Τι να τα κάνω τα τραγούδια σας

Ηταν οι στίχοι που πριν από εξήντα, περίπου, χρόνια έδωσε, ως κατευόδιο, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος σε έναν νεαρό από τη Θεσσαλονίκη που, με μια κιθάρα στον ώμο, έκανε ωτοστόπ σε ένα φορτηγό και έφτασε στην Αθήνα: «Τι να τα κάνω τα τραγούδια σας /ποτέ δεν λένε την αλήθεια / ο κόσμος υποφέρει και πονά /κι εσείς τα ίδια παραμύθια / Τι να τα κάνω τα τραγούδια σας / είναι πολύ ζαχαρωμένα / ταιριάζουν για σοκολατόπαιδα / μα δεν ταιριάζουνε για μένα». Ο,τι έπρεπε για εκείνο το τυπάκι με το μουστάκι και τα γυαλιά που νόμιζε ότι θα άλλαζε το ελληνικό τραγούδι. Και κοίτα να δεις που το άλλαξε. Το καθόρισε. Το διαμόρφωσε. Το προχώρησε. Του γύρισε σελίδα. Το περασμένο Σαββατοκύριακο ο «νεαρός» από τη Θεσσαλονίκη, έδωσε δύο συναυλίες στο Μέγαρο Μουσικής. Πάλι με αναφορά στη πόλη του μιας και ο τίτλος τους ήταν «Γεννήθηκα στη Σαλονίκη». Ενα εμβληματικό, αφηγηματικό τραγούδι όχι μόνο της δικής του ζωής αφού μέσα από τα «παράθυρα» που ανοίγουν οι στίχοι του βλέπουμε εικόνες και από τη δική μας ζωή. (Πάνε πολλά χρόνια που εκείνο το

«… στριφογυρίζω μια σημαιούλα μεσ’ στο κρύο» το έχω αφομοιώσει έτσι ώστε με παραπέμπει σε κάτι δικές μου εφιαλτικές ώρες που με τράβαγαν στις παρελάσεις. Δεν ήξερα τι ακριβώς με έκανε να δυσανασχετώ μέχρι που ήρθε αυτός ο στίχος και έκανε την εικόνα ουσία).

Μέσα στην αίθουσα «Χρήστος Λαμπράκης» του Μεγάρου, παρατηρώντας το κοινό του Σαββόπουλου – διότι περί αυτού πρόκειται – σκεφτόμουν ότι όλους εμάς που ήμασταν εκεί κι όλους τους άλλους που θα ήθελαν να είναι μαζί μας, μάς ενώνει η αγάπη μας για τον Διονύση. Καμία ιδεολογία, καμία συστράτευση, κανένα κομματικό αφήγημα. Ο Σαββόπουλος είναι από μόνος του μια ιδεολογία, ένας τρόπος να κοιτάς τη ζωή και, κυρίως, τον εαυτό σου. Εκεί ακριβώς έγκειται και η μοναδικότητά του. Και η δημιουργική μοναχικότητά του επίσης. Εχουμε πολλούς υπέροχους συνθέτες, είμαστε τυχεροί. Μόνο που τα τραγούδια των περισσότερων, αν δεν υπήρχαν αυτοί, κάποιοι άλλοι θα μπορούσαν να τα έχουν γράψει. Τα τραγούδια του Σαββόπουλου, αν δεν υπήρχε αυτός, ουδείς άλλος θα μπορούσε να τα γράψει. Ισως ούτε και να τα τραγουδήσει. Αδυνατώ να σκεφτώ κάποιον που θα μπορούσε να αποδώσει τον σπαραγμό και την περηφάνια εκείνου του «Κώστας, Κώστας, Μανώλης, Πέτρος…» από τον «Τσάμικο», σαν σήμαντρο που χτυπά κατάμονο.

Ηταν μια συναυλία – εμπειρία. Και απολύτως «σαββοπουλική». Το πρώτο δάκρυ σκάλωσε στα μάτια όταν, στο «Λαύριο», τραγούδησε «…μα ο χρόνος ο αληθινός είναι ο εγγονός μας ο μεγάλος κι ο μικρός» κοιτώντας προς το μέρος της Ασπας (διότι ο χρόνος ο πραγματικός είναι όντως τα παιδιά και τα εγγόνια μας κι όχι τα χρόνια που νομίζουμε ότι δεν περνάνε από πάνω μας). Και μετά όταν «…είδε τη Σούλα και τον Δεσποτίδη». Και αφού ακούσαμε τα τραγούδια του από τη Συμφωνική Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας, το «υπερωκεάνειο» όπως τη χαρακτήρισε με αφορμή έναν διάλογο του Φώτη Κόντογλου με τον Γιώργο Πηλιχό, έβγαλε επί σκηνής το «καραβάκι», μόνο πιάνο, βιολί και κιθάρα για να τραγουδήσει το «Μη μιλάς άλλο γι’ αγάπη» και το «Μια θάλασσα μικρή». Και στο τέλος, όταν γονάτισε απέναντι στο κοινό για να το ευχαριστήσει. Και το ένιωθες ότι το κάνει από την καρδιά του διότι αυτό το ταξίδι Αθήνα – Θεσσαλονίκη με ένα «φορτηγό» είναι, τελικά, αέναο.

Οταν συνάντησε τον Πατσιφά

Οταν πρωτοήρθε ο Σαββόπουλος στην Αθήνα είχε την τύχη να «πέσει στα χέρια» του Πατσιφά. Του ιδιοφυούς διευθυντή της δισκογραφικής Lyra που το δαιμόνιο ένστικτό του ανίχνευσε σε αυτόν τον τραγουδοποιό, ένα είδος καλλιτέχνη που δεν υπήρχε έως τότε στην Ελλάδα. Ο ίδιος ο Σαββόπουλος δεν ήθελε με τίποτα να τραγουδήσει τα τραγούδια του, πίστευε ότι η φωνή του δεν ήταν καλή. Ποιους έβαλε ο Πατσιφάς να τον πείσουν; Τον Χατζιδάκι και τον Τσιτσάνη.