This lady is for turning

Ούτε έκπληξη ήταν ούτε γρίφος η εκλογή της Λιζ Τρας στην ηγεσία των Συντηρητικών, που την καθιστά την επόμενη πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου. Σκεφθείτε πόσο γηρασμένο είναι το εκλογικό σώμα που την επέλεξε (τα μέλη του κόμματος, η βάση) και αντιλαμβάνεσθε γιατί κέρδισε τον Σούνακ στη διαδοχή με διαφορά 21.000 ψήφων. Ηταν το πρώτο σωσίβιο που βρέθηκε μπροστά τους μετά το μεγαλειώδες ναυάγιο του θωρηκτού «Μπόρις». Τους ήταν, επίσης, το πιο οικείο σωσίβιο, γιατί στο συγκεκριμένο εκλογικό σώμα το χρώμα του δέρματος του Σούνακ είναι πάντα ένα εμπόδιο, εφόσον πρόκειται για την ηγεσία του κόμματος. Ηταν πολύ «colonial» στην όψη για εκείνους που θυμούνται τη Θάτσερ ως ηγέτιδα του κόμματος και πρωθυπουργό. Ισως για τον παραπάνω λόγο η Τρας επιδίωξε να ταυτισθεί με τη μνήμη της Θάτσερ κατά την προεκλογική εκστρατεία.

Τίποτε όμως δεν θα μπορούσε να βλάψει περισσότερο την ηγεσία της από τη σύγκριση με τη Θάτσερ. Κατ’ αρχάς, επειδή οι εποχές είναι τόσο διαφορετικές. Η προσωπικότητα της Θάτσερ είναι ανεπανάληπτη, επειδή δεν μπορεί να επανηληφθεί η εποχή της. Η Θάτσερ ήταν μια προσωπικότητα που ταίριαξε, κατά κάποιο τρόπο, με τις προκλήσεις της εποχής της, όπως ο Τσόρτσιλ ήταν φτιαγμένος για να ανταποκριθεί στην πρόκληση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Και οι δύο αυτοί ήσαν πολιτικοί των πεποιθήσεων, ενώ η Λις Τρας είναι πολιτικός των ισορροπιών. Οι πολιτικές πεποιθήσεις του Τσόρτσιλ και της Θάτσερ ήσαν οι κατάλληλες για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της εποχής τους, ο μεν Τσόρτσιλ τον Χίτλερ, η δε Θάτσερ την παρακμή του σοσιαλιστικού κρατισμού.

Η τρίτη γυναίκα πρωθυπουργός της Βρετανίας ανήκει, όμως, σε άλλη εποχή. Η βασική ικανότητά της είναι να οσμίζεται προς τα πού τραβάει ο άνεμος το ευμετάβλητο, αδηφάγο και παμφάγο κοινό, που διαφεντεύει τη μαζική δημοκρατία, και να πηγαίνει προς τα εκεί. Αλλάζει το στίγμα μέσα στον πολιτικό χάρτη των Συντηρητικών, κατά τις περιστάσεις και το συμφέρον της. Είναι αποδεδειγμένα εργατική, επίμονη και φιλόδοξη, πάντα όμως είχε μέτριες επιδόσεις ή, τέλος πάντων, δεν έλαμψε σε κανένα υπουργικό πόστο. Το μόνο που θυμούνται οι περισσότεροι (εκτός από την εξωσυζυγική σχέση της με βουλευτή, προτού εκλεγεί η ίδια…) είναι η σθεναρή στάση της έναντι της Ρωσίας, αλλά και σε αυτό την επισκίασε τελείως ο Μπόρις, που είχε κάνει το Κίεβο ντεκόρ για την εβδομαδιαία φωτογράφισή του.

Αν μία φράση της χαρακτηρίζει τη Θάτσερ καλύτερα από τα διάφορα αποφθέγματα ήταν το «the lady is not for turning». Εσείς στρίψτε αν θέλετε, είχε πει στο συνέδριο του κόμματος, απευθυνόμενη σε όσους δεν ήθελαν τη σύγκρουση με τα συνδικάτα, αλλά η κυρία δεν στρίβει. Η Λιζ Τρας, αντιθέτως, όλο στροφές κάνει, ιδεολογικές και πολιτικές. Η στροφή είναι αυτό που κάνει καλύτερα. Χάρη σε αυτή τη δεξιότητα, στο κάτω κάτω, έφθασε εκεί όπου έφθασε και μπράβο της. Αν ο καιροσκοπισμός της μπορεί να θεωρηθεί ως πραγματισμός, τότε το ευκταίο και για τη χώρα της και για την Ευρώπη θα ήταν επιδείξει τον ίδιο πραγματισμό στην πολτική της. Ευτυχώς, πεποιθήσεις δεν διαθέτει ώστε να την παρασύρουν…

ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΥΠΗΡΞΕ

Ξέρετε πως είναι, φαντάζομαι, όταν παρακολουθείς τον εξευτελισμό ενός άλλου. Συνήθως – και ανεξαρτήτως της συμπάθειας ή όχι που μπορείς να τρέφεις για το πρόσωπο – είναι πάντα μια τραυματική εμπειρία και για τον τρίτο, τον θεατή.  Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι περισσότεροι απωθούμε τη σκέψη από το γεγονός που σοκάρει και μόνο μετά από λίγο καιρό μπορούμε να μιλήσουμε για αυτό. Αυτός είναι και ο λόγος, για τον οποίον επανέρχομαι στην παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή του Ακάματου.

Ακόμη δεν μπορώ να χωνέψω πόσο απογοητευτική ήταν η εμφάνισή του. Πόσο λιγότερος και μικρότερος από τον θρύλο που καλλιεργούσαν οι λάτρεις του, αλλά και πόσο εκτός εποχής. Ακόμη και η μαντινάδα («με νόημα», όπως θα έλεγε κάθε σωστός δημοσιογράφος), μπορεί να ταίριαζε με το τοπικό χρώμα της εκδήλωσης, αλλά και αυτή ως μέσον επίδειξης πνεύματος είναι τελείως πασέ. Ο τελευταίος που χρησιμοποίησε μαντινάδα στον δημόσιο λόγο του (και της έκανε ευθανασία, μια για πάντα…) ήταν ο Γιάννης Σμαραγδής. Η μαντινάδα ανήκει στο ύφος μιας άλλης εποχής, στην οποία ανήκει επίσης ο Καραμανλής. Αυτό ακριβώς ήταν το μήνυμα που μετέδωσε η επανεμφάνισή του.

Στα χρόνια της σιωπής του Καραμανλή και ιδίως την περίοδο των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, άκουγα τους επαΐοντες περί τα νεοδημοκρατικά να μου απαντούν κάθε φορά που προέκυπτε εσωκομματικό ζήτημα: «Ποιος Καραμανλής; Μη γελιέσαι, αυτός δεν υπάρχει. Αλλοι κρύβονται πίσω από το όνομα του» – με το τελευταίο, εννοούσαν ασφαλώς τον Πάκη Παυλόπουλο. Τώρα καταλαβαίνω ακριβώς τι εννοούσαν.
Ναι, δεν υπάρχει Καραμανλής.
Ποτέ δεν υπήρξε…