Τα ισχυρά συνδικάτα δεν νομοθετούνται!

Αδύναμα συνδικάτα είναι αδύναμη Δημοκρατία. Αδύναμη, όμως, είναι η Δημοκρατία και όταν συνδικάτα εκφράζουν μία στείρα άρνηση, χωρίς καμία υπεύθυνη αντιπρόταση. Το ίδιο ισχύει και για την εργοδοσία. Γι’ αυτό και σε όλη την Ευρώπη στηρίζεται και προωθείται αυτό που ονομάζεται σχήμα των «κοινωνικών εταίρων». Και το οποίο ονομάζεται έτσι διότι μέσω αυτού αναζητούνται κοινοί παρονομαστές εργοδοτών και εργαζομένων.

Εργοδότες και εργαζόμενοι έχουν σε πολλές περιπτώσεις διαφορετικά συμφέροντα. Μέσω της αναζήτησης, όμως, κοινών παρονομαστών, μπορούν να προστατευτούν πιο αποτελεσματικά τα συμφέροντα και των δύο πλευρών. Και να πάει μπροστά η εθνική οικονομία. Το λέω συχνά: Δεν μπορούν να υπάρξουν εργαζόμενοι χωρίς εργοδότες, αλλά ούτε και επιχειρήσεις με τους εργαζόμενους στα κεραμίδια!

Για να γίνει, όμως, αυτό, πρέπει να αποφύγουμε δύο άκρα: Το ένα είναι η τυφλή σύγκρουση των δύο πλευρών. Και το άλλο είναι μια «πολιτική δημοσίων σχέσεων» και η μετάθεση των αποφάσεων για το μέλλον. Αντίθετα, απαιτείται σοβαρότητα και εθνική ευθύνη και από τις δύο πλευρές. Η Ολλανδία π.χ. είναι μια χώρα με παράδοση στον κοινωνικό διάλογο. Με θεσμοθετημένες δομές κοινωνικού διαλόγου. Με αποφάσεις που ενισχύουν και τις δύο πλευρές και ωθούν την οικονομία.

Στην Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, ένα κομμάτι του πολιτικού συστήματος και των συνδικαλιστών έχει μείνει στις δεκαετίες του 1980 και του 1970 στα ζητήματα αυτά, ενώ στην πραγματική οικονομία συμβαίνουν κοσμογονικές αλλαγές και οι ίδιοι οι εργαζόμενοι αλλάζουν προτεραιότητες: με την άνοδο της τηλεργασίας, τη «συμφιλίωση» επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, τη προστασία της διαφορετικότητας στην εργασία.

Με τον νόμο για την Προστασία της Εργασίας – που τόσο κατηγορήθηκε, αλλά υιοθέτησε μια σειρά από ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις – επιδιώξαμε, ανάμεσα στα άλλα, τη διαφάνεια στον συνδικαλισμό. Διότι όλοι θυμόμαστε τους προηγούμενους ξυλοδαρμούς στη ΓΣΕΕ. Γι’ αυτό θεσπίσαμε τη δυνατότητα ηλεκτρονικών ψηφοφοριών, αλλά και την υποχρέωση τήρησης ηλεκτρονικών μητρώων τόσο για τις εργατικές όσο και για τις εργοδοτικές ενώσεις. Παρότι ορισμένες πλευρές αντέδρασαν ακόμη και σε αυτή την επιδίωξη της κυβέρνησης, είναι βέβαιο ότι η διαφάνεια ενισχύει την αξιοπιστία του συνδικαλισμού στα μάτια όλης της κοινωνίας!

Προφανώς, τα συνδικάτα ενισχύονται και μέσω του θεσμού των συλλογικών συμβάσεων. Ορισμένοι, στο πλαίσιο μιας διαρκούς ψευδολογίας και καλλιέργειας μύθων, επιδιώκουν να πείσουν ότι οι συλλογικές συμβάσεις στην Ελλάδα απαγορεύονται. Αυτό δεν είναι καθόλου αληθές! Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΜΕΔ, τη διετία 2020-2021 συνήφθησαν 390 τέτοιες συμβάσεις. Ενώ συνολικά το 2022 βρίσκονταν σε ισχύ 682 κλαδικές, ομοιοεπαγγελματικές και επιχειρησιακές συμβάσεις. Είναι αλήθεια ότι σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ μπορούν να γίνουν αρκετά βήματα μπροστά. Ωστόσο, οι συλλογικές συμβάσεις δεν διατάσσονται. Είναι αποτέλεσμα συμφωνίας των μερών. Εμείς κάνουμε το καθήκον μας και τις ενθαρρύνουμε – όπως άλλωστε είμαστε υποχρεωμένοι στο πλαίσιο της ΕΕ. Ο τελευταίος, όμως, λόγος ανήκει στους κοινωνικούς εταίρους!

Δεν επιζητούμε «διάλογο συμφωνούντων» ούτε με τους εργαζόμενους ούτε με τους εργοδότες. Η υπεύθυνη και ξεκάθαρη προβολή και υπεράσπιση των θέσεων της κάθε πλευράς είναι συστατικό στοιχείο της αγοράς εργασίας, αλλά και της Δημοκρατίας. Ωστόσο, τα σοβαρά και τα αξιόπιστα συνδικάτα δεν θα επιβληθούν ούτε από την κυβέρνηση ούτε από κάποιον «από μηχανής θεό». Πρώτιστη σημασία έχει η δική τους προσπάθεια. Είναι μία κατάκτηση που τα ίδια τα συνδικάτα πρέπει να πετύχουν!

Ο Κωστής Χατζηδάκης είναι υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, βουλευτής Βόρειου Τομέα Β’ Αθηνών και αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας