Η έξοδος της Αλέκας

Αποχωρεί η Αλέκα Παπαρήγα από το Κοινοβούλιο και αυτό την καθιστά αντικείμενο ύμνων: μια κομμουνίστρια ηγέτις που δεν είναι παντρεμένη με την καρέκλα της. Σε ένα κόμμα που προέρχεται από την παράδοση του σοβιετικού κομμουνισμού, όπου οι ηγέτες ήταν ισόβιοι, η Αλέκα Παπαρήγα είναι εξαίρεση. Αρχικά, αποσύρθηκε από τη θέση της γενικής γραμματέως του ΚΚΕ, το 2013, χάριν του Δημήτρη Κουτσούμπα, ο οποίος προαλειφόταν ως διάδοχός της. Και τώρα αποσύρεται και από το Κοινοβούλιο, ουσιαστικά δηλαδή αποσύρεται από τη νομή της εξουσίας, χωρίς να χωρίσει από το κόμμα, στη δραστηριότητα του οποίου προφανώς θα συμμετέχει ως απλό μέλος.

Μπράβο λοιπόν στη γυναίκα, στην κομμουνίστρια, στην άνθρωπο που δεν παντρεύτηκε ισοβίως την εξουσία. Ηταν αρκετά τριάντα χρόνια. Ναι, η Αλέκα Παπαρήγα εκλέγεται ανελλιπώς βουλευτίνα του ΚΚΕ από το 1993, είτε στο ψηφοδέλτιο του κόμματος (όπου οι σταυροί, ως γνωστόν, είναι κατευθυνόμενοι) είτε από το 2015 και μετά ως επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας – συνολικά, δηλαδή, κλείνει τριάντα χρόνια στο Κοινοβούλιο. Σύνταξη, και μάλιστα βαρύ ανθυγιεινό.

Κανένα πολιτικό πρόσωπο, όμως, δεν κρίνεται από μόνο μία επιλογή του, η οποία μάλιστα εν προκειμένω δεν αφορά την κοινωνία για λογαριασμό της οποίας πολιτεύεται αλλά πρωτίστως τον εαυτό του. Κάθε απόσυρση πολιτικού επιβάλλει την ανάσυρση του στίγματος που άφησε στην πολιτική ζωή του τόπου.

Η Αλέκα Παπαρήγα ανέλαβε το κόμμα σε μια πολύ δύσκολη και πολύ καθοριστική φάση, τον Φεβρουάριο του 1991. Στην Ευρώπη γινόταν μια κοσμογονία: το σοβιετικό μπλοκ είχε καταρρεύσει παταγωδώς και μαζί με την πολιτική κατάρρευσή του αναδείχτηκε ευρύτερα ο αυταρχικός και, συχνά, ολοκληρωτικός χαρακτήρας της Σοβιετικής Ενωσης και των καθεστώτων που είχε υπό την επιρροή της. Πριν δηλαδή από την πολιτική και οικονομική κατάρρευσή τους, είχε προηγηθεί η ηθική κατάρρευση της ιδεολογίας τους. Αλλά και στην Ελλάδα γινόταν μια κοσμογονία. Το ΚΚΕ, όπως και το ΚΚΕ εσωτερικού (ή μάλλον η πλειοψηφική συνιστώσα του, η ΕΑΡ, που επέλεξε να κρατήσει μόνο το πρόσημο της Αριστεράς, αποχωριζόμενη το πρόσημο του κομμουνισμού), απέναντι στα φαινόμενα καθεστωτισμού, διαφθοράς (σκάνδαλο Κοσκωτά) και περιφρόνησης των δημοκρατικών θεσμών στα οποία είχε διαπρέψει το ΠΑΣΟΚ του αυριανισμού, κατάφεραν να συνεννοηθούν σε ένα δημοκρατικό άνοιγμα, ένα πείραμα που γέννησε τον Συνασπισμό. Στο πείραμα αυτό συμμετείχαν ισότιμα οι ηγετικές μορφές του ΚΚΕ και της ΕΑΡ, ο Χαρίλαος Φλωράκης (επίσης αποσύρθηκε) και ο Λεωνίδας Κύρκος. Το ΚΚΕ είχε τριγμούς και αποχωρήσεις, αλλά το πείραμα λειτουργούσε:  οι πολιτικές και τα μίντια του κόμματος έζησαν μια σύντομη άνοιξη.

Η επικράτηση της Αλέκας Παπαρήγα στο κόμμα ήταν εναρκτήριο σάλπισμα αναδίπλωσης. Τα όποια ανοίγματα εγκαταλείφθηκαν. Το κόμμα άφησε τους ανήσυχους να πάρουν τον δρόμο τους και ξαναμανταλώθηκε στον Περισσό εργαζόμενο για την αναπαραγωγή του και για το τίμιο μονοψήφιο ποσοστό που θα επέτρεπε αυτή την αναπαραγωγή. Στην ουσία, υπό την Αλέκα Παπαρήγα κλείστηκε στο κουκούλι του παραδοσιακού κομμουνιστικού κόμματος, με τη σιδηρά ιεραρχία και τα πιστά μέλη. Η γραμματέας, απλώς γυάλισε τα τιμαλφή και ξεσκόνισε τα εικονίσματα.

Το ΚΚΕ, δηλαδή, επέλεξε να απολιθωθεί. Να μείνει ένας ιδιαίτερος κόσμος στον κόσμο του. Με την έξοδο της Αλέκας Παπαρήγα, ο Θεός να την έχει καλά, απλώς θα προστεθεί άλλη μια εικόνα στο εικονοστάσι των αγίων του.

Δικαστές για συνταγματολόγους

Είναι πολύ χρήσιμη η χθεσινή ανακοίνωση της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων για τη γνωμοδότηση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Ισίδωρου Ντογιάκου, που το προηγούμενο διάστημα μπήκε στο στόχαστρο πολλών συνταγματολόγων.

«Η έκφραση επιστημονικών και άλλων απόψεων που αξιολογούν ή παρερμηνεύουν το περιεχόμενο της [γνωμοδότησης]», λέει το συνδικαλιστικό όργανο των δικαστών, «δεν μπορεί να αποτελεί την αφορμή για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων πολιτικών σκοπιμοτήτων και αφενός μεν να βάλλεται ο θεσμός και αφετέρου δε να επιχειρείται να παρεμποδιστεί η δικαιοδοτική κρίση και η έκφραση γνώμης δικαστικής Αρχής».

Είναι μια ψύχραιμη παρέμβαση, που εκτός των άλλων λέει δυο βασικά πράγματα. Οτι ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, στην ουσία, γνωμοδότησε στο πλαίσιο των καθηκόντων του, όπως ορίζει ο νόμος. Τα δικαστικά όργανα είναι υποχρεωμένα να λαμβάνουν υπόψη τους τον νόμο, ακόμα κι αν ο νόμος αυτός πιθανόν να κατέπιπτε, κάποια στιγμή στο μέλλον, ως αντισυνταγματικός. Κι η όποια κριτική στην απόφαση δεν μπορεί να μην αναγνωρίζει στη δικαστική αρχή την υποχρέωση της κρίσης, σύμφωνα με το δίκαιο. Οι δικαστές κάνουν έκκληση, δηλαδή, η όποια κριτική στη δικαιοσύνη να αποδεσμευτεί από πολιτικές σκοπιμότητες. Ο νοών νοείτω.