Το όραμα του Σπινέλι στην εποχή της δυστοπίας

Ο Αλτιέρο Σπινέλι (1907-1986) υπήρξε ένας από τους μεγάλους πρωτεργάτες της σημερινής Ευρωπαϊκής Ενωσης, ένας οραματιστής και αγωνιστής μιας ενωμένης Ευρώπης για τέσσερις και πλέον δεκαετίες. Για τον Σπινέλι, η μόνη πραγματική διαχωριστική γραμμή μετά το τέλος του καταστροφικού Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν ανάμεσα σε εκείνους που εξακολουθούσαν να προωθούν τον εθνικισμό και σε εκείνους που ήταν πρόθυμοι να πιστέψουν σε μια υπερεθνική ένωση κρατών.

Φίλος του και υποστηρικτής των αντιλήψεων του Σπινέλι ήταν ο Ζαν Μονέ (1888-1979), γάλλος φιλελεύθερος οικονομολόγος και διπλωμάτης, που σωστά θεωρείται ο πατέρας της ενωμένης Ευρώπης.

Ο Σπινέλι πέθανε το 1986, λίγους μόνο μήνες μετά την υπογραφή στη Χάγη της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης. Δεν πρόλαβε να δει την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και την ένταξη των ανατολικοευρωπαϊκών χωρών στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Δεν είδε τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και τη δημιουργία του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Νομίσματος ή τη Συνθήκη της Λισαβόνας, η οποία ενίσχυσε τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το οποίο βιώνει σήμερα μια τεράστια πολιτική κρίση.

Οταν πριν λίγους μήνες αποφασίζαμε να δημιουργήσουμε ένα συλλογικό έργο για τον μεγάλο οραματιστή της ενωμένης Ευρώπης, τον Αλτιέρο Σπινέλι (Ο Αλτιέρο Σπινέλι και το όραμά του για την ενωμένη Ευρώπη, εκδόσεις Γκόνη), δεν φανταζόμασταν τότε πως μια παρέα άθλιων συμπατριωτών του μαζί με μια ελληνίδα αντιπρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα ντρόπιαζαν το όραμά του για την ενωμένη Ευρώπη.

Κι αυτό θα γινόταν μέσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο κτίριο που φέρει το όνομά του. Ομως ας μη χάνουμε το δάσος βλέποντας το δέντρο. Στη θέση της Καϊλή και του ιταλού δεινού ιστιοπλόου και στελέχους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα μπορούσαν να είναι κάποιοι άλλοι και είναι βέβαιο πως υπάρχουν κι άλλοι που έχουν συνδεθεί με παρόμοιο τρόπο με πλούσιες χώρες τύπου Κατάρ.

Στόχος όλων αυτών των χωρών είναι να υπονομεύσουν τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες και τη συνοχή της Ενωσης. Στην προσπάθεια αυτή χρησιμοποιούν Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις με «μεγάλους» σκοπούς και ωραία ονόματα. Ας ξαναδούμε επιτέλους πιο προσεκτικά τους επαγγελματίες των ΜΚΟ.

Η συνεκτική υπεράσπιση του Ευρωπαϊκού Σχεδίου και της ομοσπονδιακής προοπτικής πρέπει να παραμείνει στους στόχους μας, ιδιαίτερα σήμερα, σε μια περίοδο πολιτικής κρίσης και εξωτερικών απειλών.

Ας ξαναδιαβάσουμε τον Σπινέλι, αυτόν τον συνεπή ευρωπαϊστή που αποτελεί μια από τις σημαντικότερες αναφορές στη σύγχρονη ιστορία της ευρωπαϊκής ιδέας.

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου