Η μάχη των καλωδίων Αιγύπτου – Ευρώπης, μέσω Κρήτης

Μία μάχη για τη μεταφορά φθηνής και καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας από τις πλούσιες σε ήλιο και αέρα ΑΠΕ της Αιγύπτου προς την Ελλάδα και την Ευρώπη φαίνεται να ανάβει.

Ενας ανταγωνισμός μεταξύ δύο φαραωνικών έργων ηλεκτρικής διασύνδεσης – δύο καλωδίων – που τρέχουν, αντίστοιχα, δύο επιχειρηματικά σχήματα.

Η δίψα της Ευρώπης για πράσινη και χαμηλού κόστους ενέργεια είναι μεγάλη, μετά την κρίση και την απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.

Δύο εταιρείες ελληνικών συμφερόντων διαγκωνίζονται για το ποια θα φέρει την πολυπόθητη φθηνή ηλεκτρική ενέργεια μέσα από τις αντίστοιχες επενδυτικές τους προτάσεις ύψους δισεκατομμυρίων ευρώ και ισχύος πολλών γιγαβάτ.

Η μάχη αυτή αποκτά και γεωπολιτικές διαστάσεις καθώς ένα από τα δύο επιχειρηματικά σχήματα διατείνεται πως έχει εξασφαλίσει και τη στήριξη του αμερικανικού παράγοντα. Ταυτόχρονα οι οδεύσεις των καλωδίων εμπλέκονται και με την ευαίσθητη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Αιγύπτου και Λιβύης και Κρήτης. Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα με τη σειρά.

ΕΛΛΑΔΑ – ΑΙΓΥΠΤΟΣ. Τον Ιούνιο του 2021 στο Κάιρο ο έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ ελ Σίσι συμφώνησαν την προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ των δύο χωρών.

Τον Οκτώβριο του 2021 οι δύο αρμόδιοι υπουργοί Κώστας Σκρέκας και Μοχάμεντ Σάκερ υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας για το έργο, το οποίο έχουν αναλάβει να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν οι δύο αντίστοιχοι διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας ΑΔΜΗΕ και EETC.

Τον ίδιο μήνα, ο όμιλος Κοπελούζου ανακοίνωσε ότι υπέβαλε αίτημα ένταξης στο δεκαετές πλάνο ανάπτυξης των ευρωπαϊκών ηλεκτρικών δικτύων το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Αιγύπτου (GREGY). Η διαδικασία αυτή δρομολογεί και την ένταξή του στην 6η λίστα των έργων κοινού ενδιαφέροντος (PCI) της ΕΕ.

GREGY. Τον Μάρτιο του 2022 ο ιδρυτής του ομίλου Κοπελούζου Δημήτρης Κοπελούζος παρουσιάζει επίσημα όλες τις λεπτομέρειες του GREGY. Εργο το οποίο είχε οραματιστεί από το 2008. Την ίδια περίοδο γίνεται γνωστό από την κυβέρνηση και τον ΑΔΜΗΕ πως αυτός θα είναι και ο φορέας υλοποίησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Αιγύπτου – Ελλάδας.

Το GREGY, ισχύος 3 γιγαβάτ, θα μεταφέρει ηλεκτρικό ρεύμα από αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα ισχύος 9,5 γιγαβάτ που αναπτύσσει ο όμιλος Κοπελούζου στην Αίγυπτο. Η επένδυση ξεπερνά τα 3,5 δισ. ευρώ. Η διαδρομή που ακολουθεί είναι 954 χλμ. και ξεκινά από το El Sallum και φτάνει στη Νέα Μάκρη Αττικής. Παρακάμπτει δε με αυτή τη διαδρομή ευαίσθητες γεωπολιτικά θαλάσσιες περιοχές.

Στις 15 Δεκεμβρίου ο όμιλος Κοπελούζου κατέθεσε αίτημα ένταξης του έργου στην 6η λίστα των έργων PCI, συνοδευόμενο από επιστολές στήριξη των υπουργείων Ενέργειας Ελλάδας και Βουλγαρίας και του ΑΔΜΗΕ.

GAP. Τις περασμένες δύο εβδομάδες ο ελληνικός όμιλος Eunice που αναπτύσσει τεχνολογίες πράσινης ενέργειας προχώρησε σε ένα μπαράζ ανακοινώσεων που γνωστοποιούν την απόφασή του να προχωρήσει το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Αφρικής (GAP). Τον φορέα υλοποίησής του αναλαμβάνει να διοικεί ο Ελληνοαμερικανός Andreas Borgeas, πρώην γερουσιαστής της Πολιτείας της Καλιφόρνιας. Από τη νέα του θέση, ο Borgeas, τονίζεται στην ανακοίνωση της Eunice, θα ηγηθεί των πρωτοβουλιών για την προώθηση της διεθνούς κοινοπραξίας, σε συνεργασία με τις ηγεσίες από Ελλάδα, Αίγυπτο και Ευρωπαϊκή Ενωση ώστε να επιταχυνθεί η ολοκλήρωση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ των δύο ηπείρων, Ευρώπης και Αφρικής.Το έργο προβλέπει την ανάπτυξη διπλού καλωδίου συνολικής ισχύος 2 γιγαβάτ από τη βόρεια ακτή της Αιγύπτου μέχρι τον Αθερινόλακκο της Νοτιοανατολική Κρήτης. Διασχίζει δε την ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου. Εχει ενταχθεί στο δεκαετές πλάνο των ευρωπαϊκών δικτύων και είναι υποψήφιο προς ένταξη στην 5η λίστα των έργων κοινού ενδιαφέροντος (PCI).

H Eunice, στην οποία απευθύνθηκαν «ΤΑ ΝΕΑ» για περισσότερες λεπτομέρειες του project, παρέπεμψε για απαντήσεις σε μεταγενέστερο χρονικό διάστημα, ανακοίνωσε επίσης τη συνεργασία με τη μεγάλη αμερικανική κατασκευαστική εταιρεία σε ενεργειακά έργα, McDermott.

Στη σχετική ανακοίνωσή της, υπογραμμίζεται: «Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στρατηγικούς ενεργειακούς στόχους της Ελλάδας και ο GAP αντιπροσωπεύει ένα έργο εθνικής σημασίας και για τις δύο χώρες».

ΤΕΧΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ. Αρμόδιες πηγές με τις οποίες συνομίλησαν «ΤΑ ΝΕΑ» υποστηρίζουν αναφορικά με τα δύο projects πως η προσαιγιάλωση καλωδίου τέτοιου μεγέθους στην Κρήτη συναντά τεχνικά ζητήματα.

Κι αυτό καθώς το νησί έχει εξαντλήσει σε συνδυασμό και με το καλώδιο Κύπρου – Κρήτης τα τεχνικά όρια. Αλλες πηγές εξηγούσαν ότι η Κρήτη δεν έχει ανάγκη από περισσότερες ποσότητες πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας με δεδομένο ότι στο νησί θα αναπτυχθούν έως το 2030 ΑΠΕ συνολικής ισχύος 1,8 γιγαβατ. Η μεταφορά δε ηλεκτρικής ενέργειας στην ηπειρωτική Ελλάδα και την Ευρώπη, μέσα από τη διασύνδεση που κατασκευάζεται Αττικής – Κρήτης, έχει συγκεκριμένη χωρητικότητα. Και αυτή δεν αρκεί για περισσότερες ποσότητες ισχύος.