Ανέφικτος, πλέον, ο στόχος του 1,5 βαθμού Κελσίου

Το θρίλερ και το άγριο «παζάρι» συνεχίζονταν χθες στο αιγυπτιακό θέρετρο του Σαρμ Ελ-Σέιχ, με στόχο την λήψη μιας απόφασης. Μήλον της Έριδος αποτελούσε και η συγκρότηση ενός Ταμείου που θα βοηθήσει τις πιο φτωχές και αδύναμες χώρες να προσαρμοστούν και να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Παρά δε το βήμα που έκανε η ΕΕ, η οποία αποδέχθηκε επί της αρχής τηνανάγκη ύπαρξής του, στο σχέδιο του κοινού ανακοινωθέντος δεν υπήρχε σχετική αναφορά.

Την ίδια στιγμή, αρκετοί αναρωτιούνται τι είναι αυτό που διαρκώς πηγαίνει στραβά. Τι, με άλλα λόγια, είναι αυτό που «τυφλώνει» τους επικεφαλής των κυβερνήσεων και τους τεχνοκράτες τους, μη επιτρέποντάς τους να καταλήξουν σε μια απόφαση που θα αφήνει ανοιχτό ένα παράθυρο ελπίδας για τη σωτηρία του πλανήτη.

«Σαν έτοιμος από καιρό, σαν θαρραλέος, αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις», έγραφε ο Κωνσταντίνος Καβάφη στο ποίημά του «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον». Οι παραπάνω στίχοι θα μπορούσαν, υπό μία έννοια, να ταιριάζουν εξαίσια στην περίπτωση της κλιματικής κρίσης με την οποία βρίσκεται αντιμέτωπος ο πλανήτης. Με μια σχετικά αυθαίρετη ερμηνεία, ωστόσο: Ακριβώς επειδή οι ηγέτες των χωρών και ειδικά των πιο ισχυρών, δεν υπήρξαν ποτέ έτοιμοι, ούτε και θαρραλέοι, η ανθρωπότητα μοιάζει πλέον καταδικασμένη να αποχαιρετήσει τη Γη που γνώρισε τις τελευταίες δεκαετίες και αιώνες. Και μαζί, τον στόχο του περιορισμού της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας στην επιφάνειά της στον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή, που υιοθετήθηκε στο Παρίσι τo 2015, αλλά σήμερα είναι ουσιαστικά ανέφικτος.

«Ο στόχος του 1,5 βαθμού είναι νεκρός – για να αποφύγουμε την ολοκληρωτική καταστροφή, η COP27 οφείλει να το παραδεχθεί», σημείωνε σχετική ανάλυση του Μπιλ Μαγκουάιρ στην «Guardian», στην οποία υπογραμμίζει πως «η συνέχιση της επιχειρηματολογίας που θέλει τον παραπάνω στόχο να είναι βιώσιμος είναι παραπλανητική και δημιουργεί εσφαλμένες ελπίδες». «Ο κόσμος οφείλει να προσαρμοστεί στην κλιματική αλλαγή την οποία δεν πρόκειται να αποφύγει», τονιζόταν επίσης από τον «Economist», στο πλαίσιο του ειδικού αφιερώματος που έκανε ενόψει της έναρξης της COP27.

Πράγματι, σύμφωνα με τα περισσότερα επιστημονικά μοντέλα, η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας έχει ήδη φτάσει τους 1,2-1,3 βαθμούς. Με τους σημερινούς δε ρυθμούς κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων – που πιθανότατα θα ανέβουν περαιτέρω στην επόμενη διετία, εξαιτίας του πολέμου και της ενεργειακής κρίσης – η «κόκκινη γραμμή» θα ξεπεραστεί ως το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας. Κι αυτό είναι κάτι που θα συμβαίνει για πρώτη φορά μετά το τέλος της τελευταίας εποχής των παγετώνων, πριν από περίπου 12.000 χρόνια, βάζοντας βίαια τον πλανήτη και την ανθρωπότητα, τα κράτη και την επιστημονική κοινότητα σε απολύτως αχαρτογράφητα και εξαιρετικά επικίνδυνα νερά. Τόσο επικίνδυνα που ορισμένοι διαβλέπουν απειλή για τον ίδιο τον πολιτισμό μας και τη συνέχειά του.

«Ο στόχος του 1,5 βαθμού Κελσίου πιθανότατα θα χαθεί – Γιατί, όμως, κανείς δεν το λέει;», ήταν το ερώτημα που έθεσε, με τη σειρά του, άρθρο που δημοσιεύτηκε στο «Scientific American». Υποστηρίζοντας και αυτό, προφανώς, ότι είναι προτιμότερο να αναγνωρίσουμε με ειλικρίνεια το πρόβλημα και την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε, έτσι ώστε να αναπροσαρμοστούν οι στόχοι, να γίνουν πιο ρεαλιστικοί και να προχωρήσουμε ταχέως στην εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων, από όλους, έτσι ώστε να «σωθεί οτιδήποτε κι αν σώζεται».

Οι συμμετέχοντες στην COP27 δεν φαίνεται, όμως, να εισάκουσαν τις παραπάνω δραματικές προτροπές. Γι’ αυτό και στο τελικό σχέδιο που έπεσε στο τραπέζι, η αναφορά στο μοντέλο του 1,5 βαθμού Κελσίου δεν είχε αφαιρεθεί. Χωρίς, ωστόσο, οι περισσότεροι να είναι διατεθειμένοι να κάνουν κάτι προκειμένου να δικαιολογήσουν την παρουσία της εκεί.

Το σίγουρο είναι ότι η μητέρα φύση δεν μπορεί πλέον να ανταποκριθεί από μόνη της στο βάρος, έστω κι αν από το 1750 μέχρι σήμερα έχει απορροφήσει το 56% των αερίων που εκπέμπονται από την καύση των υδρογονανθράκων. Εάν δεν βοηθήσει ο άνθρωπος, ο οποίος και ευθύνεται για τη διατάραξη της ισορροπίας, το παιχνίδι είναι χαμένο από χέρι.