Οι άνθρωποι και {LF}τα συστήματα

Υπάρχει μια τηλεοπτική μίνι σειρά που μπορεί να δει κανείς στη συνδρομητική CosmOte TV: λέγεται «This England» και περιγράφει τα όσα έγιναν στην Αγγλία στη διάρκεια του πρώτου κύματος της πανδημίας και επί των ημερών του Μπόρις Τζόνσον, τον οποίο υποδύεται καταπληκτικά ο σπουδαίος Κένεθ Μπράνα. Αν κάποιος την έχει δει, δεν νιώθει την παραμικρή έκπληξη για όσα συμβαίνουν στην πολιτική σκηνή της Αγγλίας σήμερα. Αυτό που εύκολα καταλαβαίνει κανείς είναι ότι η Αγγλία έχει ένα πολιτικό προσωπικό ανίκανο να διαχειριστεί δυσκολίες.

Τα όσα στην Αγγλία συμβαίνουν προκάλεσαν και στην Ελλάδα συζητήσεις. Βρήκα ενδιαφέρουσα μια τοποθέτηση του καθηγητή Νίκου Μαραντζίδη, ο οποίος συνδέοντας τη βρετανική πολιτική κρίση με το παραδοσιακό πλειοψηφικό εκλογικό της σύστημα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτά που συμβαίνουν στην Αγγλία θα συμβούν και οπουδήποτε υπάρχουν μονοκομματικές κυβερνήσεις, καταδικασμένες τρόπο τινά να κολλήσουν το μικρόβιο της αλαζονείας. Η παρατήρηση έχει ενδιαφέρον, πλην όμως κρύβει μια τεράστια υπερβολή: διότι δυστυχώς κανένα εκλογικό σύστημα δεν μπορεί να γίνει από μόνο του λόγος για να αποκτήσει μια χώρα μια καλή κυβέρνηση. Αν αυτό ήταν δυνατό θα το υιοθετούσαν όλες οι χώρες και θα ζούσαμε όλοι καλά κι όλοι καλύτερα.

Το σύστημα εκλογής είναι το μέσο – και τίποτα περισσότερο. Αν δυο κόμματα γεμίσουν από ανίκανους, είτε κερδίσει το ένα τις εκλογές χάρη σε ένα απολύτως πλειοψηφικό («καλπονοθευτικό» λέγαμε κάποτε…) σύστημα, είτε υποχρεωθούν να συνεργαστούν (χάρη στην απλή και άδολη αναλογική…) αυτό που θα προκύψει θα είναι μια κυβέρνηση γεμάτη από ανίκανους. Το ζήτημα πάντα είναι το πολιτικό προσωπικό, δηλαδή οι άνθρωποι και οι επιλογές τους. Είναι εύκολο να πει κανείς ότι το αγγλικό πλειοψηφικό σύστημα στάθηκε αιτία για να κυβερνηθεί η Αγγλία από πρωθυπουργούς που έφεραν ευημερία αλλά και να θυμίσει ότι η απλή αναλογική δεν εμπόδισε την Ιταλία να κυβερνηθεί σταθερότατα από πέντε κόμματα για πάνω από είκοσι χρόνια γνωρίζοντας, ειδικά τη δεκαετία του ’80, μια τρομακτική ανάπτυξη. Αλλά εγώ θα περιοριστώ στα δικά μας. Το 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ έψαξε συμμάχους για να κυβερνήσει. Βρήκε τους Ανεξάρτητους Ελληνες του Πάνου Καμμένου με τους οποίους δεν είχε σχεδόν τίποτα κοινό, πέρα από την τότε αντιμνημονιακή ρητορική. Να δεχτώ ότι αρκούσε αυτή ως συγκολλητική κόλλα. Μόνο που μετά την ιστορική κωλοτούμπα του καλοκαιριού του 2015, η ρητορική αυτή τελείωσε. Μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ μπορούσε να διαλέξει ένα νέο κυβερνητικό εταίρο ανάμεσα στο μεταρρυθμιστικό Ποτάμι, αλλά και το μετριοπαθές ΠΑΣΟΚ της Φώφης Γεννηματά. Διάλεξε πάλι τον Καμμένο: εντελώς καιροσκοπικά και στο όνομα της «καρέκλας». Τέτοιες συμμαχίες οδηγούν σχεδόν πάντα σε κυβερνητικά μορφώματα που προκαλούν μόνο φθορά στους πρωταγωνιστές τους: ο ΣΥΡΙΖΑ και οι ΑΝΕΛ έχασαν στις εκλογές του 2019 πάνω από 10% από το σύνολο του ποσοστού που είχαν πάρει μαζί τον Σεπτέμβριο του 2015. Οι καιροσκόποι σπανίως επιβραβεύονται. Μόλις ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε την εξουσία ξαναθυμήθηκε την ανάγκη για προοδευτικές συμμαχίες, «γέφυρες» και άλλα πολλά που όσο υπήρχε ο πρόθυμος Καμμένος δεν τον απασχολούσαν. Αν δεν βρίσκουν ανταπόκριση αυτά τα ανοίγματα, μολονότι μάλιστα υπάρχουν μπροστά μας εκλογές με απλή αναλογική, είναι θέμα πολιτικού προσωπικού όχι συστήματος. Ποιος Ανδρουλάκης μπορεί να πάει να συνεργαστεί με τον σύμμαχο του Καμμένου; Και σε ποια βάση;

Δεν συμβαίνει τίποτα τρομερό στην Αγγλία. Μετά το Brexit, υπάρχει άρνηση όσων πίστευαν στην Αγγλία της Ευρωπαϊκής Ενωσης να αναλάβουν σοβαρούς πολιτικούς ρόλους ανανεώνοντας τους Τόρηδες που βουλιάζουν εξαιτίας των λαθών τους. Μαζί τους βουλιάζει και η χώρα. Συμβαίνει.