Οι τρέλες της FIFA

Υπολογίστε ότι η Διεθνής Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου, πιο γνωστή ως FIFA, θα βρει ένα ανόητο σλόγκαν για το Παγκόσμιο Κύπελλο του Κατάρ: «Το ποδόσφαιρο ενώνει τον κόσμο». Ενα επίσημο διαφημιστικό βίντεο δείχνει τον Αργεντινό Λιονέλ Μέσι και τον Βραζιλιάνο Νεϊμάρ να λένε τις λέξεις στα ισπανικά και στα πορτογαλικά, αντίστοιχα. Είναι αλήθεια; Το ποδόσφαιρο πραγματικά ενώνει τον κόσμο;

Φυσικά και όχι. Δεν ενώνει καν τα έθνη. Στη Βραζιλία, τα κίτρινα και πράσινα χρώματα της εθνικής ομάδας έχουν υιοθετηθεί από τους υποστηρικτές τού πρόσφατα εκδιωχθέντος προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο (που υποστηρίζεται από τον Νεϊμάρ), γεγονός που έχει ενοχλήσει τους υποστηρικτές του προέδρου Λούλα ντα Σίλβα, που υποστηρίζονται από τον προπονητή της ομάδας Τίτε και τον επιθετικό Ρισάρλισον.

Η ιδέα ότι τα αθλητικά γεγονότα ενώνουν τους λαούς του κόσμου είναι μια παλιά εμμονή, που χρονολογείται από το ξεκίνημα των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, από τον βαρόνο Πιερ ντε Κουμπερτέν, το 1896. Η FIFA ενστερνίζεται τη φαντασίωση ενός κόσμου χωρίς πολιτική, όπου οι συγκρούσεις περιορίζονται στους αγωνιστικούς χώρους. Στην πραγματικότητα, η επιλογή να διεξαχθεί το φετινό τουρνουά στο Κατάρ, ένα μικροσκοπικό εμιράτο πλούσιο σε πετρέλαιο, χωρίς ποδοσφαιρική ιστορία, είναι από μόνη της πολιτική απόφαση. Ο εμίρης της χώρας επιθυμούσε το κύρος ενός παγκόσμιου γεγονότος και το Κατάρ είχε τα χρήματα για να το αγοράσει. Χοντροί φάκελοι λέγεται ότι μπήκαν στις τσέπες των αξιωματούχων της FIFA που ψήφιζαν. Και η FIFA ανταμείφθηκε πλουσιοπάροχα για την παραχώρηση των δικαιωμάτων μετάδοσης στο Al Jazeera, το κρατικά χρηματοδοτούμενο τηλεοπτικό κανάλι του Κατάρ.

Η FIFA προφανώς δεν ενοχλήθηκε ιδιαίτερα από το κακό ιστορικό του Κατάρ όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, την κακοποίηση των μεταναστών εργατών και τους νόμους που τιμωρούν την ομοφυλοφιλία. Αλλά το γεγονός ότι το μικροσκοπικό Κατάρ, η πρώτη αραβική χώρα που φιλοξενεί το Παγκόσμιο Κύπελλο, διαθέτει τέτοια επιρροή δείχνει πόσο πολύ έχει μετατοπιστεί η εξουσία τον τελευταίο καιρό. Και η FIFA, όπως και η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή, υποκύπτει πάντα στη δύναμη του χρήματος, ξεκαθαρίζοντας ότι ούτε οι παίκτες ούτε οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι που επισκέπτονται το Κατάρ δεν πρέπει να φορούν περιβραχιόνια με τις λέξεις «OneLove». Αυτή η έκφραση υποστήριξης του δικαιώματος των ανθρώπων να αγαπούν όποιον και όπως θέλουν θεωρήθηκε ως πολιτική δήλωση. Οποιαδήποτε κριτική για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Κατάρ αντιμετωπίστηκε γρήγορα με κατηγορίες για ρατσισμό, με την υποστήριξη του ελβετού επικεφαλής της FIFA Τζιάνι Ινφαντίνο, ο οποίος υπενθύμισε στους ευρωπαίους συμπατριώτες του τα «3.000 χρόνια» του δυτικού ιμπεριαλισμού.

Μία από τις ειρωνείες του σύγχρονου ποδοσφαίρου είναι ότι οι εθνικές ομάδες ξεσηκώνουν τα πάθη σε ένα είδος καρναβαλικής παράστασης πατριωτικού κομματισμού. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι εθνικοί ηγέτες αρέσκονται να ντύνονται με τα ποδοσφαιρικά χρώματα της χώρας τους. Αλλά οι ίδιοι οι παίκτες είναι ως επί το πλείστον συνάδελφοι σε ομάδες συλλόγων σε όλη την Ευρώπη, μιλούν πολλές γλώσσες και είναι συχνά στενοί φίλοι εκτός γηπέδου, γεγονός που τους καθιστά ακατάλληλους ενσαρκωτές για αυτού του είδους τον σοβινισμό. Είναι μέλη μιας εξαιρετικά πλούσιας, πραγματικά κοσμοπολίτικης, ελίτ – ακριβώς ο τύπος που οι δεξιοί λαϊκιστές αρέσκονται να μισούν.

Ετσι, οι αστέρες του ποδοσφαίρου είναι, κατά μία έννοια, ενωμένοι, ακόμη και αν το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν ενώνει κανέναν άλλον. Παρ’ όλα αυτά, μπορεί κανείς να καταλάβει γιατί η FIFA επέλεξε το σύνθημά της. Το «Τα χρήματα κάνουν τον κόσμο να γυρίζει» θα ήταν λίγο υπερβολικά ειλικρινές.