Οι άγνωστες μετεκλογικές ισορροπίες στο Ισραήλ

Είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι τα κόμματα που υποστηρίζουν την επάνοδο του Νετανιάχου στην εξουσία, σχεδόν σε όλες τις εβδομαδιαίες κυλιόμενες δημοσκοπήσεις αδυνατούν να ξεπεράσουν τις 60 έδρες. Μόνο μία έδρα τους απομένει για να μπορέσουν να σχηματίσουν κυβέρνηση πλειοψηφίας στην 120μελή Κνέσετ. Από την άλλη, τα κόμματα της σημερινής συμπολίτευσης, που τάσσονται κατά της επιστροφής του Νετανιάχου στην πρωθυπουργία, συγκεντρώνουν συνολικά λιγότερες έδρες στις δημοσκοπήσεις. Η μοναδική περίπτωση να αποκτήσουν τη στήριξη της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας θα είναι να στηριχθούν στις έδρες που θα ελέγξει η συμπαράταξη δύο αραβικών κομμάτων, στην οποία συμμετέχουν το αριστερό «Χαντάς» και το ισλαμιστικό «Ταλ».

Με βάση αυτό το σενάριο, υπάρχει η πιθανότητα «επανάληψης» του ιδίου μοντέλου συγκυβέρνησης που ισχύει σήμερα: Ενας πολυσυλλεκτικό κυβερνητικό σχήμα αποτελούμενο από εβραϊκά κόμματα όλων των ιδεολογικών αποχρώσεων, που θα εξασφαλίζει την πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο χάρη στις έδρες των αραβικών μειονοτικών κομμάτων – έναντι ανταλλαγμάτων, θεσμικών ή οικονομικών, προς όφελος της αραβικής τοπικής αυτοδιοίκησης. Η αλήθεια είναι ότι το συγκεκριμένο μοντέλο εξόδου από το πολιτικό αδιέξοδο προκαλεί δυσφορία στους συντηρητικούς ψηφοφόρους – είτε είναι Εβραίοι είτε Αραβες.

Από τη μία πλευρά, το αραβικό εθνικιστικό κόμμα «Μπάλαντ», που μέχρι πρότινος συμμετείχε στην ίδια κομματική συμπαράταξη με το αριστερό «Χαντάς» και το ισλαμιστικό «Ταλ», διαχώρισε τη θέση του και αποφάσισε να κατέβει αυτόνομα στις εκλογές, παρά το γεγονός ότι οι δημοσκοπήσεις προλέγουν ότι θα παραμείνει εκτός Κοινοβουλίου. Η αιτία της διαφωνίας με τα άλλα δύο αραβικά κόμματα είναι ότι τόσο οι αριστεροί του «Χαντάς», όσο και οι ισλαμιστές του «Ταλ» δεν αποκλείουν να υποστηρίξουν κοινοβουλευτικά μία κυβέρνηση σαν την υπάρχουσα, με πρωθυπουργό τον Γιαΐρ Λαπίντ. Χωρίς να το δηλώνουν ξεκάθαρα, τα συγκεκριμένα δύο αραβικά κόμματα επιδιώκουν να μιμηθούν την τακτική του ισλαμιστικού κόμματος «Ράαμ», το οποίο και κατέκριναν στις προηγούμενες εκλογές για τον εξής λόγο: Ηταν το πρώτο αραβικό κόμμα στην ισραηλινή κοινοβουλευτική ιστορία, που τάχθηκε ενεργά υπέρ του σχηματισμού μίας «εβραϊκής-σιωνιστικής» κυβέρνησης, χαρίζοντάς της την πολύτιμη 61η έδρα της αυτοδυναμίας. Ως αντάλλαγμα της κοινοβουλευτικής στήριξης στην κυβέρνηση Μπένετ – Λαπίντ, εγκρίθηκαν σημαντικά κονδύλια για την ενίσχυση των αραβικών δήμων και την νομιμοποίηση καταυλισμών των Βεδουίνων στην έρημο Νέγκεβ. Αυτό το σενάριο θα μπορούσε να επαναληφθεί και σε αυτές τις εκλογές, με ρυθμιστές τα αραβικά κόμματα.

Από την άλλη, το φαινόμενο να καθίσταται ρυθμιστής της διακυβέρνησης του Ισραήλ ένα κόμμα της αραβικής μειονότητας έχει προκαλέσει τα εθνικά-θρησκευτικά ανακλαστικά, με αποτέλεσμα οι εβραίοι ψηφοφόροι της Δεξιάς να στρέφονται ακόμα δεξιότερα.

Συγκεκριμένα, ο Βενιαμίν Νετανιάχου παραμένει ο πιο δημοφιλής πολιτικός. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην ερώτηση περί καταλληλότητας για το πρωθυπουργικό αξίωμα, σε όλες ανεξαιρέτως τις δημοσκοπήσεις, το ποσοστό των θετικών απαντήσεων υπερβαίνει το ποσοστό που συγκεντρώνουν συνολικά όλα τα κόμματα που τον στηρίζουν (!).

Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρείται το εξής φαινόμενο: Ενώ ο Νετανιάχου, ως προσωπικότητα, παραμένει πρώτος σε δημοτικότητα, αντιθέτως το κόμμα του, το Λικούντ, παρουσιάζει μειωμένα ποσοστά στις τελευταίες δημοσκοπήσεις.

Τις χαμένες ψήφους του Λικούντ αποσπά το εθνοθρησκευτικό κόμμα «Θρησκευτικός Σιωνισμός». Δυστυχώς, όμως, η αύξηση των ποσοστών του είναι ευθέως ανάλογη προς τον αριθμό των βίαιων επεισοδίων μεταξύ Εβραίων και Αράβων. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της αστυνομίας και του στρατού, από τις αρχές Οκτωβρίου έχουν σημειωθεί πάνω από 400 επεισόδια εθνοτικής βίας στη Δυτική Οχθη και στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η είδηση της βίας μεταδίδεται, αναπαράγεται και ενεργοποιεί τον φόβο.

Ο δρ Γαβριήλ Χαρίτος είναι ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ (Πρόγραμμα Μεσογείου) και στο ισραηλινό Ινστιτούτο Δαυίδ Μπεν Γκουριόν