Το πιο μοναχικό δέντρο σε {CR}όλο τον κόσμο

Κατέχει τον μάλλον θλιβερό τίτλο του πιο μοναχικού, του πλέον απομονωμένου δηλαδή, δέντρου στον κόσμο: μία ερυθρελάτη Sitka, ηλικίας 120 χρόνων, που φυτεύτηκε στις αρχές του 20ού αιώνα από ιρλανδό ευγενή σε ένα υπο-ανταρκτικό νησί. Φαίνεται όμως πως το κωνοφόρο που οφείλει την ονομασία του στην κοινότητα Σίτκα της Νοτιοανατολικής Αλάσκας, εκεί όπου είναι περισσότερο διαδεδομένο, βρήκε επιτέλους ρόλο και σκοπό: την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Η συγκεκριμένη ερυθρελάτη, επισημαίνουν οι βρετανικοί «Times», είναι το μοναδικό δέντρο πάνω στο ακατοίκητο νησί Κάμπελ, μία ανεμοδαρμένη, νεφοσκεπή κουκίδα 110 τετραγωνικών χιλιομέτρων στον Νότιο Ωκεανό, περισσότερα από 645 χιλιόμετρα νότια της Νέας Ζηλανδίας. Εκεί, ο ήλιος λάμπει τις περισσότερες ημέρες για λιγότερο από μία ώρα, η βροχή πέφτει κατά μέσο όρο 325 ημέρες τον χρόνο, και η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι μόλις 6°C.

Η ερυθρελάτη της νήσου Κάμπελ έχει τον τίτλο του «μοναχικότερου δένδρου» στον κόσμο από το 1973, όταν ένας μεθυσμένος οδηγός φορτηγού έριξε το Δένδρο του Τενερέ, στην έρημο Σαχάρα, στον Νίγηρα. Η συγκεκριμένη ακακία ήταν το μοναδικό δένδρο σε μία ακτίνα 400 χιλιομέτρων. Από όταν αποχαιρέτησε τον κόσμο τούτο, ο τίτλος μεταβιβάστηκε στο δένδρο του υπο-ανταρκτικού νησιού: ο κοντινότερος γείτονάς του βρίσκεται σε ένα άλλο νησί, σε απόσταση περίπου 200 χιλιομέτρων.

ΤΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ. Πιστεύεται ότι η ερυθρελάτη Sitka φυτεύτηκε στις αρχές του 20ού αιώνα από τον λόρδο Ράνφουλρι, τον κυβερνήτη της Νέας Ζηλανδίας. Δεν φύτεψε δεύτερο δέντρο ο λόρδος, και ως εκ τούτου η ερυθρελάτη δεν γνώρισε ποτέ κάποιον όμοιό της. Θα αφήσει, ωστόσο, πίσω της ένα σημαντικό κληροδότημα. Γιατί τα πρώτα 90 από τα 120 χρόνια της ζωής της, πριν από την άφιξη της επιστημονικής παρακολούθησης, η χημική υπογραφή στους δακτυλίους της αποτελούσε το μοναδικό μητρώο καταγραφής του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα σε αυτό το κομμάτι του νότιου ημισφαιρίου.

«Μια ματιά να ρίξει κανείς στον παγκόσμιο χάρτη, διαπιστώνει πως δεν υπάρχει πολλή γη», επισημαίνει στους «Times» η νεοζηλανδή επιστήμονας δρ Τζόσλιν Τάρνμπελ. Το δένδρο της νήσου Κάμπελ βαρύνει πολύ στην έρευνά της για τον ρόλο που παίζει ο Νότιος Ωκεανός στην απορρόφηση του CO2 του κόσμου.

Απλωμένος ανάμεσα στην Ανταρκτική και τα νότια άκρα της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας, ο ωκεανός απορροφά το 10% όλου του CO2 που εκπέμπουν οι άνθρωποι, αποτελεί λοιπόν έναν σημαντικό αποσβεστήρα της κλιματικής αλλαγής, απαραίτητο για τη διατήρηση των επιπέδων CO2 στην ατμόσφαιρα σε διαχειρίσιμα επίπεδα.

«Είναι μια πραγματικά σημαντική συνιστώσα του κλιματικού συστήματος», λέει ο δρ Αντριου Μέιτζερς, από τη Βρετανική Ερευνα της Ανταρκτικής (BAS), το εθνικό πολικό ερευνητικό ινστιτούτο του Ηνωμένου Βασιλείου. Εδώ, τα ρεύματα αναδεύουν νερό από τα βάθη του ωκεανού, δημιουργώντας έναν ιδιότυπο ιμάντα μεταφοράς που απορροφά θερμότητα και «χωνεύει», μέσω βιολογικών και φυσικών διαδικασιών, διοξείδιο του άνθρακα.

Ομως ο ρυθμός με τον οποίο απορροφά διοξείδιο του άνθρακα ο ωκεανός αλλάζει. Σύμφωνα με την επιστημονική υπηρεσία της νεοζηλανδικής κυβέρνησης, την GNS, όπου και εργάζεται η δρ Τάρνμπελ, επιβραδύνθηκε τη δεκαετία του 1990, επιταχύνθηκε τη δεκαετία του 2000, και τώρα μοιάζει να επιβραδύνεται εκ νέου. Προκειμένου να καταλάβει το γιατί, η επιστήμονας χρειάζεται να συγκρίνει ιστορικές και σημερινές μετρήσεις του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα γύρω από τον Νότιο Ωκεανό. Και αυτό είναι δύσκολο. «Δεν συλλέγαμε δείγματα στον Νότιο Ωκεανό πριν από 30 χρόνια, και δεν μπορείς να πας πίσω και να πάρεις δείγματα του αέρα πριν από τρεις δεκαετίες γιατί, πολύ απλά, ο αέρας αυτός δεν υπάρχει πλέον», δήλωσε στον εθνικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Αυστραλίας (ABC).

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ. Οι δακτύλιοι του πιο μοναχικού δένδρου στον κόσμο, ωστόσο, περιέχουν ακριβώς αυτά τα ιστορικά αρχεία που χρειάζεται. «Κάθε χρόνο, έχουμε έναν ξεχωριστό δακτύλιο. Παίρνοντας δείγματα από αυτούς μπορούμε να μετρήσουμε τον ραδιενεργό άνθρακα [η ραδιοχρονολόγηση είναι ραδιομετρική μέθοδος χρονολόγησης με τη χρήση του ραδιενεργού άνθρακα-14], και έτσι θα καταφέρουμε να ταξιδέψουμε πίσω στον χρόνο και να δούμε πώς έχει αλλάξει ο Νότιος Ωκεανός».

Συνήθως, σημειώνει η Μέρι Γκέιγεν, μία ειδικευμένη στους δενδροδακτυλίους επιστήμονας από το πανεπιστήμιο του Σουόνσι, στην Ουαλία, οι ερευνητές παίρνουν δείγματα από εκατοντάδες δένδρα προκειμένου να φτιάξουν ένα κλιματικό μητρώο. Αυτή τη φορά, ωστόσο, θα χρειαστεί να αρκεστούν σε ένα μικρό, μοναχικό δένδρο, την ερυθρελάτη της νήσου Κάμπελ.