Ρυθμίζοντας το Διαδίκτυο

Υπήρξε μια ωραία εποχή όπου οι καλλιτέχνες, οι συγγραφείς, οι δημοσιογράφοι, όσοι τελοσπάντων παρήγαγαν περιεχόμενο, ήταν τυχεροί αν πληρώνονταν για τη δουλειά τους. Ιδίως σε περιφερειακές χώρες και σε μικρές γλώσσες, ακόμα και μεγάλα μπεστ σέλερ δεν απέφεραν έσοδα στους δημιουργούς τους, είτε διότι τα δικαιώματα είχαν εκχωρηθεί στον εκδότη, παραγωγό, καναλάρχη κ.λπ., είτε διότι η κλοπή ήταν συμφέρουσα – άντε να σε βρει ο παραγωγός περιεχομένου π.χ. από τη Γερμανία αν χρησιμοποιούσες τη δουλειά του π.χ. στα ελληνικά.

Τις τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, η κατάσταση εκείνη σχεδόν εξαλείφθηκε. Τα πνευματικά δικαιώματα, τουλάχιστον στον δυτικό κόσμο, και προστατεύονταν και εισπράττονταν, προκειμένου οι δημιουργοί κάθε είδους περιεχομένου να μην είναι παρίες. Με τη Σύμβαση της Ρώμης (1961), εισήχθη η έννοια και των συγγενικών δικαιωμάτων, που αφορά ερμηνευτές ή εκτελεστές καλλιτέχνες, παραγωγούς, ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, εκδοτικές επιχειρήσεις. Για να αναμεταδοθεί ή να εκτελεστεί ή να αναδημοσιευτεί οποιουδήποτε είδους περιεχόμενο είτε δίνεται άδεια επ’ αμοιβή από τους δικαιούχους είτε προβλέπεται η είσπραξη εύλογης αμοιβής. Ο,τι ίσχυε για την πριν απ’ το Ιντερνετ περίοδο έπρεπε να ισχύει και μετά τη διάδοσή του – αλλά γνωρίζουμε ότι, ιδίως στο Διαδίκτυο, πολλά απ’ όσα ίσχυαν έως τότε δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν, ακόμα δεν εφαρμόζονται. Πώς θα αμείβεται, π.χ., ο δημιουργός από τη χρήση του έργου του στις μηχανές αναζήτησης και, ιδίως, στη μονοπωλιακά ανεπτυγμένη Google; Και πώς θα λαμβάνει εύλογη αμοιβή από τον διαμοιρασμό στα κοινωνικά δίκτυα;

Για να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα που πλήττουν τους επαγγελματίες της γραφής και του λόγου, τα κράτη προσαρμόζουν ραγδαία τις  νομοθεσίες τους. Το ίδιο και η Ευρωπαϊκή Ενωση. Από τον προηγούμενο Μάρτιο ζήτησε από χώρες μέλη που δεν είχαν εναρμονίσει την εθνική τους νομοθεσία με την ευρωπαϊκή να το πράξουν αμέσως. Στο πλαίσιο αυτής της απαίτησης ανταποκρίθηκε και το δικό μας υπουργείο Πολιτισμού που έφερε στη διαβούλευση νομοσχέδιο το οποίο συμπληρώνει τον νόμο 2121/1993 για την «πνευματική ιδιοκτησία, τα συγγενικά δικαιώματα και πολιτιστικά θέματα».

Το κυοφορούμενο νομοσχέδιο, που αφορά κυρίως τον ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο, στοχεύει στον εκσυγχρονισμό των κανόνων για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δίνοντας κίνητρα και στους δημιουργούς και στους εκτελεστές έργων αλλά και στους καταναλωτές να αξιοποιήσουν τον ψηφιακό κόσμο. Οσοι παράγουν είτε ερμηνεύουν περιεχόμενο, στόχος είναι να προστατεύονται. Επιπλέον, γίνονται πολύ περισσότερες οι επιλογές των χρηστών, με μείωση του κόστους, ενώ υπάρχει πρόνοια για τη διευκόλυνση της διανομής ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων σε ολόκληρη την ΕΕ.

Στον διαδικτυακό κόσμο, οι νέοι κανόνες πρέπει να ρυθμίζουν με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια τις επαγγελματικές σχέσεις μεταξύ όσων κατέχουν πνευματικά δικαιώματα (καλλιτέχνες, συγγραφείς, δημοσιογράφοι) και αυτών που τα διαχειρίζονται (δίκτυα, πλατφόρμες κ.λπ.). Στόχος είναι η όσο το δυνατόν δικαιότερη αμοιβή δημιουργών και εκτελεστών, εκδοτών Τύπου και δημοσιογράφων, ιδίως για την εργασία τους που διακινείται στο Διαδίκτυο. Ηταν μια πάγια διεκδίκηση όσων εργάζονται σε σχετικά επαγγέλματα.

Μαζί με την προστασία της ελευθερίας της έκφρασης και την πιο ελαστική χρήση υλικού που προστατεύεται από τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας για την εκπαίδευση, την έρευνα, την προστασία της πνευματικής κληρονομιάς, ζητήματα που επίσης ο νέος υπό κυοφορία νόμος τα προβλέπει, ρυθμίζεται ένα άναρχο τοπίο, που έπληττε κυρίως τους δημιουργούς και τις μικρής εμβέλειας κουλτούρες όπως η δική μας.

Φτηνιάρα αντιπολίτευση

Μια εφημερίδα δημοσιεύει μια είδηση ότι η υπουργός Παιδείας δεν πληρώνει κοινόχρηστα για ένα σπίτι στη Θεσσαλονίκη. Είναι εμφανές ότι το δημοσίευμα επιχειρεί να την πλήξει, όχι για την ουσία της πολιτικής, τη δουλειά της, αλλά μέσω μιας κουτσομπολίστικου διαμετρήματος φήμης – που η υπουργός τη διαψεύδει, αναγγέλλοντας ότι αν η εφημερίδα δεν επανορθώσει θα προσφύγει στη δικαιοσύνη.

Ποιος τσίμπησε την είδηση; Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Παριστάνοντας το τρολ των κοινωνικών δικτύων, ο Αλέξης Τσίπρας δήλωσε σε χθεσινή ραδιοφωνική εκπομπή: «11 ακίνητα έχει η κυρία Κεραμέως. Εντάξει, ξέχασε σε κάποιο να πληρώσει τα κοινόχρηστά της. Εμείς που έχουμε ένα, έχουμε τον διαχειριστή να μας τραβάει από το μανίκι. Οταν έχεις τόσα πολλά πού να θυμηθείς να πληρώσεις».

Ο Αλέξης Τσίπρας δεν νιώθει την υποχρέωση να είναι ασφαλής η πληροφορία που χρησιμοποιεί. Αλλά δεν τον νοιάζει να επικρίνει μια πολιτική αντίπαλό του για μια ασήμαντη χυδαιότητα. Αυτό, η αναγωγή σε μεγάλο θέμα ασημαντοτήτων, είναι από τα μεγαλύτερα προβλήματα του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό όμως απεχθάνονται οι πολίτες: την αντιπολίτευση με εξυπνάδες και μαγκιές. Είναι η κυρία αιτία της συρρίκνωσης του κόμματος. Ποτέ, πριν από τον Τσίπρα, η Αριστερά δεν ήταν τόσο φτηνιάρα.