Φρένο στις αυξήσεις σκέφτονται οι κεντρικές τράπεζες

Οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες εξετάζουν τώρα να πατήσουν λίγο φρένο με τη σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής, συνεχίζοντας μεν να αυξάνουν τα επιτόκια αλλά με πιο αργούς ρυθμούς, καθώς βλέπουν κάποια σημάδια ότι ο πληθωρισμός μπορεί να έχει κορυφωθεί.

Ηδη ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ Τζερόμ Πάουελ έστειλε σαφές μήνυμα ότι η κεντρική τράπεζα οδεύει προς το να αυξήσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα στην επόμενη συνεδρίασή της στα μέσα του μήνα. Η Fed έχει προχωρήσει σε άνευ προηγουμένου σειρά τεσσάρων αυξήσεων των επιτοκίων κατά 75 μονάδες βάσης με στόχο την καταπολέμηση του υψηλού πληθωρισμού. Ο Πάουελ ανέφερε ότι υπάρχει υπερθέρμανση στην αγορά εργασίας και ότι η Fed είναι βέβαιη ότι ο πληθωρισμός θα μειωθεί προς τον στόχο του 2%. Οι αξιωματούχοι της Fed αύξησαν το βασικό επιτόκιο κατά 0,75 ποσοστιαίες μονάδες στις 2 Νοεμβρίου ώστε αυτό πλέον να διαμορφώνεται σε εύρος μεταξύ 3,75% και 4%, από σχεδόν μηδέν που ήταν στις αρχές Μαρτίου. Πολλοί αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας αναφέρουν τώρα ότι κλίνουν προς αύξηση 50 μονάδων βάσης στην επερχόμενη συνάντησή τους στις 13 και 14 Δεκεμβρίου.

Η ΕΚΤ

Ο Δεκέμβριος όμως θα είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την πορεία της νομισματικής πολιτικής και από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία με τη σειρά της προσπαθεί να ισορροπήσει τις αυξήσεις επιτοκίων μεταξύ καταπολέμησης του πληθωρισμού και προστασίας της οικονομίας από την ύφεση. Με μόλις μία ημέρα διαφορά από τη Fed, στις 15 του μήνα, η ΕΚΤ θα ανακοινώσει τη δική της νομισματική πολιτική. Με την προηγούμενη αύξηση να ήταν της τάξεως των 75 μονάδων βάσης, τώρα οι αγορές περιμένουν να δουν εάν η κεντρική τράπεζα θα συνεχίσει τις αυξήσεις με τον ίδιο ρυθμό ή εάν θα κόψει λίγο ταχύτητα. Σημειώνεται ότι νέα στοιχεία που είδαν την Τετάρτη το φως της δημοσιότητας δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ διαμορφώθηκε στο 10% τον Νοέμβριο σε ετήσια βάση, υποχωρώντας από 10,6% τον Οκτώβριο. Η υποχώρηση αυτή ήταν η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί από το 2020 και μετά, δίνοντας ελπίδα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και όχι μόνο ότι το ράλι των τιμών μπορεί να αρχίσει να υποχωρεί.

Μεταξύ των λόγων που αναφέρθηκαν από μέλη της ΕΚΤ για μια πιθανή πιο ήπια περιοριστική νομισματική πολιτική είναι οι αυξανόμενοι κίνδυνοι ύφεσης, η πιθανότητα να εξασθενήσουν οι πιέσεις στις τιμές καταναλωτή και η προοπτική ότι μια αύξηση κατά μισή ποσοστιαία μονάδα στο βασικό επιτόκιο καταθέσεων θα το οδηγήσει στο 2% – κοντά στο λεγόμενο ουδέτερο επίπεδο. Ομως υπάρχουν και υπέρμαχοι μεγαλύτερων αυξήσεων μέσα στην ΕΚΤ.

Πόσο αυξήθηκαν

Η Fed, η ΕΚΤ, η Τράπεζα της Αγγλίας (BoE) και η Τράπεζα του Καναδά (BoC) αύξησαν τα επιτόκια συνολικά 5,5 ποσοστιαίες μονάδες κατά τη διάρκεια των προηγούμενων μηνών, με όλες να έχουν κάνει τουλάχιστον μία αύξηση 75 μονάδων βάσης. Η Fed είχε να αυξήσει τα επιτόκια κατά 75 μονάδες βάσης από το 1994, αλλά τώρα έχει πραγματοποιήσει τέσσερις διαδοχικές αυξήσεις αυτού του μεγέθους από τον Ιούνιο.

Οι αυξήσεις της ΕΚΤ κατά 75 μονάδες βάσης τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, που ανέβασαν το επιτόκιο καταθέσεων στο 1,5%, ήταν οι μεγαλύτερες κινήσεις σύσφιγξης στην 24χρονη ιστορία της, ενώ η παρόμοια αύξηση της BoE τον Νοέμβριο ήταν η μεγαλύτερη εδώ και τέσσερις δεκαετίες, οδηγώντας το βασικό επιτόκιο στο 3% σύμφωνα με στοιχεία των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Τώρα και η BoE εξετάζει να πατήσει φρένο στις αυξήσεις του κόστους δανεισμού.