Ελλείψεις στα φάρμακα: οι τρεις αιτίες και τα αντίδοτα

Περισσότερα από 200-250 φάρμακα και εμβόλια λείπουν από τα ράφια των φαρμακείων και των νοσοκομείων. Και υπάρχουν περισσότερα από 70-80 φάρμακα, κυρίως νοσοκομειακά, τα οποία απαιτούν ειδική παραγγελία από το εξωτερικό.

Η έξαρση των ιώσεων που εκτίναξαν τη ζήτηση για συγκεκριμένα φάρμακα, οι χαμηλές τιμές που είτε κάνουν ασύμφορη την παραγωγή και τη διάθεση ενός φαρμάκου στην Ελλάδα είτε ανοίγουν τον δρόμο για παράλληλες εξαγωγές, αποτελούν τις βασικές αιτίες που εντοπίζει η ηγεσία του υπουργείου Υγείας στις συναντήσεις με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς της αγοράς τις τελευταίες ημέρες. Σε όλα αυτά έχει προστεθεί η μειωμένη παραγωγή συγκεκριμένων ουσιών έως 70% (από τον καιρό της πανδημίας), όπως της παρακεταμόλης (αναλγητική ουσία) ή της αμοξιλίνης (αντιβίωση), που παράγονται κατά κύριο λόγο σε Κίνα και Ινδία.

Στην Ελλάδα συνυπάρχουν παράγοντες που εξετάστηκαν ξεχωριστά στην τελευταία ευρεία σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε υπό τον υπουργό Υγείας Θάνο Πλεύρη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων από ΕΟΦ, ΙΦΕΤ (Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Ερευνας και Τεχνολογίας), φαρμακοβιομηχανίες, φαρμακοποιών και φαρμακαποθηκαρίων.

Η λίστα του ΕΟΦ με μακροχρόνιες και σημαντικές ελλείψεις φαρμάκων περιλαμβάνει 158 σκευάσματα που απαιτούν συνταγή γιατρού (δεν περιλαμβάνει π.χ. απλά παυσίπονα). Από τα 158 φάρμακα που βρίσκονται σε έλλειψη, τα 65 αποτελούν τα λεγόμενα γενικής χρήσης, δηλαδή αυτά που μπορούμε να προμηθευτούμε από τα φαρμακεία με συνταγή γιατρού, όπως αντιβιοτικά, ειδικά αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη, εισπνεόμενα κ.ά.

Τα υπόλοιπα είναι νοσοκομειακά φάρμακα, για τα οποία παρατηρείται πανευρωπαϊκή έλλειψη και στην παρούσα φάση αντικαθίσταται με παρόμοιες δραστικές ουσίες. Υπάρχουν, όμως, και άλλα 10 για τα οποία έχει διαταχθεί έρευνα για την έλλειψή τους. Αντίστοιχες έρευνες γίνονται και για τις ελλείψες στα 65 φάρμακα για τα ράφια των φαρμακείων.

Υποκατάστατα

«ΤΑ ΝΕΑ» επικοινώνησαν με τους εκροσώπους των φορέων που συμμετείχαν στη σύσκεψη, οι οποίοι εξήγησαν ότι το πρόβλημα των ελλείψεων δεν εντοπίζονται στα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, όπως για παράδειγμα στα αντιπυρετικά, καθώς υπάρχουν υποκατάστατα. Το γεγονός, ότι ορισμένα φαρμακεία έχουν όλα τις επωνυμίες αναλγητικών και άλλα καμία ή δίνουν τα παυσίπονα στους πελάτες με φειδώ, οφείλεται σε προβλήματα εφοδιασμού και σωστών παραγγελιών και αποθεμάτων, σε συνδυασμό με τη ζήτηση λόγω των ιώσεων και τη μειωμένη παραγωγή. Το πρόβλημα έγινε εντονότερο τις τελευταίες ημέρες, καθώς παραδοσιακά κλείνουν οι φαρμακοβιομηχανίες για 20 ημέρες, από τις 10 Δεκεμβρίου μέχρι τα Φώτα. Οπότε εάν οι φαρμακαποθήκες ή τα φαρμακεία δεν έχουν κάνει σωστό προγραμματισμό, παρατηρούνται ελλείψεις.

Ενα άλλο πρόβλημα σχετίζεται με τις τιμές. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο υπουργείο Υγείας υπάρχουν περίπου 1.300 σκευάσματα με τιμές στην Ελλάδα χαμηλότερες από τις κατώτατες στην Ευρώπη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην κρίνεται οικονομικά βιώσιμη η παραγωγή και η διάθεση του φαρμάκου αυτού. Ετσι αποσύρεται το φθηνό φάρμακο από την αγορά και αντικαθίσταται με ένα ακριβότερο με την ίδια δραστική ουσία.

Επιπλέον, οι χαμηλές τιμές στην Ελλάδα, σε συνδυασμό με τις υψηλότερες τιμές και μεγαλύτερη ζήτηση στην Ευρώπη ευνόησαν τις παράλληλες εισαγωγές. Δηλαδή φαρμακαποθήκες αντί να διαθέσουν ένα φάρμακο με χαμηλή τιμή στην Ελλάδα, το πουλούν στο εξωτερικό σε υψηλότερη τιμή.

Δέσμη μέτρων

Ετσι, μεταξύ των μέτρων που αποφάσισε το υπουργείο Υγείας περιλαμβάνονται:

1Αμεση απαγόρευση εξαγωγών για 260 σκευάσματα.

2Ελεγχοι σε φαρμακαποθήκες για μη εξαγωγή φαρμάκων σε έλλειψη και για σωστό απόθεμα. Ηδη έχουν επιβληθεί λουκέτα σε δύο περιπτώσεις.

3Ελεγχοι στις φαρμακευτικές εταιρείες για επάρκεια και κάλυψη της ελληνικής αγοράς, ιδίως για αντιπυρετικά και παιδιατρικά φάρμακα.

4Αύξηση των παραγγελιών από τον ΙΦΕΤ για τις δραστικές ουσίες για τις οποίες παρουσιάζεται η παγκόσμια έλλειψη.

5Ενημέρωση από τον ΕΟΦ για τα φάρμακα που λείπουν από την αγορά, ενώ παράλληλα θα γνωστοποιείται το πού υπάρχει υποκατάσταση φαρμάκων. Με τον τρόπο αυτό οι πολίτες θα γνωρίζουν ότι αντί συγκεκριμένου επώνυμου φαρμάκου, ποιο γενόσημο, αντίστοιχης αποτελεσματικότητας, μπορούν να προμηθευτούν.

6Επέκταση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης γενοσήμων φαρμάκων εκεί που υπάρχουν ελλείψεις.

7Εξορθολογισμό των τιμών στα φάρμακα που βρίσκονται σε έλλειψη και είναι χαμηλής κοστολογικής αξίας (ώστε να μη διακόπτεται η διάθεση των φθηνών και να αντικαθίστανται με ακριβότερα).

8Υπαρξη συνεχούς συνεργασίας με τους φαρμακοποιούς ώστε να μπορεί να εξυπηρετείται καλύτερα ο πολίτης, όταν προκύπτουν ελλείψεις.

9Ενημέρωση των γιατρών για τις ελλείψεις φαρμάκων, ώστε να προσαρμόζεται η συνταγογράφηση σε αντίστοιχα θεραπευτικής αξίας.

10Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία θα εξαντλήσει τις δυνατότητες αύξησης παραγωγής των γενοσήμων και οι πολυεθνικές εταιρείες θα εντείνουν την εισαγωγή των φαρμάκων σε έλλειψη.