μεγάλο κόμμα – αν υπάρξει προσωπική δυσαρέσκεια – στο μικρό. Το «μαντρί» του μακαρίτη Αβέρωφ έχει εύπλαστη περίφραξη.

Ο κ. Καρατζαφέρης, μετά από πολλά χρόνια σχοινοβατικής πολιτικής καριέρας (μην ξεχνάμε επέβαλε στην τρικομματική ως πρωθυπουργό τον κ. Παπαδήμο, το 2011, αποσυρόμενος ο ίδιος, λίγους μήνες μετά), φάνηκε να πνίγεται εκλογικά και πολιτικά από αυτή την ευλυγισία και προσαρμοστικότητα και για πολλά χρόνια μονολογεί τηλεοπτικά, συχνά με χιούμορ και βλέμμα παρατηρητή της πιάτσας. Οχι ακαδημαϊκού, αλλά περπατημένου.

Χαρακτηρίζεται από ένα επιδέξια «θυμωμένο εμπειρισμό» είχα γράψει παλιότερα για τον Αδωνη (ένα από τα ταλέντα που ο Καρατζαφέρης, προώθησε). Ο ίδιος ο κ. Καρατζαφέρης διαθέτει μια παιδεία «πιάτσας», ο εμπειρισμός του δεν εκρήγνυται – λογικό στην ηλικία του -, φτιάχνει όμως επιχειρήματα σε διαφημιστική γλώσσα, καταληπτά και βρώσιμα. Εκείνο όμως που με ενδιαφέρει είναι ότι, στο τέλος, η απίστευτη αιλουροειδής πολιτική του εκφραστικότητα φαίνεται ότι αντιστοιχείται με ένα βαθύτερο ρεύμα, που ανασυγκρότησε όλη την πολιτική σκηνή, το κοινό της, το εκλογικό εκκλησίασμα. Ο κ. Καρατζαφέρης είναι μια ΠΟΠ φιγούρα, που μπορεί να μεταβάλλει το πολιτικό διάβημα σε διαφήμιση απορρυπαντικού.

Γιατί έρχεται στην επιφάνεια; Μόνο για τους επι-δέξιους επαίνους στον Πρωθυπουργό ή γιατί είναι ο πολιτικός πατέρας τριών υπουργών της κυβέρνησης; Ερχεται στην επιφάνεια λόγω του ιδεολογικού και προσωπικού κλήρου του; Λόγω του ότι η συντηρητική πλευρά έχει ανάγκη από μια ενίσχυση στα δεξιά της και τον ανασύρει; Και ποιος χρειάζεται το επιχείρημα ενός ανεμβολίαστου επαρχιωτισμού: «Οι ξένοι συνωστίζονται για να του σφίξουν το χέρι» (σ.σ.: του Πρωθυπουργού) ή «ξέφυγε πολύ ψηλά» κ.λπ. Ποιος μπορεί να στηρίζεται σε μια τέτοια πολιτική απλοϊκότητα;

Πριν από λίγο καιρό, χαρακτηρίστηκε ο κ. Γεωργιάδης «παιχτούρα» σε ένα χιουμοριστικό σχόλιο αντιπάλου του. Μια χαριτωμενιά στο Twitter ή κάπου αλλού. Η αργκό ενίοτε εκφράζει πιο εύστοχα την πολιτική ελαστικότητα του χώρου και όχι μόνο του προσώπου. Αυτό που παλαιά ονομαζόταν καιροσκοπισμός ή οπορτουνισμός σήμερα αποκαλύπτεται ως μια γενική και ανθηρή πολιτική κατηγορία, που διατρέχει το κοινό υποδοχής, τους εκλογείς, τους ακροατές, τους καταναλωτές και παραγωγούς «σοσιαλμιντιακού» λόγου. Ο κ. Καρατζαφέρης προείδε και την πολιτιστική μεταβλητότητα και την πολιτική αμνησία. Ναι, έφυγε (ή ανασύρεται), αλλά έχει μείνει το φαινόμενο που εξέφρασε, που υποστασιοποίησε.

Παραφράζοντας τον Μπρεχτ: «Κανείς δεν μπορεί να είναι ποταπός αν δεν υπάρχει ζήτηση για ποταπότητα»

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ