Αδύνατη η απανθρακοποίηση χωρίς εκδημοκρατισμό

Ο πλανήτης καίγεται. Οι προειδοποιήσεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή για τις συνέπειες της αύξησης της θερμοκρασίας γίνονται όλο και πιο τρομακτικές. Και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει πυροδοτήσει έναν αγώνα δρόμου στην Ευρώπη και αλλού για την επίτευξη ενεργειακής ανεξαρτησίας μέσω ταχέων μετασχηματισμών της οικονομίας.

Καθώς η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές γίνεται μια τόσο επείγουσα προτεραιότητα, είναι δελεαστικό να εξεταστούν πολιτικές συντομεύσεις.

Στην πραγματικότητα, δεν μπορεί να υπάρξει απανθρακοποίηση χωρίς εκδημοκρατισμό. Οσο επείγουσες έχουν γίνει οι λύσεις για την κλιματική αλλαγή, τόσο είναι και η ανάγκη αντιμετώπισης της αυξανόμενης απογοήτευσης από τη δημοκρατία. Χωρίς να επαναλάβουμε όλους τους διάφορους δείκτες δημοκρατικής απογοήτευσης – από το δυσμενές δημόσιο αίσθημα μέχρι την αύξηση της αποχής των ψηφοφόρων και τη μείωση της εμπιστοσύνης στους εκλεγμένους πολιτικούς και τους δημόσιους θεσμούς – είναι σαφές ότι πολλοί άνθρωποι θεωρούν πλέον τη δημοκρατία περισσότερο ως πρόβλημα παρά ως λύση. Εάν οι άνθρωποι δεν εμπιστεύονται τους εκλεγμένους αντιπροσώπους τους για την αντιμετώπιση θεμελιωδών ζητημάτων πολιτικής όπως η εθνική ασφάλεια, η δημόσια υγεία, η εκπαίδευση κ.λπ., πώς θα τους εμπιστεύονταν ποτέ να διαχειριστούν κάτι τόσο τεράστιο, μακροπρόθεσμο και πολυδιάστατο όπως η κλιματική αλλαγή; Μια φαινομενικά λογική εναλλακτική είναι να απευθυνθεί κανείς στους ίδιους ειδικούς και επιστήμονες που προειδοποιούν για τους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής εδώ και αρκετές δεκαετίες.

Αν και μπορεί να φαίνεται αντιφατικό, ο επείγων χαρακτήρας της κλιματικής αλλαγής απαιτεί να αποφύγουμε την περαιτέρω ενδυνάμωση οποιασδήποτε συγκεκριμένης κατηγορίας ειδικών. Αντίθετα, πρέπει να εκδημοκρατίσουμε ριζικά τα συστήματά μας σε όλα τα επίπεδα για να εκχωρήσουμε περισσότερη εξουσία στους απλούς πολίτες. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω των συνελεύσεων πολιτών για τη δημοκρατική ανανέωση, τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις και τη δημιουργία νέων θεσμών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, μπορούμε να υποστηρίξουμε (οικονομικά και μη) την επόμενη επανάληψη της Παγκόσμιας Συνέλευσης για το κλίμα, η οποία συγκάλεσε την πρώτη της πιλοτική σύνοδο τον Οκτώβριο του 2021 στο περιθώριο της COP26. Η επόμενη συνέλευση πρέπει να είναι μεγαλύτερη και πιο ορατή. Πρέπει να ασκήσουμε μεγαλύτερη πίεση στους διεθνείς θεσμούς και πρέπει να βάλουμε την ανοιχτή δημοκρατία στη λίστα των θεμάτων για την επόμενη Σύνοδο Κορυφής για τη Δημοκρατία του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν.

Η Χέλεν Λάντεμορ είναι καθηγήτρια πολιτικών επιστημών
στο Yale University