Η τελευταία εκτέλεση

Ηταν ξημερώματα Παρασκευής 25 Αυγούστου 1972. Στο Ηράκλειο Κρήτης, στην ορεινή θέση Δύο Αοράκια, στο πεδίο βολής της Σχολής Εφέδρων Αξιωματικών Πεζικού, το εκτελεστικό απόσπασμα είχε πάρει θέσεις προτάσσοντας δώδεκα τουφέκια. Δίπλα τους, ο επικεφαλής αξιωματικός αλλά και ο εισαγγελέας. Μπροστά τους στεκόταν ο Βασίλης Λυμπέρης, με το κεφάλι σκυμμένο. Μόλις ο ήλιος ανέτειλε και οι πρώτες αχτίνες του έλουσαν την περιοχή, στις 05.50 το πρωί, ο αξιωματικός έδωσε το σύνθημα «πυρ» και οι φαντάροι πυροβόλησαν. Μόνο τα έξι από τα δώδεκα όπλα περιείχαν αληθινά πυρά, τα υπόλοιπα είχαν μπαρούτι, ώστε να μη γνωρίζουν από ποιες σφαίρες σκοτώθηκε ο κατάδικος. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο, έμενε η χαριστική βολή από τον επικεφαλής αξιωματικό. Ο ίδιος, ωστόσο, δεν είχε το κουράγιο και ζήτησε να το κάνει ένας μόνιμος λοχίας. Εκείνος, μ’ ένα ημιαυτόματο όπλο, πλησίασε το κεφάλι του Λυμπέρη και αποστρέφοντας το βλέμμα πάτησε τη σκανδάλη. Η νεκροφόρα που περίμενε, πήρε τη σορό και τη μετέφερε για ταφή στο νεκροταφείο της Νέας Αλικαρνασσού, χωρίς να προηγηθεί βέβαια κηδεία.

Εκεί, εν μέσω των σπαραγμών της μητέρας του, γράφτηκε η τελευταία πράξη στο δράμα με πρωταγωνιστή τον Βασίλη Λυμπέρη. Ο 27χρονος τότε άνδρας είναι ο τελευταίος καταδικασμένος σε θανατική ποινή που εκτελέστηκε στην Ελλάδα, πριν από ακριβώς πέντε δεκαετίες. Ο Λυμπέρης οδηγήθηκε στο εκτελεστικό απόσπασμα αφού λίγους μήνες νωρίτερα είχε κάψει την πεθερά, την εν διαστάσει σύζυγο και τα δύο τους παιδιά, δυόμισι κι ενός έτους, σ’ ένα έγκλημα που από τον ιατροδικαστή που ανέλαβε την υπόθεση χαρακτηρίστηκε ως το «ανατριχιαστικότερο που έγινε ποτέ στην Ελλάδα». Αιτία για το έγκλημα ήταν οι κακές σχέσεις του ζευγαριού που τους οδήγησαν στον χωρισμό. Για τον Λυμπέρη, υπεύθυνη γι’ αυτήν την εξέλιξη ήταν η πεθερά του.Ο Βασίλης Λυμπέρης γνωρίστηκε με τη μετέπειτα γυναίκα του Βασιλική Μάρκου στο Λαϊκό Νοσοκομείο, τον Μάιο του 1967, όπου ο πατέρας του νοσηλευόταν στον ίδιο θάλαμο με τον πατέρα της κοπέλας. Οι δυο τους ερωτεύτηκαν και στις 19 Αυγούστου 1967 παντρεύτηκαν. Εκείνος ήταν τότε 22 ετών και η Βασιλική 19. Μετά τον γάμο εγκαταστάθηκαν στο πατρικό της οικογένειας Μάρκου στο Χαλάνδρι, αλλά τα πρώτα προβλήματα δεν άργησαν να φανούν. Οι έντονοι καβγάδες του ζευγαριού ήταν συχνοί, με την πεθερά να εμπλέκεται υπερασπιζόμενη την κόρη της.

Ο Λυμπέρης που εργαζόταν ως ηλεκτρολόγος, όταν γνώρισε τη σύζυγό του, εγκατέλειψε το επάγγελμά του κι άνοιξε κατάστημα με μπαταρίες, επενδύοντας εκεί τα χρήματα που είχε εισπράξει η οικογένεια από πώληση ενός οικοπέδου. Σύντομα του έβαλε λουκέτο κι άρχισε να ψάχνει μεροκάματα για να ζήσει την οικογένειά του. Με τα έσοδα που πήρε από νέα πώληση οικοπέδου φρόντισε να αγοράσει αυτοκίνητο. Σε μία από τις ασωτίες του γνώρισε κι ερωτεύτηκε τη 18χρονη Μαρία Γκίκα. Οταν η σύζυγός του το έμαθε τυχαία από ένα τηλεφώνημα, ο ίδιος δεν το αρνήθηκε και την εγκατέλειψε.

Εχοντας καταλύσει σε μια πανσιόν στην οδό Σωνιέρου στο κέντρο της Αθήνας, γνωρίστηκε με τρεις νεαρούς που επίσης διέμεναν εκεί. Ηταν ο 20χρονος Αθανάσιος Σταμάτης, ο 25χρονος Θεόδωρος Καπρέτσος και ο 18χρονος Παύλος Αγγελόπουλος. Ενα βράδυ, έχοντας καταναλώσει μεγάλες ποσότητες αλκοόλ, τους πείθει να τον βοηθήσουν στο εγκληματικό σχέδιό του με αντάλλαγμα ένα αυτοκίνητο.

ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ. Στις 5 Ιανουαρίου 1972 το βάζουν σε εφαρμογή. Αγοράζοντας τρία μπιτόνια βενζίνη και σπίρτα, ξεκίνησαν για το σπίτι της Βασιλικής στο Χαλάνδρι. Ο Λυμπέρης μαζί με τον Αγγελόπουλο εισέβαλαν στο σπίτι με τη βενζίνη, ενώ ο Καπρέτσος έμεινε να κρατάει «τσίλιες». Οταν άδειασαν τη βενζίνη στο δωμάτιο της πεθεράς, όπου κοιμόταν μαζί το μωρό, και της συζύγου, όπου βρισκόταν και το δεύτερο παιδί, και πέταξαν τα αναμμένα σπίρτα, από τις εκρήξεις ξύπνησε η Βασιλική. Η γυναίκα επιχείρησε να τηλεφωνήσει στην Αστυνομία, αλλά ο Λυμπέρης την έριξε πίσω στις φλόγες χτυπώντας τη με μανία στο στήθος με το πόδι του. Ο Αγγελόπουλος, ακούγοντας τις φωνές, προσπάθησε ν’ αδειάσει το τρίτο μπιτόνι στον Λυμπέρη για να τον κάψει, αλλά εκείνος το απέφυγε. Επιστρέφοντας στην Αθήνα, έδωσαν τα καμένα ρούχα τους στον Σταμάτη, ο οποίος τα πέταξε σε κάδο απορριμμάτων. Λίγες ώρες αργότερα, ο σύζυγος της αδερφής της Βασιλικής, περνώντας με το αυτοκίνητό του από το σπίτι στον δρόμο για τη δουλειά, είδε τους καπνούς και σταμάτησε. Μπαίνοντας στο καμένο οίκημα εντόπισε νεκρούς την πεθερά και τα παιδιά, ενώ η κουνιάδα του, αν και με καθολικά τραύματα, ζούσε ακόμα. Η ίδια μεταφέρθηκε στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο, όπου την επόμενη ημέρα άφησε την τελευταία της πνοή. Πριν ξεψυχήσει, ωστόσο, πρόλαβε να δείξει τον σύζυγό της ως δράστη του εγκλήματος, μιλώντας σε μια θεία της μοναχή. Ακόμα, ανέφερε την εξωσυζυγική σχέση, την προσπάθεια του Λυμπέρη να καταχραστεί την περιουσία της αλλά και το επικείμενο δικαστήριό τους για τη διατροφή των παιδιών.  Το περιστατικό της φωτιάς έλαβε σύντομα διαστάσεις, αλλά αρχικώς θεωρήθηκε ατύχημα. Μόλις όμως η μοναχή μίλησε στην Αστυνομία για τις αποκαλύψεις της ανιψιάς της, ο Λυμπέρης συνελήφθη κι αργότερα οι συνεργοί του. Οι τρεις τους αρχικώς ισχυρίζονταν ότι βρίσκονταν στο σπίτι όπου έπαιζαν χαρτιά, ενώ ο Λυμπέρης απέδωσε τα εγκαύματα που έφερε στο γκαζάκι που εξερράγη όταν πήγε να φτιάξει καφέ. Μετά την ανάκριση, ωστόσο, ομολόγησε. Στη δίκη που ακολούθησε, τον Μάιο του 1972, ο δράστης ισχυρίστηκε πως αν έκαιγε το σπίτι, η σύζυγός του με τα παιδιά θα επέστρεφαν δίπλα του, ενώ δήλωσε πως δεν γνώριζε για την παρουσία τους στη φωτιά. Οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι δήλωσαν μετανιωμένοι για τις πράξεις τους. Τελικώς, ο Λυμπέρης και ο Αγγελόπουλος καταδικάστηκαν σε τέσσερις φορές εις θάνατον, ο Καπρέτσος σε ισόβια και ο Σταμάτης σε φυλάκιση τριών ετών.

ΕΓΙΝΕ ΤΑΙΝΙΑ. Ο Λυμπέρης οδηγήθηκε αρχικώς στις φυλακές της Αίγινας, όπου απομονώθηκε υπό τον φόβο κακοποίησής του από τους υπόλοιπους κρατουμένους. Αργότερα μεταφέρθηκε στις φυλακές Αλικαρνασσού στην Κρήτη. Αν και έκανε αίτηση για απονομή χάριτος, αυτή απορρίφθηκε κι έτσι βρέθηκε στο απόσπασμα. Ο Αγγελόπουλος τελικά δεν εκτελέστηκε επειδή δεν είχε συμπληρώσει τα 18 του χρόνια, το 1975 η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια και στις αρχές της δεκαετίας του 1990 του δόθηκε χάρη κι αποφυλακίστηκε. Η υπόθεση Λυμπέρη μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο με την ταινία «Σατανάδες της νύχτας», σε σκηνοθεσία Μάριου Ρετσίλα και σενάριο Βασίλη Μανουσάκη. Τον Λυμπέρη ενσάρκωσε ο Γιάννης Κατράνης, με το καστ να συμπληρώνουν οι Αρης Μιχόπουλος, Μάκης Γιαννόπουλος, Χρήστος Καλαβρούζος, Βαγγέλης Τραϊφόρος, Κική Γρηγορίου, Μαρία Συνοδινού, Μάνος Βενιέρης. Μετά την εκτέλεση του Λυμπέρη, η έλευση του Κωνσταντίνου Καραμανλή σήμανε τη σιωπηλή διακοπή επιβολής της θανατικής ποινής. Η οριστική κατάργησή της ήρθε από την κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου τον Δεκέμβριο του 1993.