Δώστε τα πίσω να ησυχάσουμε!

Οι ρίζες της αρχαιολογίας και της αρχαιοκαπηλίας είναι κοινές. Οι πρώτοι αρχαιολόγοι ήταν οι πρώτοι αρχαιοκάπηλοι. Ο Σπυρίδων Τρικούπης, λ.χ., ήταν από τις σημαντικότερες μορφές της Ελλάδας του 19ου αιώνα: πρωθυπουργός, υπουργός Εξωτερικών, πρεσβευτής στο Λονδίνο, σπουδαίος ιστορικός του Αγώνα της Ανεξαρτησίας και πατέρας του γνωστότερου Τρικούπη, του Χαρίλαου. Εντούτοις, τις επαφές του με την Αγγλία, που τόσο συνέβαλαν στην προσωπική του πρόοδο, τις ξεκίνησε ως «σύμβουλος» ενός βρετανού ευγενούς και ένθερμου φιλέλληνα για τη συλλογή του των ελληνικών αρχαιοτήτων. (Μου διαφεύγει το όνομα του λόρδου, αλλά μπορείτε να βρείτε τη σχετική ιστορία ολόκληρη στην εξαίρετη βιογραφία του Σπυρίδωνος Τρικούπη από την κυρία Λύντια Τρίχα στις εκδόσεις Πόλις).

Αν θυμάμαι σωστά, διότι δεν έχω τον τόμο πρόχειρο, και η ίδια η συγγραφέας της βιογραφίας παρατηρεί κατά την αφήγησή της ότι αυτές οι δραστηριότητες του Τρικούπη σήμερα θα ήταν επιλήψιμες, για να το θέσω με τον δέοντα σεβασμό στη μνήμη του. Με τα μέτρα εκείνης της εποχής, όμως, στην προεπαναστατική Ελλάδα, ο Τρικούπης διέσωζε τις αρχαιότητες μεριμνώντας για τη στέγασή τους σε ιδιωτικές συλλογές προσώπων, τα οποία μπορούσαν να εκτιμήσουν την ουσιαστική αξία τους και να καταβάλουν τη χρηματική.

Σήμερα, έχουμε μια παντοδύναμη κρατική αρχαιολογική υπηρεσία, καθώς και ένα ολόκληρο νομικό πλέγμα για την προστασία των αρχαιοτήτων. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούμε να επιστρέψουμε στο παρελθόν, για να το κρίνουμε με τα σημερινά μέτρα και σταθμά. Προφανώς υπάρχουν συλλογές ανά τον κόσμο με αντικείμενα προερχόμενα από αρχαιοκαπηλία, συλλογές για τις οποίες δεν έχουμε ιδέα. Τι συμφέρει όμως περισσότερο στην περίπτωση μιας τέτοιας συλλογής, να τιμωρήσουμε τον ιδιοκτήτη της ή να φέρουμε τα αντικείμενα πίσω στην Ελλάδα για πάντα; Κατά τη γνώμη μου, προέχει ο επαναπατρισμός – το παρελθόν ας μείνει παρελθόν.

Για τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως διαπιστώνουμε από την εμμονή του στο θέμα της συλλογής Στερν, προέχει η τιμωρία των αρχαιοκάπηλων, που ασφαλώς συγκαταλέγονται στους αθλιότερους των εχθρών του έθνους. Ιδεωδώς, φαντάζομαι τη Σία Αναγνωστοπούλου με στολή Αμαλίας και τον Χρήστο Σπίρτζη ντυμένο τσολιαδάκι να εισβάλλουν στο διαμέρισμα των Στερν στο Μανχάταν (οπλισμένοι με γκλίτσες, ίσως και με κουμπούρια, αλλά οπωσδήποτε με άσφαιρα, γιατί δεν τους εμπιστεύομαι) και να τους σέρνουν όλους έξω, κατά προτίμηση με τις πιτζάμες, για να αντιμετωπίσουν την άτεγκτη ελληνική Δικαιοσύνη. Φυσικά δεν είναι σοβαρά πράγματα αυτά.

Αφού εξάντλησαν τις ερωτήσεις τους προς την υπουργό Πολιτισμού, τώρα στρέφονται στους οιονεί κηδεμόνες της, τους υπουργούς Δικαιοσύνης και Προστασίας του Πολίτη, με ένα κατεβατό εννέα σελίδων, που μάλλον αποσκοπεί στον εκφοβισμό παρά σε κάτι σοβαρότερο. Αυτό που ζητούν είναι να επέμβει η Δικαιοσύνη να ακυρώσει τη συμφωνία των συλλεκτών με το υπουργείο Πολιτισμού, να κατάσχει τα αντικείμενα και να στραφεί εναντίον των Στερν. Να ματαιώσουμε μια συμφωνία που εξασφαλίζει την οριστική επιστροφή των κυκλαδικών ειδωλίων, προκειμένου να εμπλακούμε στην επιθετική διεκδίκησή τους. Ποιος λογικός άνθρωπος επιλέγει τον καβγά, όταν μπορεί να πετύχει το ίδιο αποτέλεσμα με τον συμβιβασμό; Μην ψάχνετε μακριά. Είναι οι κυρίες και οι κύριοι του ΣΥΡΙΖΑ για τους οποίους οι ιδεοληψίες και τα ψυχολογικά τους έχουν εκτοπίσει τη λογική από τη σκέψη τους.

Αν η συμφωνία για τη συλλογή Στερν προκαλεί τέτοια περιττή φασαρία και τόση αναστάτωση στον ΣΥΡΙΖΑ, τότε ας τη στείλει πίσω το υπουργείο Πολιτισμού για να ησυχάσουμε! Ας στείλουν πίσω και τα διάφορα θραύσματα που επιστρέφουν, διότι η συγκατάβαση του δωρητή ασφαλώς θα θίγει την περηφάνια των συριζαίων. Να επιτρέπονται επιστροφές, δεν λέω να αποκλειστούν εντελώς! Υπό την προϋπόθεση όμως ότι ο δωρητής θα προσέρχεται γονυπετής, ντυμένος μόνο με ένα σκληρό μάλλινο χιτώνα και πασπαλισμένος με στάχτες. Λίγο ακραίο, αλλά έχει μια θεατρικότητα που θα εκτιμηθεί από τους ειδικούς. Θα έλεγα μάλιστα ότι τη σκηνοθετική επιμέλεια της τελετής θα μπορούσε να έχει η πρώην υπουργός του ΣΥΡΙΖΑ, κυρία Λυδία Κονιόρδου, ή, καλύτερα, ο Θεοδόσης Πελεγρίνης! Το μόνο ελάττωμα της ωραίας ιδέας μου είναι ότι με τέτοιους όρους θα έπαυε κάθε ελπίδα επαναπατρισμού οποιασδήποτε αρχαιότητας βρίσκεται σήμερα σε συλλογές του εξωτερικού. Αλλά νομίζω ότι αυτό καθόλου δεν ενοχλεί τον ΣΥΡΙΖΑ. Μη σας πω ότι θα το προτιμούσαν κιόλας, καθότι σημαίνει λιγότερη δουλειά και λιγότερες ευθύνες…