Οι βλαπτικές συνέπειες από την καύση ξύλων

Η τρέχουσα επιστημονική γνώση έχει πλέον αποδείξει ότι η καύση ξύλων είναι πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η οποία δεν περιορίζεται στα αέρια του θερμοκηπίου αλλά περιλαμβάνει:

– σωματιδιακούς ρύπους,

– μονοξείδιο του άνθρακα,

– οξείδια του αζώτου,

– διοξείδιο του άνθρακα,

– μεθάνιο,

– πτητικές οργανικές ενώσεις (volatile organic compounds, VOCs),

– υδράργυρο κ.ά.

Τα τζάκια και οι ξυλόσομπες που χρησιμοποιούνται για οικιακή θέρμανση και θαλπωρή επιτελούν μια ρυπογόνο διαδικασία, η οποία δεν αφορά μόνο τους εξωτερικούς αλλά περιλαμβάνει και τους εσωτερικούς χώρους, ώστε πλέον να θεωρούνται περιβαλλοντικά επισφαλείς και καθόλου υγιεινοί τρόποι θέρμανσης.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι 2.950 γραμμάρια σωματιδιακών ρύπων παράγονται ανά μία μεγαβατώρα θέρμανσης από καυσόξυλα, ενώ μία ώρα αναμμένου τζακιού παράγει 50-60 γραμμάρια διοξειδίου του άνθρακα.

Η πρόσφατη παγκόσμια ενεργειακή κρίση και η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου προβλέπεται ότι θα οδηγήσουν σε αύξηση της χρήσης τζακιού και ξυλόσομπας.

Αφήνοντας ανοιχτό για ειδικότερους το ερώτημα κατά πόσον είναι πράγματι οικονομικότερη αυτού του είδους η οικιακή θέρμανση, θα αναφερθώ στην πρόσφατη επιστημονική μελέτη του Αστεροσκοπείου Αθηνών που προβλέπει ότι τυχόν διπλασιασμός της χρήσης καυσόξυλων στην Αττική θα οδηγήσει σε αύξηση 20%-40% της ήδη υψηλής μικροσωματιδιακής ρύπανσης σε ορισμένες περιοχές του Λεκανοπεδίου.

Αναπνέουμε 10.000 λίτρα αέρα από το περιβάλλον μας καθημερινά. Ο αέρας αυτός περνά από ένα τεράστιο δίκτυο 10 (23) αεραγωγών, για να καταλήξει σε μια κυψελιδική επιφάνεια περίπου 100 τετραγωνικών μέτρων, μέσω της οποίας γίνεται η ανταλλαγή των αερίων της αναπνοής.

Τα μικροσωματίδια της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με αεροδυναμική μορφολογία και διάμετρο μικρότερη των 2 εκατομμυριοστών του μέτρου (100 φορές λεπτότερα από μία ανθρώπινη τρίχα), διαπερνούν σχεδόν ανεμπόδιστα όλη την αναπνευστική οδό, την οποία φυσικά βλάπτουν, και διεισδύουν στην κυκλοφορία, προάγοντας φλεγμονώδεις μηχανισμούς σε όλο το σώμα, ιδιαίτερα στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Αποτέλεσμα: ερεθισμός στα μάτια, μπούκωμα στη μύτη, ερεθισμός στον λαιμό, βήχας, συριγμός, βράσιμο στην αναπνοή, δύσπνοια, ασθματική κρίση σε πάσχοντες από άσθμα, υπέρταση, αρρυθμία, στηθαγχική κρίση σε πάσχοντες από στεφανιαία νόσο. Τέλος, η μακροχρόνια έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις PM2.5 ενοχοποιείται για εμφάνιση διαβήτη τύπου 2, καρκινογένεση, εγκεφαλικά επεισόδια, νευρολογικές διαταραχές και αυξημένη θνητότητα.

Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να τονίσω ιδιαίτερα την επίδραση της μικροσωματιδιακής ρύπανσης στα παιδιά, που επειδή αναπνέουν σε χαμηλότερο ύψος, όπου η συγκέντρωση των PM2.5 είναι υψηλότερη της αναγραφόμενης αλλά και της εισπνεόμενης από ενηλίκους, εμφανίζουν συχνά βρογχιτιδικά και ασθματικά επεισόδια.

Και η λύση του οξέος προβλήματος για φέτος τον χειμώνα;

Ατοπο να συστήσει κανείς τη μη χρήση τζακιού ή ξυλόσομπας στην οικογένεια που έχει πραγματική και ουσιαστική ανάγκη θέρμανσης με καυσόξυλα.

Είναι όμως πολύ απλό και απόλυτα αναγκαίο να συνειδητοποιηθεί ότι η χρήση τζακιού για λόγους θαλπωρής και διασκέδασης παίρνει τη διάσταση μιας σαφώς αντικοινωνικής συμπεριφοράς κάτω από τις τρέχουσες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι το περιβάλλον μας αποτελεί μια απλή προέκταση και συνέχεια του ίδιου του βιολογικού μας «εγώ», ας το προστατεύσουμε λοιπόν, όπως τον ίδιο τον εαυτό μας.

Ο Παναγιώτης Μπεχράκης, MD, PhD (McGILL), FCCP, είναι πνευμονολόγος – εντατικολόγος, τ. αν. καθηγητής ΕΚΠΑ και Harvard, πρόεδρος Επιστημονικής Επιτροπής, Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία