Μαθήματα

To Iσραήλ κατείχε τον Νότιο Λίβανο από το 1982 ως το 2000: τον Σεπτέμβριο του 1982, μάλιστα, ακροδεξιοί Λιβανέζοι υπό την προστασία του ισραηλινού στρατού διέπραξαν στα προσφυγικά στρατόπεδα της Σάμπρα και της Σατίλα μια από τις μεγαλύτερες σφαγές των τελευταίων δεκαετιών. Το καλοκαίρι του 2006, το Ισραήλ πολέμησε για 34 ημέρες με τη Χεζμπολάχ. Κι όμως, το Ισραήλ και ο Λίβανος έφτασαν προχθές, με την ανοχή της Χεζμπολάχ, σε μια συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλασσίων περιοχών τους στην Ανατολική Μεσόγειο. Αν το κατάφεραν αυτές οι δύο χώρες, που βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση, γιατί να μην μπορούν να το καταφέρουν η Ελλάδα, η Τουρκία και η Κύπρος;

Υπάρχουν ασφαλώς μεγάλες πολιτικές, ιστορικές και γεωγραφικές διαφορές ανάμεσα στις δύο καταστάσεις. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν μπορεί να αντληθούν μαθήματα. Και το πρώτο μάθημα είναι η σημασία της πολιτικής ευθύνης. Οι ηγέτες του Ισραήλ και του Λιβάνου στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων, αλλά ο Νετανιάχου απειλεί να τινάξει στον αέρα τη συμφωνία στην περίπτωση που κερδίσει τις εκλογές, παρόλο που αν την είχε κλείσει αυτός θα μιλούσε για θρίαμβο. Στην Ελλάδα και την Τουρκία, η εκάστοτε αντιπολίτευση κατηγορεί συνήθως την κυβέρνηση για εθνική μειοδοσία. Ο Κιλιτσντάρογλου, ας πούμε, ζητά από τον Ερντογάν να «πάει να πάρει, αν τολμά, τα ελληνικά νησιά». Ο ΣΥΡΙΖΑ, για να αντικρούσει τις κατηγορίες ότι ταυτίζεται με τις τουρκικές θέσεις, κατηγορεί την κυβέρνηση ότι «πηγαίνει τη χώρα από εθνική ήττα σε εθνική ήττα».

Το δεύτερο μάθημα είναι η ανάγκη του ρεαλισμού. Χώρες με αγεφύρωτες διαφορές χρειάζονται έναν μεσολαβητή για να τις βοηθήσει να συνομιλήσουν. Ο συνήθης ύποπτος είναι η Ουάσιγκτον. Το Ισραήλ και ο Λίβανος όχι μόνο αναγνώρισαν τις υπηρεσίες της, αλλά προχωρούν και σε χωριστές συμφωνίες μαζί της. Εδώ, αντιθέτως, σπεύδουμε να αποδώσουμε φιλοτουρκισμό στους Αμερικανούς μόλις κάνουν κάτι που δεν μας αρέσει. Σύμφωνα έτσι με τον ΣΥΡΙΖΑ, «οι ΗΠΑ επιβραβεύουν τις πρωτοφανείς τουρκικές προκλήσεις πρώτα με την ακύρωση του Eastmed και τώρα με την άρση οποιουδήποτε περιορισμού στην πώληση F16 στην Τουρκία».

Το τρίτο μάθημα είναι ότι οι συμφωνίες προϋποθέτουν συμβιβασμούς. Ο Λίβανος δέχθηκε να περάσει όλο το κοίτασμα Karish υπό ισραηλινό έλεγχο, ενώ το Ισραήλ δέχθηκε να εκμεταλλεύεται ο Λίβανος το κοίτασμα Qana και να εισπράττει μέρος των μελλοντικών εσόδων. Κακές λέξεις όπως «συνεκμετάλλευση» δεν αναφέρονται στη συμφωνία. Στην πραγματικότητα, βέβαια, περί αυτού πρόκειται. Αλλά αν τολμήσει να πει κάτι τέτοιο ένας έλληνας καθηγητής, πέφτουν και εκ δεξιών και εξ αριστερών να τον φάνε.

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι οι συμφωνίες επιτυγχάνονται όταν το ένα από τα δύο μέρη βρίσκεται σε μειονεκτική θέση και δεν έχει άλλη επιλογή. Ισως. Ποιος μας λέει όμως ότι το μέρος αυτό είναι πάντα εκείνο που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο;