Η κατάσταση των επιχειρήσεων

Τα μηνύματα φαίνεται ότι άρχισαν να φτάνουν στις τράπεζες. Επειτα από πολύ καιρό, χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων ήταν σχεδόν υποχρεωμένες να θριαμβολογούν, να καθησυχάζουν και να σκορπούν χαμόγελα, άρχισαν ξανά να μιλούν κανονικά. Την αρχή έκανε ο πιο προσγειωμένος των τραπεζιτών, ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank. Μιλώντας στον Κύκλο Ιδεών, ο Φωκίων Καραβίας αναγνώρισε ότι ο κίνδυνος αύξησης των επισφαλειών, δηλαδή των δανείων που δεν εξυπηρετούνται, είναι υπαρκτός. Το πήγε ακόμα παρακάτω. Σχεδόν από την αισιοδοξία στην πλήρη απαισιοδοξία, αναγνωρίζοντας ότι οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί είναι σε μεγάλη πίεση. Ενας άλλος, πρώην τραπεζίτης, ο Απόστολος Ταμβακάκης, επικεφαλής της EOS Capital Partners, πρόσθεσε με έμφαση ότι «θα ήμουν προσεκτικός αυτή την περίοδο στη χορήγηση δανείων».

Η αλήθεια είναι ότι η μεγάλη πίεση δεν έχει έρθει ακόμα σε όλη της την έκταση στα νοικοκυριά. Για την ώρα πλήττονται από την ακρίβεια. Σύντομα θα φτάσουν στην τσέπη όλων και οι αποφάσεις από τις αυξήσεις των επιτοκίων. Ο συνδυασμός των δύο θα χτυπήσει την κατανάλωση. Την αγοραστική τους δύναμη. Το πρόβλημα ωστόσο έχει ήδη φτάσει σε πολλές επιχειρήσεις. Παραδόξως το πρόβλημα ξεκίνησε αυτή τη φορά από τις μεσαίες και μεγάλες.

Αυτές βιώνουν ήδη την αύξηση του κόστους λειτουργίας τους. Το φαινόμενο ξεκίνησε πριν από ενάμιση χρόνο από τις τιμές των πρώτων υλών. Συνεχίστηκε από τα τέλη του περασμένου χρόνου με τις τιμές της ενέργειας, που επιβάρυναν το κόστος εφοδιασμού. Μαζί «έσκασαν» στις επιχειρήσεις και οι ετεροχρονισμένες – και αναγκαίες αλλά για προηγούμενο χρόνο – μισθολογικές αυξήσεις. Αρα έχουμε και επιβάρυνση του εργατικού κόστους ισοφαρίζοντας ή και ξεπερνώντας τις ελαφρύνσεις που έφερε η κυβέρνηση με αποφάσεις της όπως η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών. Τελευταία ήρθε από το καλοκαίρι, η αύξηση του κόστους χρηματοδότησης.

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι τα πρώτα σύννεφα, ακόμα και για υγιείς επιχειρήσεις. Ακόμα και για αυτές που δεν έχουν ούτε ευρώ δανεισμού, καθώς βλέπουν να μειώνονται τα λειτουργικά τους κέρδη. Σύντομα όλες αυτές οι επιχειρήσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες και με σημαντική μείωση της κατανάλωσης. Τότε θα απειληθούν και με ζημιές. Η αύξηση των επιτοκίων και η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος, είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει και σημαντική πτώση στις καταναλωτικές δαπάνες. Δεν χρειάζεται μεγάλη ανάλυση για να καταλάβει κανείς το πού οδηγεί η αύξηση του λειτουργικού κόστους σε συνδυασμό με τη μείωση των πωλήσεων. Η βάση της οικονομίας, οι επιχειρήσεις, ειδικά οι οργανωμένες, οι λειτουργούσες υπό καθεστώς πλήρους νομιμότητας θα δοκιμαστούν. Ηδη το κόστος δανεισμού έχει ανέβει για πολλές από αυτές στο 8%-9%.

Η πρώτη επίπτωση όλων των παραπάνω θα είναι η περαιτέρω μετακύλιση του επιπλέον λειτουργικού κόστους στις τελικές τιμές. Αυτό γίνεται ήδη σε έναν βαθμό και θα συνεχιστεί καθώς η κατάσταση απέχει ακόμα πολύ από το να ισορροπήσει. Τα κόστη συνεχίζουν να αυξάνονται σε παρόντα χρόνο, αλλά οι μεγάλες επιχειρήσεις εισπράττουν την πώληση των προϊόντων τους που έχει γίνει με άλλες συνθήκες σε προηγούμενο διάστημα σε χαμηλότερες τιμές. Η δεύτερη επίπτωση που απειλεί τις προοπτικές της οικονομίας είναι οι επιχειρήσεις να υποχρεωθούν εκτός των αυξήσεων των τιμών, να μειώσουν κόστη που μπορούν να χειριστούν οι ίδιες, όπως το εργατικό κόστος (μισθοί, απολύσεις) ή το πάγωμα δαπανών εκσυγχρονισμού (επενδύσεις σε πάγια). Και τα δύο οδηγούν στο πλέον απευκταίο σενάριο. Τη δημιουργία συνθηκών αποπληθωρισμού, δηλαδή ύφεση και αύξηση της ανεργίας…