«Θα είναι το μυστικό μας…»

Οι ειδήσεις που αφορούν τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών προκαλούν αποτροπιασμό και πολλές φορές θυμό. Αυτό συμβαίνει καθώς κάθε ενήλικος αντιλαμβάνεται ότι το κοινωνικό σύνολο οφείλει να προστατεύσει τους ανηλίκους. Τα σημερινά παιδιά, άλλωστε, συμβολίζουν το μέλλον, τη συνέχεια. Η σεξουαλική κακοποίηση των ανηλίκων έχει τεράστιο αντίκτυπο στο παιδί, στην οικογένεια και στην κοινότητα, ενώ είναι πλέον ευρέως κατανοητό ότι πρόκειται για έγκλημα με καταστροφικές επιπτώσεις.

Τα χαρακτηριστικά
Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών ορίζεται ως η εμπλοκή ενός παιδιού σε σεξουαλική δραστηριότητα την οποία δεν κατανοεί πλήρως, δεν μπορεί να συναινέσει ή για την οποία το παιδί δεν είναι αναπτυξιακά προετοιμασμένο και παραβιάζει τους νόμους ή τα κοινωνικά ταμπού της κοινωνίας. Η εμπλοκή αυτή είναι δυνατόν να περιλαμβάνει:

– Παρότρυνση ή εξαναγκασμό.

– Εκμεταλλευτική του παιδιού για πορνεία ή άλλες παράνομες σεξουαλικές πρακτικές.

– Χρήση φωτογραφιών των παιδιών σε πορνογραφία.

Η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών είναι ένα μοναδικό φαινόμενο. Η δυναμική είναι συχνά πολύ διαφορετική από εκείνη της σεξουαλικής κακοποίησης ενηλίκων και επομένως η κακοποίηση αυτής της φύσης δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τον ίδιο τρόπο. Τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών περιλαμβάνουν:

– Κυρίως χειραγώγηση/σπάνια σωματική βία.

– Ο δράστης είναι συνήθως γνωστός και έμπιστος φροντιστής.

– Συχνά επαναλαμβάνεται για εβδομάδες ή χρόνια.

– Οι δράστες συνήθως εμπλέκουν το παιδί σε μια σταδιακή διαδικασία σεξουαλοποίησης της σχέσης με την πάροδο του χρόνου.

– Η αιμομιξία/ενδοοικογενειακή κακοποίηση αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο των περιπτώσεων σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.

Παράγοντες κινδύνου

Εχουν εντοπιστεί ορισμένοι παράγοντες που καθιστούν τα παιδιά ευάλωτα. Ασυνόδευτα παιδιά, με σωματική ή νοητική αναπηρία, με προηγούμενο ιστορικό κακοποίησης, γονείς που υποφέρουν από εξαρτήσεις, προβληματικές σχέσεις γονέων – παιδιών, έλλειψη υποστηρικτικού περιβάλλοντος κ.ά.

Πολλές φορές οι δράστες, στοχεύοντας το θύμα, τεστάρουν την ευαλωτότητα. Ερευνούν τις συναισθηματικές ανάγκες και την ψυχοσύνθεση του παιδιού καθώς και αν υπάρχει ελλιπής γονική προσοχή.

Child Grooming
Ο όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει ενέργειες με δυνητικό στόχο τη σεξουαλική εκμετάλλευση και τη συναισθηματική σύνδεση με ένα παιδί. Πρόκειται για μια διαδικασία επικοινωνίας μέσω της οποίας ένας δράστης εφαρμόζει στρατηγικές αναζήτησης στενής επαφής με το παιδί, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί συνθήκες σεξουαλικής απευαισθητοποίησης και απόκτησης πληροφοριών σχετικά με στοχευμένα θύματα για να αναπτύξει σχέσεις που έχουν ως αποτέλεσμα την ικανοποίηση των αναγκών (π. σωματική σεξουαλική παρενόχληση).

Sexual Predator

O όρος «sexual predator» (σεξουαλικό αρπακτικό) αναφέρεται σε δράστες που διαπράττουν επανειλημμένα σεξουαλικές επιθέσεις ή άλλα παρόμοια εγκλήματα, στοχεύοντας συχνά έναν συγκεκριμένο τύπο θύματος.

Οι δράστες:

– Κερδίζουν την εμπιστοσύνη του παιδιού, παρακολουθούν και γνωρίζουν τα θύματά τους και τις ανάγκες τους, καθώς και πώς θα τις εκπληρώσουν (δώρα, στοργή, προσοχή).

– Μπορεί να προσφέρουν δωρεάν φύλαξη στα παιδιά και ψάχνουν να βρουν τρόπους να μείνουν μόνοι με το παιδί.

– Σεξουαλικοποιούν σταδιακά την αλληλεπίδραση.

– Εκμεταλλεύονται πολλές φορές τη φυσιολογική περιέργεια του παιδιού.

– Αποκτούν τον έλεγχο μέσω των απειλών, της δημιουργίας ενοχών και της επιβολής μυστικότητας για τα όσα συμβαίνουν μεταξύ τους («θα είναι το μυστικό μας»).

Αν αναρωτιέται κάποιος τι μπορεί να κάνει για να προστατεύσει το παιδί του, επισημαίνεται ότι το πιο σημαντικό είναι η ανάπτυξη μιας ειλικρινούς και ουσιαστικής σχέσης μεταξύ γονέα και παιδιού, η αντίληψη του παιδιού ότι μπορεί να μιλήσει για ό,τι το απασχολεί με τους γονείς θωρακίζει με τον καλύτερο τρόπο το παιδί. Ο κηδεμόνας οφείλει να ενημερώσει το παιδί και να το προετοιμάσει για την περίπτωση που έρθει αντιμέτωπο με τέτοιου είδους συμπεριφορές. Δεν υπάρχουν «απαγορευμένα θέματα συζήτησης» σε μια οικογένεια. Η εγρήγορση, ο εντοπισμός περίεργων συμπεριφορών και ο γονεϊκός έλεγχος αποτελούν σημαντικούς προστατευτικούς παράγοντες.

Η Ελενα Συρμαλή είναι εγκληματολόγος