Φθαρμένοι όροι, {LF}άφθαρτες έννοιες

Ποιος δικαιούται να λέει πως είναι «προοδευτικός» σήμερα; Ο όρος ακούγεται ξανά αρκετά στην πολιτική μας συζήτηση. Πρώτα ήταν η δημοσκοπική παγίωση του ΠΑΣΟΚ σε υψηλότερα ποσοστά, που δημιούργησε έναν άτυπο ανταγωνισμό «προοδευτικότητας» με τον ΣΥΡΙΖΑ. Στη συνέχεια, οι όλο και εντονότερες αναφορές περί ενδεχόμενου «προοδευτικής διακυβέρνησης». Ενώ και ο κ. Μητσοτάκης απάντησε πως «η χώρα έχει προοδευτική κυβέρνηση».

Η αλήθεια είναι πως τέτοιες λέξεις πια είναι παρα-χρησιμοποιημένες. Μικρή σημασία έχουν. Εχει σημασία όμως η ουσία τους. Παρόλο που οι όροι είναι φθαρμένοι, οι έννοιες από πίσω τους παραμένουν άφθαρτες.

Εκσυγχρονισμός θεσμών. Ισότητα ευκαιριών. Ανθρώπινα δικαιώματα. Εμπρακτη κοινωνική αλληλεγγύη. Ελεύθερη έκφραση και σεβασμός του άλλου. Ανοιχτό πνεύμα στην Παιδεία. Σύγχρονες εργασιακές σχέσεις. Βιώσιμη πολιτική για το περιβάλλον.

Πραγματικά προοδευτική πολιτική είναι εκείνη που βοηθάει την κοινωνία να προχωρήσει μπροστά. Αλλά και συγκεκριμένες ομάδες, να αντιμετωπίσουν προβλήματα και να βγουν περισσότερο στο φως.

Η υιοθέτηση – και, ακόμα περισσότερο, η υλοποίηση – τέτοιων πολιτικών είναι κρίσιμη και στον κομματικό ανταγωνισμό. Διευκολύνει τη δημιουργία ταυτίσεων με τους πολίτες. Πρώτον, γιατί για κάποιους αυτές οι πολιτικές είναι η ίδια η ζωή τους. Και δεύτερον, γιατί μέρος της κοινής γνώμης δεν τις θεωρεί το παν, αλλά τις βλέπει ως όμορφες ψηφίδες – που όσο περισσότερες είναι, τόσο βελτιώνουν τη συνολική εικόνα.

Σήμερα που οι λέξεις έχουν απωλέσει τη φόρτισή τους, κόμματα και πολιτικοί δεν έχουν κέρδος αν απλώς επικαλούνται γενικώς «προοδευτικότητα» χωρίς να την αποδεικνύουν. Είναι από τις περιπτώσεις που η αρχή «show, don’t tell» έχει εφαρμογή στην πολιτική. Κέρδος θα έχουν όσοι επιλέξουν – εμπράκτως, όχι μόνο στην «ταμπέλα» – να δώσουν έμφαση σε προοδευτικές πολιτικές που μπορούν να τους δώσουν επιπλέον ώθηση στην εκλογική χρονιά που ξεκίνησε. Η υιοθέτηση θέσεων αυτής της ατζέντας κρύβει ευκαιρίες και για τα τρία μεγαλύτερα κόμματα:

Η ΝΔ ως κυβέρνηση επιχειρεί να αντλεί ιδέες από ένα ευρύτερο φάσμα, εντάσσοντας κάποιες φορές στην πολιτική της – όχι για πρώτη φορά στην ιστορία της – και αμιγώς προοδευτικές θέσεις. Αυτό ενέχει το στοιχείο της έκπληξης, όταν έρχεται «από εκεί που δεν το περιμένεις». Ετσι θέλει να δείχνει κοινωνική ενσυναίσθηση και να κάνει ανοίγματα στο «προοδευτικό Κέντρο». Αυτόν τον δρόμο θα μπορούσε να ακολουθήσει και για να αποκαταστήσει κάπως τη σχέση της με τις νεότερες ηλικίες.

Για τον ΣΥΡΙΖΑ, το στοίχημα είναι να κερδίσει ξανά την εμπιστοσύνη του αυτοπροσδιοριζόμενου ως «προοδευτικού» χώρου. Οχι όμως υιοθετώντας θέσεις που απλώς είναι αρεστές στον στενό πυρήνα του. Είναι σύνηθες λάθος, όταν ένα κόμμα υστερεί δημοσκοπικά σε συσπείρωση, να απευθύνεται με μεγαλύτερη ένταση στους πιο φανατικούς «δικούς του». Αλλά από τον ΣΥΡΙΖΑ δεν λείπουν τόσο αυτοί, όσο μετριοπαθείς πολίτες που τον εμπιστεύτηκαν στο παρελθόν.

Ισως η μεγαλύτερη ευκαιρία, όμως, παρουσιάζεται στο ΠΑΣΟΚ. Προβάλλοντας τις κατάλληλες προοδευτικές θέσεις, μπορεί να νοηματοδοτήσει εκ νέου την παρουσία του και να θέσει τους όρους του στο πολιτικό παιχνίδι, ξεπερνώντας προβληματικά ζητήματα μετεκλογικών συνεργασιών που συνεχώς βρίσκει μπροστά του. Να πει, δηλαδή, «ψηφίστε με για να επιβάλω αυτές τις πολιτικές στην επόμενη κυβέρνηση».

Βέβαια, όλα τα παραπάνω δεν είναι απλά, για κανένα κόμμα. Η επιλογή των θέσεων πρέπει να μη δημιουργεί ανεπιθύμητες αντισυσπειρώσεις. (Αλλωστε και πολιτικές που θεωρούνται «συντηρητικές», είναι επίσης επίκαιρες στην κοινωνία σήμερα.) Και, κυρίως, η ενσωμάτωσή τους στον πολιτικό λόγο να μη φαίνεται ευκαιριακή, αλλά να είναι πειστική. Οποιο κόμμα το καταφέρει αυτό, μπορεί να ωφεληθεί στον εκλογικό ανταγωνισμό. Και, το κυριότερο, ίσως βοηθήσει και τον τόπο να προοδεύσει.

Ο Ακης Γεωργακέλλος είναι σύμβουλος Επικοινωνίας και Στρατηγικής