«Ο βασιλιάς είναι γυμνός»

Τον παραπάνω τίτλο αναφώνησε το μικρό παιδί στο γνωστό παραμύθι του Αντερσεν. Το σύστημα της αγοράς ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι ο δικός μου βασιλιάς και η τωρινή ενεργειακή κρίση είναι το παιδί που αποκάλυψε τη γύμνια της. Γιατί δεν είχε κανένα κάλυμμα ορθολογισμού ένα σύστημα αγοράς που οδήγησε άλλες επιχειρήσεις στην ανάγκη να κρατικοποιηθούν, άλλες να θησαυρίζουν και τα κράτη να αναζητούν φόρους από υπερκέρδη για να διανείμουν στον λαό κάποια κονδύλια ανακούφισης.

Αυτό είναι το σύστημα αγοράς που απαιτεί άλλοι να παράγουν το ρεύμα (ή το φυσικό αέριο), άλλοι να το μεταφέρουν με καλώδια και άλλοι να το εμπορεύονται. Που επιβάλλει κάποια τμήματα της αγοράς να είναι ανοικτά στον ανταγωνισμό και άλλα να αποτελούν μονοπώλια. Είναι το σύστημα διακριτής ιδιοκτησίας που δεν επιτρέπει την παροχή άδειας λειτουργίας στον αγωγό NordStream 2 που αν λειτουργούσε, θα είχε αμβλύνει τη σημερινή κρίση στην Ευρώπη. Είναι το ίδιο σύστημα που οδήγησε στη χώρα μας στον διαμελισμό της κάποτε κραταιάς ΔΕΗ. Ηταν σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα για την ελληνική οικονομία η μεγάλη ΔΕΗ με όλα τα πλεονεκτήματα της μεγάλης επιχείρησης που είναι σε όλους γνωστά. Οικονομίες κλίμακας, τα λένε οι οικονομολόγοι. Τα όποια οφέλη μπορούσαν να προκύψουν από τον ανταγωνισμό που δημιούργησε η «απελευθέρωση» της αγοράς, δεν ήταν αρκετά για να υπερκεράσουν το κόστος απώλειας των οικονομιών κλίμακας, τουλάχιστον σε μια μικρή χώρα όπως η Ελλάδα. Και οδηγηθήκαμε στο υψηλό κόστος  ηλεκτρισμού που προϋπήρχε της μεγάλης κρίσης και θα συνεχιστεί και μετά τη λήξη της.

Τι προτείνουμε τώρα; Μια «Ξανά Μεγάλη ΔΕΗ», με μέτοχο είτε το Δημόσιο αλλά με επαγγελματικό μάνατζμεντ ή με ιδιώτη στρατηγικό επενδυτή με αυστηρή ρυθμιστική εποπτεία θα ήταν λύση που θα έφερνε αποτέλεσμα. Πρέπει να ομολογήσω όμως ότι η λύση αυτή είναι πολιτικά εξωπραγματική.

Αλλά και η συζήτηση περί κρατικοποίησης μιας ΔΕΗ που έχει ήδη μικρύνει και πρέπει σύμφωνα με τις ντιρεκτίβες να περιορίσει ακόμη το μερίδιό της στην αγορά, φοβάμαι ότι είναι συζήτηση περί όνου σκιάς.

Ο Ραφαήλ Μωυσής είναι επίτιμος πρόεδρος του ΙΟΒΕ