«Μνήμη για το παρελθόν με το βλέμμα στο μέλλον»

Η επίσκεψη ενός προέδρου του Ισραήλ στη Γερμανία κουβαλάει πάντα το ιστορικό βάρος του Ολοκαυτώματος. Το ίδιο και η χθεσινή επίσημη επίσκεψη του Ισαάκ Χέρτσογκ στο Βερολίνο. Με μία διαφορά: αυτός δεν έμεινε μόνον στο τραυματικό παρελθόν. «Το μέλλον ανήκει σε εμάς, πρέπει να ανήκει και στους δύο μας. Μόνο μαζί μπορούμε να δώσουμε νόημα στη μνήμη», είπε ο Χέρτσογκ απευθυνόμενος στους γερμανούς βουλευτές από το βήμα της Ομοσπονδιακής Βουλής παρουσία και του προέδρου της Δημοκρατίας, Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάιερ.

Ο Ισαάκ Χέρτσογκ ήταν ο πέμπτος πρόεδρος του Ισραήλ που μίλησε στην Ομοσπονδιακή Βουλή της Γερμανίας. Εξέφρασε την ευγνωμοσύνη και τον σεβασμό του για τη στήριξη στη χώρα του. «Το κράτος του Ισραήλ είναι περήφανο για τη συνεργασία του με τη Γερμανία», τόνισε. Εξήρε την «αφοσίωση» της Γερμανίας στην κουλτούρα μνήμης για το Ολοκαύτωμα. Στην εντατική επεξεργασία του τραυματικού παρελθόντος απέδωσε και την ανάπτυξη της Γερμανίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, την οποία χαρακτήρισε «μία από τις πιο σημαντικές ηγετικές χώρες στον ελεύθερο κόσμο».

Το Ολοκαύτωμα συνεχίζει να είναι παρόν. «Ο εβραϊκός λαός δεν ξεχνά», είπε ο Χέρτσογκ, η Γερμανία παραμένει «ο τόπος όπου διαπράχθηκαν οι μεγαλύτερες φρικαλεότητες εναντίον του εβραϊκού λαού, εναντίον όλης της ανθρωπότητας». Ωστόσο, η Γερμανία έγινε για άλλη μια φορά η «ατμομηχανή του πνεύματος και του πολιτισμού» – και σημαντικός υποστηρικτής του Ισραήλ: «Εκτιμούμε πολύ τη συνεισφορά της Γερμανίας στην ασφάλεια και την επιτυχία του Ισραήλ», τόνισε ο Χέρτσογκ. Σήμερα το Ισραήλ έχει απέναντι το Ιράν, του οποίου οι «απειλές για καταστροφή του Ισραήλ είναι απαράδεκτες», είπε ο ισραηλινός πρόεδρος καλώντας τη διεθνή κοινότητα «να μην επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει όπλα μαζικής καταστροφής».

Ο Χέρτσογκ ευχαρίστησε ρητά τη γερμανική πλευρά για την τελετή μνήμης των 50 χρόνων από την τρομοκρατική επίθεση Παλαιστινίων και τη δολοφονία ισραηλινών αθλητών στους Ολυμπιακούς του Μονάχου το 1972. Η Γερμανία «αναλαμβάνοντας τις ευθύνες της» συνεισφέρει «σε κάποια ανακούφιση του πόνου των συγγενών», είπε. Αναφερόταν στη συμφωνία που έκλεισε την τελευταία στιγμή για την καταβολή από τη Γερμανία αποζημιώσεων στις οικογένειες των ισραηλινών θυμάτων.

ΑΥΤΟΚΡΙΤΙΚΗ. Η συμφωνία επετεύχθη μετά από μακρά διαμάχη, είναι «καθυστερημένη, αλλά σημαντική ανάληψη ευθύνης», είπε η πρόεδρος της ομοσπονδιακής Βουλής, Μπέρμπελ Μπας με αυτοκριτική διάθεση. Για τα λάθη και τις παραλείψεις των γερμανικών αρχών στην αντιμετώπιση της τρομοκρατικής επίθεσης είχε ζητήσει επίσημα συγγνώμη ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Φρανκ Βάλτερ-Σταϊνμάιερ στην τελετή που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη ημέρα στο Μόναχο.

Το πρόγραμμα ενός ισραηλινού προέδρου στη Γερμανία περιλαμβάνει πάντα και επίσκεψη σε τόπο του Ολοκαυτώματος. Ο ισραηλινός πρόεδρος, συνοδευόμενος από τον γερμανό ομόλογό του επισκέφθηκε το πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπέργκεν-Μπέλσεν, που έχει ιδιαίτερη, συμβολική σημασία για τον Χέρτσογκ. Ο πατέρας του, Χάιμ Χέρτσογκ, ως αξιωματικός των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων, ήταν ένας από τους απελευθερωτές του στρατοπέδου τον Απρίλιο του 1945. «Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις λέξεις που χρησιμοποίησε για να περιγράψει τη φρίκη», είπε, «η δυσοσμία, οι ανθρώπινοι σκελετοί με τις ριγέ στολές της φυλακής, τα βουνά των πτωμάτων, η καταστροφή – μία κόλαση επί της γης».

Ο Χάιμ Χέρτσογκ ήταν ο πρώτος πρόεδρος του Ισραήλ που επισκέφθηκε επίσημα τη Γερμανία το 1987. Στην επίσκεψή του τότε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπέργκεν-Μπέλσεν είχε πει: «Δεν φέρνω καμία συγχώρεση και καμία λήθη. Μόνο οι νεκροί έχουν δικαίωμα να συγχωρούν».

Ο γιος του Ισαάκ έκανε το επόμενο βήμα. Το βήμα της συμφιλίωσης, με το βλέμμα στο μέλλον.