«Δεν είναι μόνο η Ουκρανία: έρχονται Καύκασος και Βαλκάνια»

Εννέα μήνες πολέμου μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο Χέρφριντ Μίνκλερ, ο επιφανέστερος πολιτειολόγος της Γερμανίας, κάνει μία άκρως απαισιόδοξη διαπίστωση: «Τα καλά χρόνια τελείωσαν», λέει ο επίτιμος καθηγητής του πανεπιστημίου Χούμπολτ του Βερολίνου σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ» (SZ). «Εχουμε ξεπεράσει προ καιρού το αποκορύφωμα της ευημερίας μας, αφενός λόγω του πληθωρισμού και της έλλειψης κάποιων πρώτων υλών, αφετέρου, γιατί πρέπει να επενδύσουμε πολύ περισσότερα κεφάλαια σε εξοπλισμούς για πάρα πολύ καιρό», συμπληρώνει.

Στο ερώτημα πότε θα τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, δεν υπάρχει απάντηση αυτήν τη στιγμή. Σίγουρο είναι, πώς: στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης. Αλλά προς το παρόν και οι δύο πλευρές βάζουν ψηλά τον πήχη. Το αίτημα για μία διπλωματική λύση τώρα, είναι «μια μορφή ρητορικής αυτοϊκανοποίησης, χωρίς λειτουργική προέκταση», λέει ο Μίνκλερ. Το κρίσιμο ερώτημα είναι, πώς μπορεί να πειστεί η Ρωσία να εγκαταλείψει τους μακροπρόθεσμους πολεμικούς στόχους της και να καθίσει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης. Η απάντηση: «Μόνον με τον εξοπλισμό του ουκρανικού στρατού, σε βαθμό που θα καθιστά αδύνατο για τη Ρωσία να επιτύχει τους πολεμικούς της στόχους».

O Πούτιν δεν έχει την πολυτέλεια για έναν πόλεμο διαρκείας. Δυσκολότερο είναι να οδηγηθούν οι Ουκρανοί στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης, είναι το «θύμα του πολέμου». Κοινός τόπος στην Ευρώπη είναι ότι οι Ρώσοι πρέπει να αποσυρθούν στα εδάφη προ της 24ης Φεβρουαρίου. Κατά τον Μίνκλερ, η πρόταση της Ευρώπης στην Ουκρανία για να σταματήσει τον πόλεμο πρέπει να είναι διπλή: Αφενός να αναλάβει την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Αφετέρου να δώσει εγγυήσεις ότι θα επιτηρήσει μία κατάπαυση του πυρός με δικά της όπλα και στρατό, να κάνει σαφές στη Ρωσία ότι αν παραβιάσει τη συμφωνία, θα βρεθεί απέναντι στο σύνολο της Δύσης. Θα πρέπει να διαμορφωθούν «συνθήκες υπέρβασης», όπως στη μεταπολεμική Γερμανία της δεκαετίας του 1970, όταν «η επιθυμία των Γερμανών να απολαύσουν το παρόν ήταν μεγαλύτερη από οποιαδήποτε επιθετικά όνειρα του παρελθόντος».

Ο δρόμος για μία τέτοια «ιδανική συνθήκη» είναι μακρύς και στο ενδιάμεσο μπορούν να συμβούν πολλά. Ο Μίνκλερ δεν ανησυχεί τόσο για τη ρωσική απειλή εναντίον των χωρών Βαλτικής. «Είναι πολύ πιο εύκολο για τον Πούτιν να πείσει τους Σέρβους να υιοθετήσουν μια πολιτική καταστροφής στο Κοσσυφοπέδιο και τη Βοσνία. Ή να συμμαχήσει με τον Ερντογάν, φίλο και εχθρό του ταυτόχρονα, φέρνοντας σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση τη Δύση. Δυστυχώς, δεν είναι μόνον η Ουκρανία – ο Καύκασος ​​και τα Βαλκάνια θα απασχολήσουν την Ευρώπη στο ορατό μέλλον».

Το τελευταίο βιβλίο του Χέρφριντ Μίνκλερ έχει τίτλο «Το μέλλον της δημοκρατίας». Αυτό είναι αισιόδοξο μήνυμα, αλλά το μέλλον «δεν είναι ρόδινο». Κερδίζει έδαφος η «καταναλωτική αντίληψη» της πολιτικής με τους πολίτες να μη συμμετέχουν όταν η προσφορά δεν τους ικανοποιεί. «Οποιος βλέπει μόνο στους εχθρούς της δημοκρατίας όπως ο Πούτιν και όχι στους δικούς του δυσαρεστημένους πολίτες που δεν εμπλέκονται, παραβλέπει την πραγματική ευπάθεια της δημοκρατίας», λέει ο Μίνκλερ. Αλλά «μόνον σε μια δημοκρατία μπορεί η κοινωνία των πολιτών να διαμορφώσει ένα βιώσιμο μέλλον, ακόμα κι αν τα αποτελέσματα φαντάζουν ανεπαρκή για τους ακτιβιστές «Τελευταίας Γενιάς» και «Fridays for Future»».