Η oδύσσεια {LF}ενός αθώου

Στο «Κατηγορώ» ο Εμίλ Ζολά περιγράφει τη μεγάλη δικαστική πλάνη και τα δεινά που υπέστη ο Ντρέιφους και η οικογένειά του για να αποδείξει την αθωότητά του. Είχε πέσει θύμα σκευωρίας. Ηταν μια ιδιαίτερη περίπτωση, αλλά δεν αναιρεί την τελική ετυμηγορία. Αθώος. Πόσοι άραγε, σε στιγμές διαφορετικές, έχουν βρεθεί κατηγορούμενοι χωρίς σοβαρή αιτία κι αυτή η τεράστια ψυχοφθόρα αναμονή, μέχρι την τελική έκβαση της υπόθεσης, τους κατέστρεψε κυριολεκτικά. Τόσο από οικονομικής όσο και ηθικής κυρίως πλευράς. Και πριν τον δικάσουν οι φυσικοί δικαστές τον δίκασαν, τον κατακρεούργησαν τα ΜΜΕ και οι εκατοντάδες ιστότοποι με σωρεία αναληθών δημοσιευμάτων. Και τι τρόπο έχει να αμυνθεί ο άτυχος πολίτης, όταν κι αυτό το έρμο ΕΣΡ λειτουργεί με όρους δειλίας κι απραξίας, αδύναμο ν’ ανταποκριθεί στοιχειωδώς στον ρόλο του. Η διαπόμπευση είναι καθημερινή και σε σειρές μέχρι να έλθει το επόμενο ελκυστικό θέμα, με ίδιο ή ανάλογο περιεχόμενο. Το τεκμήριο αθωότητας για μία ακόμη φορά δεν ισχύει.

Μόνο ο νόμος της ζούγκλας ισχύει κι η καθημερινή παράσταση συνεχίζεται με νέα δεδομένα απ’ τις καταθέσεις μαρτύρων που λήφθηκαν στην προδικασία, που υποτίθεται ότι είναι μυστική. Κάποιοι προφανώς είναι πιο ισχυροί απ’ τους ισχύοντες νόμους και κανόνες. Διατάσσεται και μια προκαταρκτική έρευνα, χωρίς αποτέλεσμα, κι έτσι εκπληρώνουμε το χρέος μας. Τα πειθαρχικά λειτουργούν μόνο για τα μάτια του κόσμου. Κι η αλήθεια μένει πάντα κρυμμένη, μέσα απ’ τον καταιγισμό ειδήσεων, εν πολλοίς, παραπληροφόρησης, χωρίς απάντηση απ’ τον καταδικαζόμενο καθημερινά στη συνείδηση του κόσμου, όπως αυτή διαμορφώνεται απ’ τα τηλεδικεία και τους τηλεδικαστές. Το είπε η τηλεόραση κι αυτό είναι αρκετό για τους αναζητούντες μια σπιθαμή παρηγοριάς ότι υπάρχουν και χειρότερα απ’ την ανούσια καθημερινότητά μας. Η κατασκευή ενόχων είναι ένα προσφιλές άθλημα που όλο και εξελίσσεται προς τέρψη του φιλοθεάμονος κοινού. Σημασία έχουν τα νούμερα της εκπομπής, που φέρνουν τις διαφημίσεις. Τίποτε άλλο! Και κάποια στιγμή έρχεται η στιγμή της αλήθειας που εκφράζεται απ’ τα κανονικά δικαστήρια. Υπάρχουν κι αυτά. Ο καταπονημένος πολίτης αισθάνεται δέος απέναντι στον φυσικό του δικαστή, που διαχειρίζεται τα πολυτιμότερα αγαθά του. Την τιμή και την υπόληψή του, που διασύρθηκε επί τόσους μήνες. Ανηλεώς κι αδίκως. Η προσμονή ετών για την εκδίκαση της υποθέσεώς του μπορεί να τον έχει καταβάλει. Ουδείς ασχολείται. Στη συνείδηση όλων αυτών που συμμετείχαν στον διασυρμό του είναι ένοχος. Ουδείς θα μάθει την τελική έκβαση. Δεν τους ενδιαφέρει. Αθώος. Με ποιο τίμημα όμως; Πόσους μήνες διασυρμός και ευτελισμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειάς του για να έλθει η δικαίωση. Αθώος.

Τον καιρό της υποτιθέμενης κάθαρσης στη Δικαιοσύνη, διασύρθηκαν κι άξιοι δικαστές. Οπως μου εξομολογήθηκε ένας εξ αυτών, η σωματική και ψυχική του υγεία κλονίστηκε πολύ. Αισθάνθηκε παρίας. Δεν ήθελε να υπάρχει. Αθώος. Βίωσα κι εγώ μια ανάλογη υπόθεση, ως φίλος, ως μάρτυς. Βίωσα τη δυστυχία όλης της οικογένειας, που διήρκεσε χρόνους πολλούς, και την κακομεταχείριση που αυτή υπέστη από όλους, που σαν γύπες όρμησαν να αποτελειώσουν το ημιθανές σώμα. Επέζησε, με εμφανή όμως και ανεπούλωτα τα ψυχικά, κυρίως, τραύματα.

Ο Δημήτρης Χ. Παξινός είναι πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών