Παρέμβαση Μητσοτάκη για τη στήριξη των δανειοληπτών

«Να αναλάβετε τις ευθύνες που σας αναλογούν» ήταν το ευθύ μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη προς τις τράπεζες σε ό,τι αφορά την αποφυγή δημιουργίας μιας νέας γενιάς κόκκινων δανείων από νοικοκυριά και επιχειρήσεις που κινδυνεύουν να περάσουν τη… διαχωριστική γραμμή – των ορίων τους. Από το Προεδρικό Μέγαρο, όπου συνάντησε την Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο Πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι στην παρέμβαση δεν θα συμμετέχει ο κρατικός προϋπολογισμός.

«Θα έχουν υψηλή κερδοφορία (…) Εχουν στηριχθεί πολύ» ήταν οι δύο αιχμές του Μητσοτάκη για τις τράπεζες. Φράσεις, που μαρτυρούν, σύμφωνα και με τις πληροφορίες από την κυβερνητική πλευρά, την ενόχλησή του για τη στάση που κρατούν οι τράπεζες. Εξού και ζητάει να βάλουν από το δικό τους μπάτζετ – από τα κέρδη τους – τα μέτρα στήριξης, χωρίς οποιαδήποτε επιβάρυνση για τον φορολογούμενο.

Εξάλλου μίλησε και για άλλες παρεμβάσεις που πρέπει να γίνουν. Η κυβέρνηση ζητεί στήριξη στους ευάλωτους δανειολήπτες, αύξηση στις εγκρίσεις αιτήσεων εξωδικαστικού μηχανισμού, μείωση επιτοκίων χορηγήσεων και φρένο στο κόστος προμηθειών απλών τραπεζικών συναλλαγών. «Είμαι σίγουρος ότι θα καταλήξουμε σε μια θετική λύση για τους δανειολήπτες» είπε.

Πήρε θέση η Πρόεδρος. Θέση στον πόλεμο που ξέσπασε μεταξύ Μαξίμου και τραπεζών πήρε και η Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Στη συνάντηση με τον κ. Μητσοτάκη, η Πρόεδρος μίλησε για τον σημαντικό ρόλο που πρέπει να παίξουν οι τράπεζες «έστω και πιεζόμενες», ρίχνοντας ιδιαίτερο βάρος στα ευάλωτα τμήματα της κοινωνίας.

Ξέσπασε πόλεμος. Οι δηλώσεις από τον κ. Μητσοτάκη ήρθαν να επιβεβαιώσουν τον πόλεμο μεταξύ κυβέρνησης και τραπεζιτών που είχε ξεκινήσει εδώ και περίπου ένα μήνα, με βασική αιτία την εύρεση λύσης για στήριξη δανειοληπτών που πιέζονται από την άνοδο των επιτοκίων. Ηδη, η συνάντηση που είχε προηγηθεί, μια μέρα νωρίτερα, την Πέμπτη, μεταξύ υπ. Οικονομικών και τραπεζιτών ήταν ενδεικτική του τεταμένου κλίματος. Οπως το non-paper που κυκλοφόρησε χθες το πρωί από το υπ. Οικονομικών σχετικά με τις τραπεζικές προμήθειες που ζητήθηκε να μειωθούν από τις τράπεζες. Αλλά και η τελευταία σειρά στο non-paper που υπενθύμιζε ότι η κυβέρνηση έχει νομοθετήσει κανένα bonus στα υψηλόβαθμα τραπεζικά στελέχη για το 2022.

Το παρασκήνιο. Ολα ξεκίνησαν περίπου ένα μήνα πριν, όταν η Τράπεζα της Ελλάδος παρουσίασε στο Μαξίμου τα αποτελέσματα μελέτης για τις επιπτώσεις από την αύξηση των επιτοκίων στην οικονομία και τα νοικοκυριά. Μία από αυτές αφορούσε άνοδο έως 30% της δόσης για το 25% των στεγαστικών δανείων, λόγω επιτοκίων, σε σχέση με τον Ιούνιο του 2021. Τότε αποφασίστηκε να βρεθεί λύση.

Από τότε ξεκινούν εβδομαδιαίες συναντήσεις μεταξύ υπ. Οικονομικών, εκπροσώπων των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, παρουσία στελεχών της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών και της Τράπεζας της Ελλάδος. Στο τραπέζι έπεφταν διάφορες λύσεις, όπως επιδότηση επιτοκίου τύπου «Γέφυρα» ή το «ισπανικό μοντέλο» με τις ρυθμίσεις, χωρίς οι δύο πλευρές να καταλήγουν σε συμφωνία.  Βασική αιτία το κόστος της «επιδότησης» της δόσης.

Οι τράπεζες πρότειναν λύση τύπου Γέφυρας, ενώ το υπουργείο και η κυβέρνηση απέκλειε κάθε περίπτωση επιβάρυνσης του προϋπολογισμού, ζητώντας το κόστος αυτό να το πληρώσουν οι ίδιες από τα κέρδη τους. Από την πλευρά τους, οι τράπεζες επικαλούνταν προβλήματα με τους εποπτικούς κανόνες. Η πληρωμή δόσεων από την «τσέπη τους» σημαίνει «αδυναμία πληρωμής του δανειολήπτη» και κατά συνέπεια το δάνειο που στηρίζεται χαρακτηρίζεται υψηλού κινδύνου ή κόκκινο. Επίσης, το ισπανικό μοντέλο στηρίζεται σε μεγάλες ρυθμίσεις, παγώματα δόσεων κ.λπ. Επειδή το μεγαλύτερο μέρος των στεγαστικών δανείων έχει ρυθμιστεί, οι συχνές ρυθμίσεις και επαναρυθμίσεις οδηγούν πάλι σε κόκκινα δάνεια βάσει των εποπτικών αρχών. Στις ρυθμίσεις εντάσσεται και η επιμήκυνση της διάρκειας.

Για τον λόγο αυτό οι τράπεζες ζήτησαν να πάρουν τη γνώμη της Φρανκφούρτης (ΕΚΤ) σχετικά με την τήρηση των εποπτικών κανόνων για να ξανακάτσουν με το υπ. Οικονομικών να συζητήσουν πάλι, σε περίπου δύο εβδομάδες.

Η πλευρά του υπ. Οικονομικών παρέμενε σταθερή επιμένοντας ότι το κόστος της στήριξης θα πρέπει να το επωμιστούν οι ίδιες από τα κέρδη τους, υπενθυμίζοντας ότι έχουν στηριχθεί και ήρθε η ώρα να στηρίξουν και αυτές. Ταυτόχρονα, πέραν της στήριξης των ευάλωτων, ζητούσε καλύτερες προτάσεις για ρυθμίσεις ώστε να υπάρχουν περισσότερες εγκρίσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό, φρένο στο κόστος προμηθειών απλών τραπεζικών συναλλαγών, αύξηση στα επιτόκια καταθέσεων και συγκράτηση στα επιτόκια δανείων.

Πιέσεις για μείωση χρεώσεων. Στη συνάντηση με τους τραπεζίτες την Πέμπτη, ο υπουργός Οικονομικών παρουσίασε, μεταξύ άλλων, μια λίστα με 12 προμήθειες – χρεώσεις σε καθημερινές συναλλαγές που επιβαρύνουν τους καταναλωτές και τα νοικοκυριά. Πράγματι, υπήρξαν παραδείγματα με προμήθεια εισερχόμενου εμβάσματος ύψους 4 ευρώ ή άλλες απλές ηλεκτρονικές συναλλαγές με επιβάρυνση από 1 έως 3 ευρώ. Ενδιαφέρον, όμως, είχε και η απάντηση των τραπεζιτών στον υπ. Οικονομικών. Οτι, πρώτον, οι τράπεζες έχουν πουλήσει πλέον τα συστήματα πληρωμών και καρτών, οπότε δεν έχουν αυτές την ευθύνη της τιμολόγησης.  Δεύτερον, οι τράπεζες κατά μέσο όρο το έτος επενδύουν 80 εκατ. ευρώ (η μία) σε ψηφιακό μετασχηματισμό (τεχνολογία, λογισμικά, ασφάλεια κ.λπ.). Τρίτον, κατά μέσο όρο, κάθε συστημική τράπεζα επενδύει περίπου 80 εκατ. ευρώ το έτος σε συστήματα, λογισμικά, ψηφιοποίηση, ασφάλεια κ.λπ. Συνεπώς, τα συστήματα πληρωμών έχουν κόστος. Πάντως, στη λίστα υπάρχουν και χρεώσεις που δεν μπορούν εύκολα και πειστικά να εξηγήσουν οι τράπεζες, όπως η συνδρομή στην πιστωτική κάρτα (αφού έχει ήδη υψηλό επιτόκιο) ή η προμήθεια για αγορά χρεογράφων του ελληνικού Δημοσίου.

Περί κερδοφορίας. Οσον αφορά τα κέρδη, οι τράπεζες απάντησαν ότι κερδοφορία και ενίσχυση κεφαλαίων που ζητούν οι εποπτικές αρχές, με μερίσματα στους μετόχους, με άνοδο στα επιτόκια καταθέσεων και με πτώση επιτοκίων στα δάνεια δεν γίνεται.