«Οι δύο κυρίαρχες τάσεις που αλλάζουν {LF}τα πάντα»

Υπάρχουν δύο κυρίαρχες τάσεις ή megatrends, όπως τις αποκαλείο καθηγητής Σαμάν Σαρμπαζβατάν, ο οποίος μίλησε στο πρόσφατο Συνέδριο του Economist για την 5η Βιομηχανική Επανάσταση και τον όρο Βιομηχανία 5.0. Συναντήσαμε τον καθηγητή Σαρμπαζβατάν στο περιθώριο του Συνεδρίου στην Αθήνα, ο οποίος εξήγησε τις μεγατάσεις που αναδιαμορφώνουν ριζικά τον ιστό των κοινωνιών, των αγορών, των βιομηχανιών και των οικονομιών μας. Οι τάσεις αυτές θα πρέπει να ληφθούν ιδιαίτερα σοβαρά από την ελληνική οικονομία, η οποία έλαβε τη στρατηγική απόφαση για αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, υιοθετώντας τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πρόκειται για την τεχνολογία που συνυπάρχει με την καινοτομία, αλλά και την κυκλική οικονομία, η οποία επανασχεδιάζει τη συνολική φιλοσοφία της παραγωγικής διαδικασίας, καθώς στόχος είναι η μείωση της σπατάλης πρώτων υλών μέσω ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης. Ετσι, συνδέεται η ψηφιακή μετάβαση με το περιβάλλον και την κοινωνία.

Στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», ο αναπληρωτής κοσμήτορας της ENPC (Business School of Ecole des Ponts ParisTech) Σαμάν Σαρμπαζβατάν εξηγεί ότι η πρώτη μεγατάση είναι η μαζική ενσωμάτωση των τεχνολογιών στο κοινωνικό και επαγγελματικό μας πλαίσιο και ο επιταχυνόμενος ρυθμός του ψηφιακού μετασχηματισμού. H δεύτερη είναι ο αυξανόμενος επείγων χαρακτήρας της μετάβασης στην Κυκλική Οικονομία ως ένα αποκαταστατικό, βιώσιμο και αναγεννητικό μοντέλο και ως μια συνολική ομπρέλα για τις αρχές και τα κριτήρια της βιώσιμης ανάπτυξης (όπως SDG, ESG και άλλες πρωτοβουλίες), με στόχο την κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομική ευημερία. Αυτές οι δύο μεγατάσεις οδηγούν η καθεμία σε σημαντικές δυνάμεις που επηρεάζουν βιομηχανίες και γεωγραφικές περιοχές. Εδώ και δύο δεκαετίες, όπως αναφέρει ο ίδιος, ασχολούμαστε με εκείνες της ψηφιακής οικονομίας, αλλά τα ανατρεπτικά και ενθαρρυντικά κύματα της μετάβασης στην κυκλική οικονομία δεν έχουν ακόμη αναδυθεί σε όλη τους την κλίμακα.

Χρησιμοποιείτε τον όρο Βιομηχανία 5.0 για να περιγράψετε την ψηφιακή και κυκλική βιομηχανική επανάσταση. Τι σημαίνει ο όρος αυτός;

Η διπλή μετάβαση της ψηφιακής και της κυκλικής οικονομίας, καθώς η συμβολή αυτών των μεγατάσεων που εντείνεται από τις επακόλουθες δυνάμεις αναδιάρθρωσης των κινητήριων παραγόντων τους, οδηγεί στην 5η Βιομηχανική Επανάσταση. Με δεδομένες τις επιδεινούμενες επιπτώσεις της γραμμικής οικονομίας σε όλο το κοινωνικό, περιβαλλοντικό και οικονομικό τοπίο, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επόμενη βιομηχανική επανάσταση δεν μπορεί να βασιστεί στο εκφυλιστικό γραμμικό παράδειγμα, όσο και αν προχωρήσουμε σε επιστημονικό και τεχνολογικό επίπεδο. Κατά συνέπεια, η Βιομηχανία 5.0 πρέπει να οικοδομηθεί πάνω στις αρχές της ψηφιακά ενδυναμωμένης κυκλικής οικονομίας, αλλιώς θα καταλήξουμε σε πολύ ισχυρότερες τεχνολογίες και πιο προηγμένες βιομηχανίες που θα είναι πιο καταστροφικές για την κοινωνία, την οικονομία και το περιβάλλον. Με άλλα λόγια, αν η επόμενη βιομηχανική επανάσταση δεν είναι κυκλική, θα έχουμε μια ισχυρότερη γραμμική οικονομία σε μια επιταχυνόμενη πορεία για πιο καταστροφικές περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις.

Ποια είναι η διασύνδεση της εκπαίδευσης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας με την αειφορία;

Η τεχνολογία έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί εξέχοντα παράγοντα για την κυκλική οικονομία, η οποία αποτελεί μια συνολική ομπρέλα για τη βιωσιμότητα, τους ΣΒΑ και τις πρωτοβουλίες ESG. Η τεχνολογία προωθεί την καινοτομία σε διαδικασίες, υλικά, λειτουργίες, αλυσίδες εφοδιασμού, λύσεις και όλα τα άλλα μέτωπα για να διευκολύνει τη μετάβαση στην κυκλική οικονομία ως το πλαίσιο για την κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα, την ευημερία και την ένταξη. Η απαιτούμενη αλλαγή παραδείγματος και η επερχόμενη πράσινη και ψηφιακή οικονομία απαιτεί φυσικά νέο σύνολο δεξιοτήτων για τους ηγέτες, το εργατικό δυναμικό και τις δεξαμενές ταλέντων σε όλη τη διαδικασία, από τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη έως την εφαρμογή, τη διαχείριση και την ηγεσία. Η αξιοποίηση της ψηφιακά ενδυναμωμένης κυκλικής οικονομίας για την προώθηση της επανορθωτικής, βιώσιμης και αναγεννητικής καινοτομίας βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των άκρως απαιτούμενων δεξιοτήτων για τους διαχειριστές, τους ηγέτες, τους επενδυτές, τα στελέχη και τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων σε όλο τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Ετσι, η εκπαίδευση βρίσκεται στο επίκεντρο της καινοτομίας με γνώμονα τον σκοπό και της μετάβασης στην ψηφιακά ενδυναμωμένη κυκλική οικονομία.

Πώς μπορούμε να ονομάσουμε αυτόν τον μετασχηματισμό αν τον δούμε από μια γενικότερη κοινωνική προοπτική; Υπάρχουν τρέχουσες συζητήσεις σχετικά με αυτό;

Υπάρχει αμέτρητος αριθμός συνεχιζόμενων συζητήσεων και σχολών σκέψης σε διάφορες προοπτικές και επικεντρώνονται κυρίως γύρω από τον πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό. Από μια γενικότερη προοπτική, προσωπικά ονομάζω τη Βιομηχανία 5.0 την υπεύθυνη επανάσταση των κοινωνιών, των αγορών και των οικονομιών μας και την αναγέννηση της εκβιομηχάνισης υπό το νέο σύστημα αξιών του καπιταλισμού των ενδιαφερομένων μερών και του κοινωνικοπεριβαλλοντικού καπιταλισμού.