NO PAPER

Εναν μύθο θα σας πω

Η περασμένη εβδομάδα, όσον αφορά στα τηλεοπτικά προγράμματα, θα μπορούσε να περιγραφεί με μία παράφραση της γνωστής παροιμίας: «Καινούργια κοσκινάκια μου και πού να σας κρεμάσω». Βέβαια, στην προκειμένη περίπτωση, τα «κοσκινάκια» μόνο καινούργια δεν είναι. Στην πραγματικότητα είναι παμπάλαια, αρχέγονα αφού μιλάμε για μυθοπλασία. Δηλαδή, για μύθους και παραμύθια. Που τα είχε πάντα ανάγκη ο άνθρωπος. Αλλά ας μη μιλήσουμε τώρα για την ανάγκη του παραμυθιού στη ζωή μας. Την ξέρουμε από τα μικράτα μας. Το θέμα είναι, ότι μεγαλώνοντας, λες κι έχουμε μια αγωνία να δηλώσουμε την αποστασιοποίησή μας από τα παραμύθια (ενώ, ταυτόχρονα, «τσιμπάμε» πιο εύκολα σε κάθε λογής «παραμύθες»). Για να παραφράσω όμως άλλη μια γνωστή ρήση, δεν σταματάνε να μας αρέσουν τα παραμύθια επειδή μεγαλώνουμε. Μεγαλώνουμε, γερνάμε επειδή δεν μας αρέσουν πια τα παραμύθια. Είτε πρόκειται για τη φαντασμαγορική κηδεία της βασίλισσας Ελισάβετ είτε για την τηλεοπτική μυθοπλασία.

Εδώ είμαστε! Σε ένα ολικό déjà vu. Πέρασε μια δεκαετία (που συμπίπτει, πάνω – κάτω, με τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης) με τη γενική παραδοχή ότι η τηλεόραση «πέθανε». Ή ότι, τέλος πάντων, δεν είναι πλέον αυτό που υπήρξε κάποτε. Δηλαδή, ένα διαδραστικό μέσον με φανατικά κοινά που επηρεάζει τις μόδες, την αισθητική, τον λόγο, που αναδεικνύει σταρ. Να υπενθυμίσω ότι οι στήλες τηλεκριτικής που κάποτε ήταν από τα δυνατά χαρτιά ενός εντύπου και έκαναν φίρμες κάποιους δημοσιογράφους, καταργήθηκαν. Κορόιδα πιαστήκαμε. Η τηλεόραση είναι «πολύ σκληρή για να πεθάνει». Αναπροσαρμόζεται στα καινούργια δεδομένα και συνεχίζει. Φέτος, η αρχή της σεζόν θυμίζει εκείνα τα πρώτα χρόνια των ιδιωτικών καναλιών. Μιλούν για τα προγράμματα ακόμη και άνθρωποι που δεν τα βλέπουν (ή λένε ότι δεν τα βλέπουν).

Η επιτυχία των «Αγριων Μελισσών», συν οι ξένες σειρές του Netflix, ξανάβαλαν στο τηλεοπτικό παιχνίδι τη μυθοπλασία. «Ναι αλλά επειδή συνέπεσε με το λοκντάουν» μου λέει ο αγαπημένος, πλην γκρινιάρης φίλος που για όλα έχει μια αντίρρηση. Να με συγχωράει αλλά θυμάμαι ότι τον Νοέμβριο του ’19 – όταν ο κορωνοϊός δεν ήταν ούτε καν υποψία – οι «του χώρου» απέδιδαν τη χαμηλή προσέλευση στο θέατρο στο «ότι κάθονται σπίτι λόγω μυθοπλασίας στην τηλεόραση». Αφήστε που ήδη το «χωριάτικο» μουστάκι στους άνδρες είχε γίνει, λόγω «Μελισσών», τρεντ.

Με άλλον τρόπο επηρέασε το λοκντάουν και το κλείσιμο των θεάτρων την τηλεόραση. Συνετέλεσε στο να καταρρεύσει ένα ταμπού και η κατάρρευση των ταμπού πάντα για καλό είναι. Εξαιρετικοί θεατρικοί ηθοποιοί που δεν περνούσαν ούτε έξω από τηλεοπτικό στούντιο, ενέδωσαν, λόγω ανεργίας, στην τηλεόραση. Κι αυτό δεν μπορεί παρά να είναι καλό για την τηλεόραση – αν και κάποιοι από αυτούς είναι πολύ αμήχανοι (για να το πω κομψά) ως προς την προσαρμογή της θεατρικής ερμηνείας στην τηλεοπτική. Για το θέατρο δεν ξέρω πόσο καλό είναι αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία.

Σίριαλ παντού

Πριν από ένα χρόνο δεν θα μπορούσα να φανταστώ ότι θα υπήρχε σίριαλ που οι «Μέλισσες» θα έβλεπαν τη σκόνη του. Μέχρι που ήρθε η «Γη της Ελιάς» και ο «Σασμός» που σάρωσαν. Και έτσι, φέτος έχουν αναγγελθεί και αρχίσει να προβάλλονται πάνω από τριάντα ελληνικές σειρές. Και αυτό δεν είναι καλό διότι δείχνει πανικό και προμηνύει προχειρότητα. Κάποιες από αυτές, λόγω πολύ χαμηλής τηλεθέασης, προβλέπω ότι θα «ολοκληρωθούν» σε ελάχιστα επεισόδια. Και τι θα μείνει; Αυτά που αρέσουν στο κοινό. Και τι φαίνεται να αρέσουν στο κοινό; Ιστορίες που εκτυλίσσονται σε μικρές κοινωνίες όπως η «Ελιά» και ο «Σασμός». Ή σε «κλειστές» κοινωνίες (κάτι μου λέει ότι το «μοναστηριακό» «Μαύρο ρόδο» θα πάει πολύ καλά). Ή σε παλαιότερες εποχές (ο «Παράδεισος τω Κυριών» είναι, από τα σκηνικά έως τους διαλόγους, σαν ταινία της Φίνος). Οι ιστορίες των ανθρώπων στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις κούρασαν.

Ενα είναι σίγουρο. Οτι η μυθοπλασία επέστρεψε και – αν δεν αυτοκαταστραφεί από παραγωγούς, σεναριογράφους και ηθοποιούς – θα μείνει, τουλάχιστον για κάποια χρόνια.