Η μεγάλη παγίδα

Η κλιμάκωση και η εικόνα αναμέτρησης επιβεβαιώθηκαν και στην Πράγα – στο κορυφαίο επίπεδο. Δεν είναι μόνον οι διμερείς ατζέντες που συγκρούονται, έχει γίνει σαφές πλέον ότι η ατμόσφαιρα στα ελληνοτουρκικά έχει δηλητηριασθεί και σε προσωπικό επίπεδο. Οι ερμητικά κλειστοί δίαυλοι μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας επιτείνουν την ανησυχία σε όλους εκείνους που θεωρούν, εκατέρωθεν, ότι μέσα σε αυτό το σκηνικό οι πιθανότητες για απρόβλεπτες καταστάσεις αυξάνονται γεωμετρικά. Και ουδένα καθησυχάζει το γεγονός ότι μέχρι τις αρχές του επόμενου καλοκαιριού και στις δύο πλευρές του Αιγαίου θα στηθούν κάλπες. Η βασική ιδέα που καλλιεργείται, επίσης εκατέρωθεν, ότι το τοξικό κλίμα θα διαλυθεί σχεδόν αυτόματα όταν τελειώσει η καταμέτρηση στα εκλογικά τμήματα, μπορεί να αποδειχθεί μια μεγάλη παγίδα.

Με το βλέμμα στραμμένο στο εσωτερικό, είναι εξίσου σαφές ότι η σκληρή γραμμή στα ελληοτουρκικά σφυρηλατεί μια εθνική ενότητα και, παράλληλα, συσπειρώνει ένα ακροατήριο που κινείται στις ράγες του υπερπατριωτισμού ή του υπερεθνικισμού, ανάλογα με την οπτική γωνία καθενός. Μπορεί να αποδειχθεί μια κρίσιμη παράμετρος, σε μια πολύμηνη προεκλογική εκστρατεία που θα στηρίζεται στη λογική της χαμένης ψήφου και θα επιδιώκει να στεγανοποιήσει τις συντηρητικές δεξαμενές. Με τα ελληνοτουρκικά στην κορυφή της προεκλογικής ατζέντας, είναι πιθανόν να περάσουν σε δεύτερο πλάνο η ακρίβεια και γενικότερα τα θέματα της οικονομίας που θα μπορούσαν να γίνουν σκληρότερα τον προσεχή χειμώνα. Την ώρα που ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μέσα από ένα κρεσέντο υπερεθνικισμού και πολεμικές ιαχές κατά τις Ελλάδας, επιχειρεί να ξεφύγει από το πιεστικό κλίμα που διαμορφώνεται στην τουρκική κοινωνία και καθιστά μετέωρη την επανεκλογή του, δεν υπάρχει περιθώριο για μια καμπάνια με τριαντάφυλλα προς την Τουρκία από την πλευρά του Κυριάκου Μητσοτάκη. Το πρόβλημα είναι εάν το υπόστρωμα της σύγκρουσης αποδειχθεί πιο σκληρό από εκείνο που συνδέεται με ελεγχόμενους εκλογικούς σχεδιασμούς.

Είναι το δίλημμα που αντιμετωπίζουν από καιρό διπλωμάτες και διεθνολόγοι, καταγράφοντας τα βήματα κλιμάκωσης. Η ανησυχία ότι τα πράγματα μπορεί να ξεφύγουν από τον έλεγχο καταγράφεται πλέον και στο ΥΠΕΞ, το οποίο δεν βλέπει σήμερα να δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για κινήσεις εκτόνωσης όχι μόνον πριν, αλλά μετά τις κάλπες. Η τουρκική αντιπολίτευση, άλλωστε, σπεύδει να πλειοδοτήσει σε μια ανθελληνική υστερία, κάνοντας ακόμη και τον εμπρηστικό Ερντογάν να εμφανίζεται διαλλακτικότερος. Και οι κλειστοί δίαυλοι σχεδόν σε όλα τα επίπεδα, δεν βοηθούν καμία πλευρά.

Παρά τους προβληματισμούς, για τον Νίκο Δένδια προέχει σε αυτή τη φάση η ενίσχυση των συμμαχιών, όπως και η ανάπτυξη αναχωμάτων στην επιθετική τακτική της Αγκυρας. Το νέο τουρκολιβυκό σύμφωνο δημιουργεί ήδη παρενέργειες που οδηγούν σε νέο διπλωματικό αγώνα ταχύτητας. Μετά το αυριανό ταξίδι στο Κάιρο, ακολουθεί επίσκεψη – εξπρές στη Μάλτα, η οποία επίσης έχει θαλάσσια σύνορα με τους Λίβυους και θέλει να προλάβει προβληματικές καταστάσεις, ενώ έχει ξεκινήσει στο νεοκλασικό της Βασιλίσσης Σοφίας και η προετοιμασία για μια ελληνική παρέμβαση στο προσεχές  υπουργικό Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες (17 Οκτωβρίου).

Για τη συρρίκνωση των άκρων υπάρχουν κι άλλοι δρόμοι, πέραν της τρικυμίας στα εθνικά. Εάν η Χρυσή Αυγή προσπαθεί  να αναβιώσει μέσω του κόμματος Κασιδιάρη, είναι απαραίτητη η επαγρύπνηση της Δικαιοσύνης. Το μήνυμα από τον Δένδια, που έβαλε το 2012 τη σφραγίδα του στην επιχείρηση εξάρθρωσης της οργάνωσης Μιχαλολιάκου, ήρθε και χθες – την ώρα που η Μάγδα Φύσσα κατέθετε στο δευτεροβάθμιο Εφετείο Κακουργημάτων της Αθήνας: Με την πρωτόδικη απόφαση του 2020, «επήλθε η Νέμεση στην Υβρη που συνιστούσε για το Κράτος Δικαίου το νεοναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής. Δύο χρόνια μετά απαιτείται εγρήγορση απέναντι σε όσους προσέβαλλαν τη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αλλά και την ιστορική παρακαταθήκη της Ελλάδας…».  Η επιφυλακή, συνεπώς, πρέπει να είναι διαρκής, πολιτικά και νομικά.