Νέοι αυστηροί κανόνες, αλλά και ευελιξία με ανταλλάγματα

Την εκπόνηση τετραετών εξατομικευμένων εθνικών δημοσιονομικών σχεδίων προβλέπει η πρόταση της Κομισιόν για την αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ) που αναμένεται να παρουσιαστεί αρχές Νοεμβρίου. Στα εθνικά σχέδια, πρωταρχικό ρόλο θα έχει η αξιόπιστη και σταθερά καθοδική πορεία του δημόσιου χρέους, όπου τα κράτη-μέλη θα έχουν περιθώριο ευελιξίας, με αντάλλαγμα επιπλέον μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Ωστόσο, όταν συμφωνηθούν, αυτά θα είναι πλέον δεσμευτικά.Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», η Κομισιόν θα αξιολογεί την τήρηση των σχεδίων ετησίως με συγκεκριμένα αυστηρά κριτήρια και όταν υπάρχει απόκλιση θα ενεργοποιείται η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (EDP). Ειδικότερα, για τα κράτη-μέλη με υψηλό χρέος η αποκλιμάκωση του χρέους θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι βαίνει, κατ’ αρχάς, προς το ενδιάμεσο επίπεδο του 90% του ΑΕΠ, με απώτερο στόχο το όριο του 60%. Αλλωστε, οι νέοι κανόνες θα διατηρούν τους βασικούς στόχους για έλλειμμα 3% και χρέος 60% του ΑΕΠ, αποφεύγοντα έτσι τον σκόπελο της αλλαγής των ευρωπαϊκών Συνθηκών.

ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ. Κατά πληροφορίες, ο τρόπος καθορισμού των δημοσιονομικών σχεδίων θα θυμίζει εν μέρει τις διαπραγματεύσεις για τα εθνικά σχέδια του ταμείου ανάκαμψης RRF. Στόχος της Κομισιόν είναι να δοθεί στα κράτη-μέλη περισσότερη κυριότητα, τα σχέδια να είναι πιο στοχευμένα, εξατομικευμένα και να υπάρχει περισσότερη αλληλεπίδραση μεταξύ Βρυξελλών και κυβερνήσεων, έχοντας πάντα κατά νου τη βιωσιμότητα του χρέους. Αυτό, ειδικά για τα κράτη με υψηλό χρέος σημαίνει ότι θα πρέπει να περάσουν σταδιακά από την κατηγορία του υψηλού κινδύνου σε εκείνη του μέτριου κινδύνου.

Η Επιτροπή θα προτείνει ένα τετραετές σχέδιο σε κάθε κράτος-μέλος (βασική χρονική διάρκεια) με δεσμευτικούς ετήσιους στόχους, που θα διασφαλίζουν ότι το χρέος τίθεται σε πτωτική πορεία. Το επίπεδο του μεσαίου κινδύνου για το χρέος ορίζεται περίπου στο 90%, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η χώρα με υψηλό χρέος θα πρέπει να φτάσει εκεί στην τετραετία. Θα πρέπει να ακολουθήσει, όμως, μια πορεία προς τον στόχο αυτόν (και αργότερα προς το 60%). Και το χρέος θα πρέπει να παραμείνει στην πορεία αυτή μακροπρόθεσμα και να είναι ανθεκτικό με την έννοια ότι βάσει των τεστ αντοχής της Κομισιόν θα διασφαλίζεται σε όλα τα σενάρια ότι βαίνει μειούμενο.

ΟΙ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ. Η Κομισιόν θα δίνει περιθώριο στα κράτη-μέλη για βελτίωση του σχεδίου με διαπραγματεύσεις. Αν για παράδειγμα θεωρήσει η Ελλάδα ότι η μείωση που προτείνεται για το χρέος σε τέσσερα χρόνια είναι εξαιρετικά δύσκολη ή μη ρεαλιστική, τότε μπορεί να διαπραγματευτεί παράταση δύο έως τρία χρόνια και σε αντάλλαγμα θα πρέπει να προτείνει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν τα σχέδια να είναι αρκετά απαιτητικά για τις χώρες με υψηλό χρέος, ενώ στο τέλος της περιόδου που έχει συμφωνηθεί θα γίνεται νέος σχεδιασμός.

Πάντως, κατά πληροφορίες, η ατομική προσέγγιση και ευελιξία δεν σημαίνει μη παρακολούθηση ή έλλειψη αυστηρότητας. Το σχέδιο, αφού περάσει το τεστ της βιωσιμότητας του χρέους, και λάβει έγκριση από την Επιτροπή και το Συμβούλιο, πρέπει να εφαρμοστεί και σε αυτή την περίπτωση θα είναι δύσκολη η διατύπωση δικαιολογιών για απόκλιση.