Φιλοκλιματικά τρόφιμα: μια νέα ευκαιρία

Το τελευταίο διάστημα στην ελληνική αγορά κυκλοφορούν όλο και περισσότερα καταναλωτικά προϊόντα με διάφορες σημάνσεις που επισημαίνουν ότι αυτά παράγονται από αειφόρες διαδικασίες, ότι οι συσκευασίες είναι βιοαποικοδομήσιμες ή ότι προέρχονται από ανακυκλωμένα υλικά.

Στην υποθετική περίπτωση που ήσασταν μπροστά στο ράφι του σουπερμάρκετ και είχατε δύο πακέτα μακαρόνια από διαφορετικές εταιρείες με την ίδια τιμή, όπου στο ένα πακέτο θα έγραφε ότι το σιτάρι είναι προϊόν αειφόρου γεωργίας, ενώ στο άλλο δεν υπήρχε καμία αναφορά, εσείς ποιο θα αγοράζατε;

Ή αν είχατε μπροστά σας δύο διαφορετικά λευκά τυριά, στην ίδια σχεδόν τιμή, όπου το ένα είχε πολύ μικρό ανθρακικό αποτύπωμα, ενώ το άλλο είχε αντίστοιχα πολύ μεγάλο, εσείς ποιο θα προτιμούσατε;

Τις ερωτήσεις αυτές, σε πολύ πιο αναλυτική μορφή, προσπαθούν να απαντήσουν πανεπιστήμια και εταιρείες σε όλες τις αναπτυγμένες αγορές του κόσμου. Μερικά ευρήματα είναι ότι, ανεξαρτήτως αν θα το αγοράσουν ή όχι, ένα σημαντικό μερίδιο των καταναλωτών, το οποίο σε κάποιες έρευνες φτάνει το 72% (Li et al, 2017), θέλουν να αναγράφεται στην ετικέτα του τροφίμου που αγοράζουν η περιβαλλοντική του ταυτότητα, και πιο συγκεκριμένα το κατά πόσο συμβάλλει στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής.

Αλλού προκύπτει ότι τόσο σε επίπεδο ραφιού όσο και σε επίπεδο εστιατορίου υπάρχει διαφοροποίηση στην καταναλωτική συμπεριφορά εις βάρος εκείνων των τροφίμων ή πιάτων που εμφανίζουν μεγαλύτερο ανθρακικό αποτύπωμα (Betz, Seger & Nieding, 2022). Ακόμα και ο καταναλωτής που θέλει να φάει κρέας, όταν έχει στην ετικέτα ή στον κατάλογο αυτές τις πληροφορίες, θα προτιμήσει να αγοράσει πάλι κρέας, αλλά με χαμηλότερο ανθρακικό αποτύπωμα.

Η τάση αυτή γίνεται αντιληπτή και σταδιακά ακολουθείται από μεγάλες εταιρείες όπως οι Nestle-Germany, Unilever, Barilla, Arla, οι οποίες αναπτύσσουν στρατηγικές προώθησης των προϊόντων τους με βάση το ανθρακικό αποτύπωμα που αυτά έχουν (Lemken et al, 2021).

Ο αντίλογος σε όλα αυτά σήμερα είναι ότι με δεδομένη την αύξηση του κόστους παραγωγής και του πληθωρισμού όλα αυτά φαντάζουν πολυτέλειες, καθώς ο καταναλωτής πρώτα κοιτάζει την τιμή και μετά τα υπόλοιπα. Ομως ένα φιλοκλιματικό τρόφιμο δεν σημαίνει ότι είναι απαραιτήτως πιο ακριβό. Μάλλον ισχύει το αντίθετο.

Μια καλή ελληνική μοσχαρίσια μπριζόλα είναι πιο οικονομική και σίγουρα έχει χαμηλότερο ανθρακικό αποτύπωμα από την αντίστοιχη ποσότητα που έρχεται από την Αργεντινή. Πιθανότατα, ένα κιλό φέτα να έχει επίσης μικρότερο ανθρακικό αποτύπωμα από ένα κιλό μοτσαρέλα.

Μικρότερο ανθρακικό αποτύπωμα σημαίνει λιγότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, άρα λιγότερη ενέργεια, άρα χαμηλότερο κόστος. Θα πρέπει να είναι στρατηγική επιλογή για την ελληνική πολιτεία και τις επιχειρήσεις η ανάδειξη της φιλοκλιματικής ταυτότητας των ελληνικών τροφίμων. Ζούμε στη γη που, όπως λένε και οι παλαιότεροι, αν ρίξεις έναν σπόρο σχεδόν παντού αυτός θα φυτρώσει. Ας το εκμεταλλευτούμε…

Ο δρ Δημήτρης Βολουδάκης είναι γεωπόνος, υπεύθυνος κατάρτισης ΝΕΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ, επιστημονικός συνεργάτης Ακαδημίας Αθηνών