Πένθος

Στον σκελετό ενός ενηλίκου ένα υγιές οστό είναι πάρα πολύ ανθεκτικό και μπορεί να αντέξει μεγάλο βάρος. Σε σχετικά τεστ, αποδείχτηκε ότι ένα οστό με διάμετρο 3 εκατοστά και ύψος 4 εκατοστά – όσο είναι δηλαδή ένα κουτάκι – μπορεί να σηκώσει, χωρίς να συνθλιβεί, βάρος πάνω από 8 τόνους. Η παραπάνω πληροφορία της ημέρας αλιευμένη από ιατρική ιστοσελίδα αποκτά νόημα αν τη συνενώσουμε με τις δύο όψεις πένθους της τρέχουσας επικαιρότητας.

Από τη μία πλευρά στη Βρετανία παρακολουθήσαμε την αξιοπρεπή ταφή της βασίλισσας. Και από την άλλη στην ουκρανική πόλη Ιζιούμ αποκαλύφθηκε μαζικός τάφος στρατιωτών και ανώνυμων πολιτών που πέθαναν βίαια. Και τα δύο γεγονότα, ακραία στη σημασία τους, υπογραμμίζουν την αρχέγονη υποχρέωση να αποδώσουμε τιμή προς τους νεκρούς.

Οι ομαδικοί τάφοι σε εμπόλεμες περιοχές θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πεδία εγκλήματος, συστήνει το πρωτόκολλο του Πανεπιστημίου του Μπόρνμουθ για τις συνθήκες φύλαξης και ιατροδικαστικής εξέτασης μαζικών τάφων, επισημαίνοντας πως η ακριβής θέση στην οποία βρέθηκε ένα πτώμα μπορεί επίσης να βοηθήσει στον προσδιορισμό του τρόπου θανάτου. Η συγκεκριμένη τοποθέτηση των χεριών ή των βραχιόνων μπορεί να βοηθήσει στην αξιολόγηση του κατά πόσον μια δολοφονία ήταν παράνομη.

Αυτό όμως που ξεπερνά τα κράτη, είτε είναι κραταιά και πρωταγωνιστούν στη συγκυρία του πολέμου, είτε είναι αδύναμα και αποδέχονται τον ρόλο τους ως ουραγοί, είναι η στάση εκείνων που μαθαίνουν, ακούνε, βλέπουν, διαβάζουν για ό,τι έγινε. Οι άνθρωποι πρέπει να μιλάνε για εκείνους που παραμένουν άταφοι νεκροί και δίχως όνομα. Είναι το μνημόσυνο που τους οφείλουμε για να περάσουν προς την απέναντι όχθη της ζωής. Εστω και αν δεν τους γνωρίσαμε, πρέπει να βρούμε τον τρόπο για να πούμε τι βίωσαν αυτά τα σώματα με τα 200 και κάτι οστά του σκελετού τους. Τα σώματα που βρέθηκαν στο Ιζιούμ πρόκειται να αφηγηθούν την ιστορία τους. Ας την ακούσουμε.