Ο Μάνος Λοΐζος «αλλιώς»

«Ωσπου βρέθηκα μια μέρα μ’ ένα αληθινό βιολί και άρχισα κανονικά μαθήματα. Μετά ήρθε στο σπίτι – δώρο του θείου – μια κιθάρα και μετά αποκτήσαμε και πιάνο. Κόντευα πια να γίνω ένας σπουδαίος μουσικός! Κάπως έτσι άρχισα και βρέθηκα λίγα χρόνια μετά να ξέρω αρκετή μουσική». Ετσι αφηγούνταν σε μια από τις συνεντεύξεις του ο Μάνος Λοΐζος την ιστορία της ζωή του και το πώς άρχισε το ταξίδι του στη μουσική. Στον σπουδαίο συνθέτη που άφησε την τελευταία του πνοή στις 17 Σεπτεμβρίου του 1982, είναι αφιερωμένη η συναυλία που διοργανώνεται στην Τεχνόπολη με τη συμμετοχή 35 καλλιτεχνών οι οποίοι διασκεύασαν από ένα τραγούδι του αξεπέραστου δημιουργού. Εκεί, μαζί με τους νέους δημιουργούς είναι καλεσμένες η Δήμητρα Γαλάνη και η Μαρία Φαρνατούρη. Ανάμεσα σε αυτούς που παίρνουν μέρος στο Project «Μάνος Λοΐζος – ΜΕΤΑ» – το οποίο γίνεται αφορμή για να γιορτάσει και ο Αθήνα 9,84 τα 35α γενέθλιά του και μια σημαντική στιγμή για την ελεύθερη ραδιοφωνία – είναι η Κατερίνα Πολέμη και ο Παντελής Δημητριάδης από «Τα Παιδιά της Παλαιότητας».

Κατερίνα Πολέµη

τραγουδοποιός

«Δεν χάνει την παιδικότητά του»

«Ο Μάνος Λοΐζος είναι βαθιά χαρισματικός. Παρόλο που αγγίζει θέματα, μέσα από τη δημιουργία του, πολιτικά θέματα, σκληρά, το κάνει με γλύκα και παιδικότητα – γιατί προφανώς έτσι ήταν ως άνθρωπος. Αυτός ο συνδυασμός της γλυκύτητας και της παιδικότητας μέσα από τόσο δύσκολο περιεχόμενο σ’ έναν ενήλικα είναι άκρως μαγευτικός και με αγγίζει πολύ βαθιά. Αυτό είναι για μένα ο Μάνος Λοΐζος. Σχεδόν όλα του τα τραγούδια τα λατρεύω για όλους τους παραπάνω λόγους. Ξεχωρίζω όμως τον “Αρχηγό” και το “Αχ χελιδόνι μου” το οποίο είναι το τραγούδι που διάλεξα για να πω στη συναυλία αφιερωμένη σε αυτόν την Παρασκευή. Στο συγκεκριμένο κομμάτι με τους τόσο πονετικούς στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, ο Μάνος Λοΐζος μέσα στη σύνθεσή του δεν χάνει την παιδικότητά του. Υπάρχουν στιγμές στη δημιουργία του που δεν μπορείς να εξηγήσεις νοητικά και με συγκεκριμένες λέξεις. Αυτό ακριβώς αισθάνομαι με το “Αχ χελιδόνι μου”. Είμαι ευγνώμων διότι ένιωσα να υπάρχει κάποιος χώρος για μένα μέσα στη δική του δημιουργία. Αν δεν υπήρχε αυτός ο χώρος θα ήμουν απλώς μια ακροάτρια που λατρεύω το τραγούδι και το ακούει συχνά γιατί το έχει ανάγκη. Για να επιχειρήσω αυτή τη διασκευή ήταν απαραίτητο. Δεν έφτανε το γεγονός ότι με συγκινεί και μου αρέσει ως ακροάτρια. Επρεπε να εντοπίσω αυτή την περιοχή, κυριολεκτικά και συμβολικά, όπου μπορώ εγώ να δημιουργήσω – φυσικά στον βαθμό που μου αναλογεί ως εκείνη που διασκευάζει το κομμάτι. Αισθάνθηκα ότι με το συγκεκριμένο κομμάτι έχω κάτι να πω, καινούργιο διαφορετικό, συμπληρωματικό. Ενώ άλλα τραγούδια που τα αγαπώ εξίσου μπόρεσα να δω τον εαυτό μου μέσα σε μια ενδεχόμενη διασκευή τους. Το “Αχ χελιδόνι” μου είναι ένα χασάπικο. Εκτός από τη γλύκα, την παιδικότητα που φέρει το συγκεκριμένο κομμάτι ενώ αγγίζει τόσο δύσκολα κοινωνικά θέματα, μου βγήκε αυθόρμητα να το προσεγγίσω με ένα τουίστ ρυθμικό. Υπάρχει πάντα στις διασκευές ένα πλαίσιο που – κατά την άποψή μου – θα πρέπει να τηρείται. Πρόσθεσα λοιπόν – κινούμενη μέσα στο πλαίσιο που ανέφερα – παθιάρικες γωνίες, ρυθμικές, αν θέλουμε να το αναλύσουμε, αλλά πάντα με σεβασμό στο έργο του συνθέτη. Δεν ξέχασα στιγμή ότι το τραγούδι αυτό δεν είναι δικό μου δημιούργημα».

Παντελής Δηµητριάδης

(Τα Παιδιά της Παλαιότητας), τραγουδοποιός

«Κατεξοχήν συνθέτης της Μεταπολίτευσης»

«Οι πρώτες μου αναμνήσεις από ελληνικά τραγούδια είναι “Ο δρόμος”, το “Ακορντεόν” και η “Συννεφούλα” – το τελευταίο ήταν ίσως και το πρώτο που έμαθα να τραγουδώ. Τα δυο πρώτα του Μάνου Λοΐζου ήταν συνυφασμένα με τους εορτασμούς στο σχολείο, την 28η Οκτωβρίου και την 17η Νοέμβρη, οπότε ας πούμε ότι τα ακούγαμε εθιμοτυπικά. Τη δεκαετία του ’80 ακουγόταν πάρα πολύ ο Λοΐζος γιατί έκανε συνεχώς επιτυχίες. Πέρα από το “Καλημέρα ήλιε” που ήταν ο ύμνος του ΠΑΣΟΚ, ήταν στην καθημερινότητά μας τα τραγούδια του. Ποιος δεν έχει τραγουδήσει εκείνη την εποχή την “Τζαμάικα” και από ποια play list γάμου θ’ απουσίαζε “Το ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας”; Ο Μάνος Λοΐζος μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη νομίζω ότι είναι οι δύο συνθέτες που σημάδεψαν, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, όχι μόνο μέσα από τη δημιουργία τους αλλά από τη φιλοσοφία τους και τη στάση της ζωής τους, την εποχή της μεταπολίτευση. Κατά την άποψή μου είναι οι κατεξοχήν μεταπολιτευτικοί σύνθετες. Η μουσική θεωρία τους είναι ταυτισμένη με την Ελλάδα της μεταπολίτευσης. Εμείς θα διασκευάσουμε το “Λαϊκό καφενείο” γιατί έχει ένα ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος. Συνδέεται με ένα δίστιχο από ένα δικό μας τραγούδι το «Ωδή στη Μυρσίνη που έρχεται» _– “μια πόρτα είναι η ζωή/που όλο τρίζει στο λαϊκό το καφενείο”. Σε ό,τι αφορά την προσέγγιση, η λογική ήταν να μην απομακρυνθούμε από την αίσθηση του πρωτότυπου. Η διασκευή έγινε με αγάπη και σεβασμό προς αυτό. Διατηρήσαμε την καρδιά της μελωδίας. Το μόνο που προσθέσαμε σε αυτή τη διασκευή είναι το πιάνο, αφού στην πρωτότυπη έκδοση του συγκεκριμένου τραγουδιού δεν υπάρχει – το πιάνο είναι από τα βασικά όργανα στα “Παιδιά της Παλαιότητας” όπως ήταν και στους “Κόρε Υδρο”. Το κιθαριστικό σόλο που υπάρχει στο κομμάτι το κρατήσαμε. Είναι ίσως πιο μοντέρνος ο ήχος της διασκευής αλλά δεν σταματήσαμε να σκεφτόμαστε ότι πρέπει να μείνουμε όσο το δυνατόν πιο κοντά σε αυτό που έγραψε ο Μάνος Λοΐζος. Υπήρξε μία μικρή δομική παρέμβαση σε σχέση με μια μετατροπία που κάναμε αλλά όλα αυτά είναι τεχνικά. Η ουσία είναι ότι δεν ξεφύγαμε και κρατήσαμε τον πυρήνα του τραγουδιού».