Η πυραυλική επίθεση που δεν ήταν επίθεση

Ο πύραυλος που σκότωσε δύο Πολωνούς στα σύνορα της χώρας με την Ουκρανία στις 15 Νοεμβρίου αποδείχθηκε ένα τεστ όχι τόσο για την αμυντική πολιτική όσο για την πολιτική ενημέρωσης της Πολωνίας, της Ουκρανίας και του ΝΑΤΟ. Μόνο οι Αμερικανοί πέρασαν. Οι ευρωπαίοι εταίροι τους και η Ουκρανία ζορίστηκαν, αποκαλύπτοντας μια σοκαριστική έλλειψη ετοιμότητας για ένα σενάριο που θα μπορούσε να είχε προβλεφθεί σχεδόν από την αρχή του πολέμου.

Η Πολωνία είναι η μεγαλύτερη χώρα στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και χρησιμεύει ως ο πλέον σημαντικός επιμελητειακός κόμβος για έναν πόλεμο που αφορά σχεδόν όλον τον κόσμο. Η αποφασιστικότητα και η ενότητα της Δύσης είναι ζωτικής σημασίας για την άμυνα της Ουκρανίας και την ήττα της Ρωσίας, η οποία μπορεί να κρίνει τη μοίρα του κόσμου για δεκαετίες. Η έκρηξη της περασμένης Τρίτης στην Πολωνία, ωστόσο, εξέπληξε τους πάντες εκτός από τις ΗΠΑ και πυροδότησε μια εκπληκτική σειρά γεγονότων, την οποία καθοδήγησε μια εκπληκτική τσαπατσουλιά.

Οι Πολωνοί έμαθαν για την πρόσκρουση του πυραύλου, που έλαβε χώρα στις 3.40 μ.μ,, λίγο πριν από τις 8 μ.μ. από το Associated Press. Η πολωνική κυβέρνηση παρέμεινε σιωπηλή μέχρι μετά τα μεσάνυχτα, όταν το υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία έκανε λόγο για «πύραυλο ρωσικής κατασκευής» και απαιτούσε εξηγήσεις από τον πρεσβευτή της Ρωσίας. Η κυβέρνηση έθεσε ορισμένες στρατιωτικές μονάδες σε ετοιμότητα μάχης.

Κατόπιν, όταν ο πρωθυπουργός Ματέους Μοραβιέτσκι και ο πρόεδρος Αντρέι Ντούντα απευθύνθηκαν στους πολίτες, δεν εξήγησαν την προέλευση του πυραύλου, συνδαυλίζοντας την ευρέως διαδεδομένη υποψία πως ήταν μια επίθεση (εσκεμμένη ή μη) από τη Ρωσία. Πολλοί από τους τρεις εκατομμύρια Ουκρανούς που ζουν στην Πολωνία, ένα 85% από αυτούς γυναίκες και παιδιά, έφτασαν να πιστέψουν πως ο πόλεμος από τον οποίο διέφυγαν τους είχε προλάβει.

Οταν έλαβαν νέες πληροφορίες οι Πολωνοί, ήταν από τους Αμερικανούς. Στις 4 π.μ. ώρα Πολωνίας ο Τζο Μπάιντεν αποκάλυψε πως ο πύραυλος είχε κατά πάσα πιθανότητα εκτοξευτεί από την ουκρανική αεράμυνα στη διάρκεια ενός ρωσικού μπαράζ. Ο Ντούντα το ανέφερε αυτό μόνο το απόγευμα της 16ης Νοεμβρίου, όταν καθησύχασε για πρώτη φορά τους πολίτες ότι «η Πολωνία δεν ήταν στόχος ρωσικής επίθεσης». Στο μεταξύ, η σύγχυση ανάμεσα στους ευρωπαίους συμμάχους της Πολωνίας στο ΝΑΤΟ εντεινόταν. Κάποιοι είχαν ήδη κατηγορήσει τη Ρωσία και ορισμένοι αρχηγοί κυβερνήσεων είχαν συγκαλέσει έκτακτα κυβερνητικά συμβούλια.

Οι δυτικές αντιδράσεις, όσο άστοχες ήταν, είχαν δίκιο όσον αφορά το μοναδικό μέρος που ευθύνεται για το πυραυλικό χτύπημα. Οπως είπε χαρακτηριστικά ο γ.γ. του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, «η Ουκρανία έχει δικαίωμα να αμυνθεί έναντι του παράνομου επιθετικού πολέμου της Ρωσίας». Επειτα όμως ήρθε ένα απροσδόκητο ρήγμα ανάμεσα στους ηγέτες του ΝΑΤΟ και την Ουκρανία. «Δεν έχω αμφιβολία πως δεν ήταν δικός μας ο πύραυλος» δήλωσε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Εκπληκτοι, η Πολωνία και οι εταίροι της στο ΝΑΤΟ απέφυγαν να σχολιάσουν. H αρχική δυσκαμψία του Ζελένσκι (έπειτα από δύο μέρες δήλωσε πως δεν ήταν εντελώς σίγουρος για την προέλευση του πυραύλου) ενδεχομένως να ενισχύσει την εντύπωση μεταξύ ορισμένων δυτικών ηγετών πως οι ουκρανικές Αρχές συμπεριφέρονται αλαζονικά, ενώ η Ευρώπη δεν πληρώνει απλώς για όπλα και ανθρωπιστική βοήθεια, αλλά υποφέρει επίσης από έναν πληθωρισμό ρεκόρ.

Ο Σλάβομιρ Σιερακόφσκι είναι ιδρυτής του κινήματος Krytyka Polityczna (Πολιτική Κριτική) και συνεργάτης του Γερμανικού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων