Πολίτες και κόμματα

Στο τελευταίο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών, του Ευάγγελου Βενιζέλου, παρουσιάστηκε μία έρευνα της Metron Analysis, σύμφωνα με την οποία το 68% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι οι απόψεις του δεν ταυτίζονται με τις θέσεις του κόμματος που ψηφίζει. Το εύρημα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Και το εύκολο συμπέρασμα καλεί τα κόμματα να επαναπροσδιορίσουν την πολιτικής του έκφραση και να συγκροτήσουν ένα πλαίσιο συμβατό με τα δεδομένα που θέτει η κοινωνία. Αλλωστε αυτό το λέμε εδώ και καμιά τριανταριά χρόνια, επισημαίνοντας την αδυναμία των κομμάτων να αφουγκραστούν τον πολίτη. Θα ήθελα να σας ζητήσω να το δούμε και κάπως ανάποδα. Είμαστε σίγουροι ότι η ευθύνη για αυτή τη δυσαρμονία ανήκει αποκλειστικά στα κόμματα; Φοβάμαι ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει στον βαθμό που νομίζουμε. Στην εποχή της κοινωνικής δικτύωσης και του τοξικού δημόσιου λόγου υπάρχει πλέον ένας μεγάλος αριθμός πολιτών που δεν παίρνει απόσταση μόνο από τα κόμματα, αλλά και από την κοινή λογική. Διαβάστε προσεκτικά τι γράφουν πολλοί πολίτες στα social και προσπαθήστε να αντιστοιχίσετε τις απόψεις τους με το ισχύον θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο. Δεν είναι εύκολο. Συχνά εγκαλούμε κάποια κόμματα για ριζοσπαστισμό, όταν, εν τέλει, οι ίδιοι οι πολίτες διαμορφώνουν πιο ακραίες θέσεις.

Η έρευνα αυτή μας δείχνει και κάτι ακόμα. Ενα μεγάλο κομμάτι του εκλογικού σώματος δεν ψηφίζει με συνθετική, δημιουργική διάθεση, αλλά επιλέγει κάτι που θεωρεί ως αναγκαίο κακό ή μοιράζεται μαζί του τον ίδιο πολιτικό «εχθρό». Κοινώς ο ψηφοφόρος πηγαίνει στην κάλπη για να καταδικάσει ή να αφορίσει κάποιον και όχι επειδή συμφωνεί πάνω σε μία πολιτική πρόταση. Αυτή η συμπεριφορά θρέφει τον λαϊκισμό, δίνει στα κόμματα σπόρους για να τον καλλιεργήσουν στον πολιτικό τους λόγο. Ας μην το βλέπουμε μονόπατα, εγκαλώντας μόνο τους πολιτικούς που λαϊκίζουν. Το έλλειμμα παιδείας, οι πληγές που άφησε η κρίση και η συνεχής δικτύωση σε ένα επικοινωνιακό περιβάλλον που κατακλύζεται από πληροφορία, αληθινή ή ψεύτικη, έχουν εισάγει νέες παραμέτρους στην πολιτική και κοινωνική συμπεριφορά. Και ας μη μείνουμε στο κλισέ για τους πολίτες που είναι πιο μπροστά από τα κόμματα. Συχνά είναι πιο πίσω ή εντελώς αλλού.

Μεγάλος πειρασμός

Οι συνεντεύξεις του Γιάνη Βαρουφάκη είναι, οι περισσότερες, απολαυστικές. Γιατί αποτελούν μία σύζευξη stand up comedy και πολιτικής κουβέντας. Η δε ραφή ανάμεσα στις δύο καταστάσεις είναι τόσο καλή, ώστε δεν μπορείς να διακρίνεις πού αρχίζει το αστείο και πού τελειώνει το σοβαρό. Eρωτάται, ας πούμε, από τον Γιώργο Κουβαρά στην ΕΡΤ, για τη θέση μας στο ευρώ. Απαντά ότι τώρα θα ήμασταν καλύτερα αν είχαμε βγει. Στη συνέχεια λέει ότι προτείνει την κατάργηση της υποχρεωτικής θητείας γιατί παραβιάζονται τα δικαιώματα των στρατεύσιμων κ.λπ. Και εσύ που το ακούς δεν μπορείς να καταλάβεις αν είναι αστείο ή σοβαρό. Ερχεται το γέλιο να βγει αυθόρμητα, αλλά το συγκρατείς. Και αν δεν έχεις κάποιον δίπλα σου να ρωτήσεις αν όντως το άκουσες αυτό, ενδέχεται να τα χάσεις. Αυτό, όμως, δεν κάνει η τέχνη της ψυχαγωγίας; Ε, φανταστείτε το όλο αυτό σε προοδευτική διακυβέρνηση. Είναι μεγάλος ο πειρασμός.

Σκληρή πέτσα

Πριν από καμιά τριανταριά χρόνια, όταν η χώρα είχε ένα βαλκανικό οδικό δίκτυο, κάθε Σαββατοκύριακο μετρούσαμε περί τους τριάντα νεκρούς από τροχαία. Η είδηση έπαιζε από τις πρώτες στα κανάλια και είχε δίστηλο «χτύπημα» στα πρωτοσέλιδα. Σταδιακά «η θυσία στον Μολώχ της ασφάλτου», όπως έλεγαν τότε, πέρασε στις εσωτερικές σελίδες και εκφυλίστηκε σε μονόστηλο. Εγινε ρουτίνα. Περίπου το ίδιο συμβαίνει τώρα με τις τραγωδίες στη θάλασσα. Ακούς το νούμερο, παίζεις για λίγο τα μάτια, κοντοστέκεσαι μια στιγμή και μετά το αφήνεις στην άκρη. Συνέβη χθες και θα συμβεί και αύριο. Είναι πλέον κανονικότητα. Και έχουμε αναπτύξει τόσο σκληρή πέτσα που πια δεν τη διαπερνάει τίποτα.