Η μαγική λέξη

Η απόφαση 1749/2019 του Συμβουλίου της Επικρατείας ανέφερε το εξής: «Οι ετερόδοξοι, αλλόθρησκοι ή άθεοι μαθητές έχουν δικαίωμα πλήρους απαλλαγής από το μάθημα των θρησκευτικών με την υποβολή σχετικής δήλωσης, η οποία θα μπορούσε να γίνει με μόνη την επίκληση λόγων θρησκευτικής συνείδησης». Με άλλα λόγια, ένας χριστιανός ορθόδοξος μπορούσε να ζητήσει απαλλαγή μόνο αποκηρύσσοντας την πίστη του.

Την αντίφαση αυτή έλυσε στις 31 Οκτωβρίου του ίδιου έτους το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, δικαιώνοντας γονείς που είχαν προσφύγει σε αυτό. «Οι Αρχές δεν δικαιούνται να επεμβαίνουν στον τομέα της συνείδησης του ατόμου, να ελέγχουν τις θρησκευτικές πεποιθήσεις προσώπων ούτε να τα υποχρεώνουν να τις αποκαλύπτουν», αποφάσισε το ΕΔΑΔ, καταδικάζοντας τη χώρα μας για προσβολή των δικαιωμάτων στην εκπαίδευση και στην ελευθερία της συνείδησης και της θρησκείας. Μετά τη δημοσιοποίηση της απόφασης εκείνης, η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως δήλωσε ότι θα τροποποιήσει τις ρυθμίσεις που αφορούν τον τρόπο απαλλαγής από το μάθημα των θρησκευτικών ώστε να είναι συμβατές με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Παρ’ όλα αυτά, και μολονότι η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα έκρινε με την απόφαση 32/2020 ότι η απαλλαγή πρέπει να γίνεται με απλή επίκληση λόγων συνείδησης, το υπουργείο Παιδείας πρόσθεσε και πάλι στην Κοινή Υπουργική Απόφαση του 2021 τη μαγική λέξη «θρησκευτική» μπροστά στη «συνείδηση». Ηρθε κατόπιν αυτού το ΣτΕ και με την υπ’ αριθμόν 1478/2022 απόφασή του ακύρωσε αυτή την ΚΥΑ κατά το μέρος που αφορά την απαλλαγή από τα θρησκευτικά, επισημαίνοντας ότι δεν είχε προηγηθεί η γνωμοδότηση της ΑΠΔΠΧ. Η Αρχή συνεδρίασε τότε εκ νέου και έκρινε ότι «η σύμφωνη με το ισχύον ελληνικό Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ μορφή άσκησης του δικαιώματος απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών είναι μια δήλωση των ενδιαφερομένων γονέων ή μαθητών, συμπεριλαμβανομένων και των Χριστιανών Ορθοδόξων που τυχόν το επιθυμούν, στην οποία θα πρέπει να αναφέρεται απλώς ότι «Λόγοι συνείδησης δεν επιτρέπουν τη συμμετοχή (μου ή του παιδιού μου) στο μάθημα των θρησκευτικών»».

Τι έκανε τότε η υπουργός; Υποστήριξε ότι δεν μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο διότι παραβιάζει τις αποφάσεις του ΣτΕ! Ισχυρίστηκε δηλαδή ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει από το 2019, ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εννοούσε κάτι άλλο από το προφανές, ότι τα προσωπικά δεδομένα των μαθητών και των γονέων τους είναι για πέταμα, ότι η γνώμη της ΑΠΔΠΧ λαμβάνεται υπόψη μόνο αν συμφωνεί το υπουργείο Παιδείας μ’ αυτήν και ότι, εν έτει 2022, για να απαλλαγεί ένας μαθητής από το μάθημα των θρησκευτικών πρέπει να συνεχίσει να δίνει λογαριασμό για τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις.

Με τον τρόπο αυτό, όμως, είναι σαν να επιστρέφει εμμέσως από το παράθυρο η αναγραφή του θρησκεύματος, που καταργήθηκε το 2000 για τις ταυτότητες και το 2019 για τους τίτλους σπουδών. Ο μακαριστός Χριστόδουλος παίρνει την εκδίκησή του.