Τσουνάμι αποκεφαλισμών μετά τις καταγγελίες

«Ο πρόεδρος βλέπει και ακούει την κοινωνία. Και ανταποκρίνεται άμεσα σε μία βασική δημόσια απαίτηση -δικαιοσύνη για όλους»: με αυτόν τον τρόπο σχολίασε ο Μιχαΐλο Ποντολιάκ, σύμβουλος του ουκρανού προέδρου, το χθεσινό κύμα παραιτήσεων και αποπομπών στα υψηλότερα ηγετικά κλιμάκια της χώρας. Είχαν προηγηθεί δύο «εκρήξεις» στους κόλπους της ουκρανικής εξουσίας: μία δημοσιογραφική έρευνα της εφημερίδας «Zerkalo Nedeli», το Σάββατο, που αποκάλυπτε φουσκωμένες τιμές σε συμβόλαιο προμήθειας τροφίμων του ουκρανικού στρατού, καθώς και η επ’ αυτοφώρω σύλληψη, την επομένη, του υφυπουργού Υποδομών, Βασίλ Λοζίνσκι, ενώ εισέπραττε μίζα 400.000 δολαρίων προκειμένου να «διευκολύνει» την αγορά γεννητριών σε φουσκωμένες τιμές.

Η μάχη κατά της διαφθοράς έχει μακρά ιστορία στην Ουκρανία. Πριν από την εισβολή της Ρωσίας, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι την είχε αναγάγει σε βασικό του μέλημα, θέλοντας να ενσαρκώσει μία γενεακή ρήξη με την πολιτική ελίτ που κυβέρνησε τη χώρα μετά την ανεξαρτητοποίησή της, το 1991. Με τον πόλεμο όμως να μαίνεται, το Κίεβο να εξαρτάται σε μέγιστο βαθμό από τη δυτική στήριξη, και να επιδιώκει ταυτόχρονα την ένταξή του στην ΕΕ, γίνεται ακόμα πιο ζωτικής σημασίας. «Αν οι δωρητές», συνόψισε την κατάσταση μιλώντας στη «Le Monde» η ευρωβουλευτής Βιόλα φον Κράμον, αντιπρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής σύνδεσης ΕΕ – Ουκρανίας, «αρχίσουν να έχουν αμφιβολίες και να σκέπτονται πως η Ουκρανία είναι διεφθαρμένη, κανείς δεν θα θέλει πια να δώσει τίποτα».

«Αλλαγή προσωπικού»

Συνολικά 13 υψηλόβαθμοι ουκρανοί αξιωματούχοι, ανάμεσά τους τέσσερις υφυπουργοί, ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Ζελένσκι, ο αναπληρωτής γενικός εισαγγελέας και πέντε κυβερνήτες περιφερειών, αποπέμφθηκαν ή παραιτήθηκαν χθες. Ο ουκρανός πρόεδρος είχε προαναγγείλει τις εξελίξεις ήδη από το βράδυ της Δευτέρας λέγοντας πως «υπάρχουν ήδη αποφάσεις για αλλαγή προσωπικού (…) οι οποίες αφορούν αξιωματούχους διαφόρων βαθμίδων στα υπουργεία και σε άλλες υπηρεσίες της κεντρικής κυβέρνησης, καθώς και των επαρχιών αλλά και των δυνάμεων επιβολής της τάξης».

Αρκετοί από τους παραιτηθέντες / αποπεμφθέντες είχαν συνδεθεί με καταγγελίες για διαφθορά. Το ουκρανικό υπουργείο Αμυνας επιμένει πως οι καταγγελίες για υπερτιμολόγηση τροφίμων που προορίζονται για τον στρατό είναι αβάσιμες. Για «συνηθισμένο τεχνικό λάθος των προμηθευτών» έκανε λόγο τη Δευτέρα ο υπουργός Ολεξίι Ρέζνικοφ. Η NABU, βέβαια, η ανεξάρτητη αρχή καταπολέμησης της διαφθοράς που ιδρύθηκε το 2014, αποκάλυψε πως είχε ξεκινήσει σχετική έρευνα πριν καν αποκαλυφθεί από τον Τύπο η υπόθεση. Παρ’ όλα αυτά, η παραίτηση που υπέβαλε χθες ο υφυπουργός Αμυνας Βιατσεσλάβ Σαποβάλοφ, υπεύθυνος για την υλικοτεχνική υποστήριξη των ενόπλων δυνάμεων, παρουσιάστηκε από το υπουργείο ως μία «άξια πράξη» που θα επιτρέψει «να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη της κοινωνίας και των διεθνών εταίρων».

Αυτοκίνητα και διακοπές

Παραίτηση υπέβαλε και ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Ζελένσκι, Κίριλο Τιμοσένκο: αιτιολογία δεν δόθηκε, έχει εμπλακεί ωστόσο από την έναρξη της ρωσικής εισβολής σε διάφορα σκάνδαλα που αφορούσαν κυρίως τη χρήση φανταχτερών οχημάτων. Οσο για τον αποπεμφθέντα αναπληρωτή γενικό εισαγγελέα, Ολέκσιι Σιμονένκο, αυτός κατηγορήθηκε από τον Τύπο ότι πήγε πρόσφατα για διακοπές στην Ισπανία: τη Δευτέρα, ο Ζελένσκι ανακοίνωσε νέα απαγόρευση στον παραθερισμό αξιωματούχων στο εξωτερικό.

Από τα καθήκοντά τους απομακρύνθηκαν επίσης ο υφυπουργός Κοινωνικής Πολιτικής, δύο υφυπουργοί Περιφερειακής Ανάπτυξης, οι δύο υποδιευθυντές της ουκρανικής υπηρεσίας θαλάσσιων και ποτάμιων μεταφορών καθώς και οι κυβερνήτες συνολικά πέντε περιφερειών, οι τρεις (Χερσώνα, Ζαπορίζια και Ντνιπροπετρόφσκ) στην πρώτη γραμμή του πολέμου, οι άλλες δύο (Κίεβο και Σούμι), μείζονα πεδία μάχης σε προηγούμενα στάδια του πολέμου. Εκτός από τον κυβερνήτη του Κιέβου, Ολέξιι Κουλέμπα, οι υπόλοιποι τέσσερις βρίσκονταν ήδη στο στόχαστρο δικαστικών ερευνών. Ο πόλεμος έχει όμως δυσκολέψει το έργο της NABU: σύμφωνα με τον ουκρανικό Τύπο, ένα 20% των ερευνητών της, 12 από του 40 ειδικευμένους εισαγγελείς έχουν καταταγεί στον στρατό.