Παραγωγικότητα

«Η άνοδος των μισθών δεν τονώνει απλώς την κατανάλωση, αλλά είναι και βασικός παράγοντας ενίσχυσης της παραγωγικότητας». Δεν το είπε οποιοδήποτε πολιτικό στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά η τομεάρχης Οικονομικών Εφη Αχτσιόγλου. Η σκιώδης υπουργός Οικονομικών που λέγαμε παλαιότερα. Είχε προηγηθεί η θέση της ότι η αύξηση των φορολογικών εσόδων σημαίνει και αύξηση της φορολογίας στην Ελλάδα. Ξαφνικά αθροίζονται αρκετές αναφορές της που δημιουργούν ερωτήματα για την ποιότητα των επιχειρημάτων της.

Ως προς την ουσία, σε σχέση με τους μισθούς, είναι σαφές ότι μια αύξηση είναι επιθυμητή. Ιδιαίτερα μετά την ευρεία εσωτερική υποτίμηση κατά τη διάρκεια της κρίσης. Σε καμία ωστόσο περίπτωση η αύξησή τους δεν αυξάνει την παραγωγικότητα. Το αντίθετο ισχύει. Η αύξηση της παραγωγικότητας, όταν συμβαίνει, δημιουργεί προϋποθέσεις αύξησης των μισθών. Οχι αυτό που είπε η κυρία Αχτσιόγλου. Είναι ξεκάθαρο ότι η ίδια έχει διαβάσει τον νομπελίστα Joseph Stiglitz και τη θεωρία των «μισθών αποδοτικότητας» (efficiency wages), που αναφέρεται πράγματι στο πώς επιδρά η αύξηση των μισθών στην παραγωγικότητα. Ωστόσο η εν λόγω θεωρία αφορά μεμονωμένες επιχειρήσεις που προσφέρουν υψηλότερους μισθούς για να προσελκύσουν τους πιο αποδοτικούς εργαζόμενους και ουδεμία σχέση έχει με τον βασικό μισθό, όπως επικαλείται η κυρία Αχτσιόγλου, ο οποίος επηρεάζει το σύνολο της αγοράς εργασίας.

Γενικά, ο αντίλογος σε όσους φωνάζουν για αυξήσεις των μισθών, πάντα εστιάζεται στο πώς η αύξησή τους επηρεάζει την ανάπτυξη. Κάτι που θα έπρεπε να απασχολεί σχεδόν εμμονικά όλα τα πολιτικά κόμματα. Χωρίς ταχύρρυθμη και σταθερή ανάπτυξη της οικονομίας, δεν μπορεί να υπάρξει διατηρήσιμη αύξηση των μισθών, που είναι το ζητούμενο για μια κοινωνία που ευημερεί. Ομως χωρίς αύξηση της παραγωγικότητας δεν υπάρχει ανάπτυξη. Το ένα συνδέεται με το άλλο.

Οταν η αύξηση των μισθών δεν ευθυγραμμίζεται με την αύξηση της παραγωγικότητας αλλά την ξεπερνά, οδηγεί αναγκαστικά σε αύξηση του εργασιακού κόστους και σε ανάλογη μείωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Υψηλά κόστη, μειωμένες πωλήσεις, αποτέλεσμα καταστροφικό, καθώς δημιουργούνται ελλείμματα που χρηματοδοτούνται με δανεισμό, είτε αυτό αφορά μια επιχείρηση ή μια ολόκληρη χώρα. Η κατάληξη είναι η υπερχρέωση, που δημιουργεί ύφεση, αυξάνοντας την ανεργία και οδηγεί σε καθήλωση των μισθών. Δεν φέρνει δηλαδή επιπλέον αύξηση της παραγωγικότητας και ανάπτυξη, όπως επικαλέστηκε η τομεάρχης Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ.

Το θέμα των μισθών και οι επιπτώσεις του είναι σημαντικό, γιατί το έχουμε πληρώσει στο παρελθόν. Φυσικά δεν αφορά μόνο την κυρία Αχτσιόγλου, η οποία ως στέλεχος της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει κάθε δικαίωμα να φαντάζεται μια οικονομία που αυξάνοντας αενάως τους μισθούς δημιουργείται ανάπτυξη, αλλά και την κυβέρνηση, που χωρίς να έχει ακόμα δει τα δεδομένα της οικονομίας το 2023, υπόσχεται με μεγάλη ευκολία μισθολογικές αυξήσεις.

Η χώρα έχει πληρώσει στο παρελθόν τις συνέπειες της έλλειψης ευθυγράμμισης της αύξησης των μισθών και της παραγωγικότητας. Το πλήρωσε τη δεκαετία του ’80. Το πλήρωσε ακόμα πιο ακριβά μετά την ένταξη στο ευρώ. Πώς μπορούμε να ξεχάσουμε ότι από το 2001 μέχρι το 2009 η μέση αμοιβή ανά ώρα απασχόλησης αυξήθηκε σωρευτικά στην Ελλάδα κατά 60% (στοιχεία ΟΟΣΑ), όταν στην υπόλοιπη ευρωζώνη η αύξηση ήταν κατά μέσο όρο 27,6%. Το τι ακολούθησε μετά είναι γνωστό. Μια δεκαετία συρρίκνωσης και οικονομικής καταστροφής που την πληρώνουμε μέχρι και σήμερα. Με αυτήν την εμπειρία τουλάχιστον αυτή τη φορά ας καταλήξουμε σε λύσεις που σηκώνει η οικονομία…