Tι θέλει, τελικά, ο Πούτιν;

Εξι μήνες μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, εξακολουθεί να υπάρχει εκτεταμένη διαφωνία στη Δύση σχετικά με τα κίνητρα του Βλαντίμιρ Πούτιν. Εάν δεν συμφωνούμε γιατί ο Πούτιν αποφάσισε να εισβάλει στην Ουκρανία και τι θέλει να πετύχει, δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε τι θα συνιστούσε νίκη ή ήττα για καμία από τις αντιμαχόμενες πλευρές και τα περιγράμματα ενός πιθανού τέλους. Κάποια στιγμή, όπως όλοι οι πόλεμοι, η παρούσα σύγκρουση θα τελειώσει. Η γεωγραφία καταδικάζει την Ουκρανία και τη Ρωσία να ζουν η μία δίπλα στην άλλη και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει. Θα πρέπει τελικά να βρουν ένα modus vivendi. Αυτό ισχύει επίσης για την Ευρώπη και τη Ρωσία, αν και μπορεί να χρειαστούν δεκαετίες για να αποκατασταθεί η ζημιά.

Γιατί, λοιπόν, ο Πούτιν πόνταρε τόσο πολύ σε μια επιχείρηση υψηλού κινδύνου που στην καλύτερη περίπτωση θα του φέρει ισχνό έλεγχο σε μια κατεστραμμένη γη;

Η εισβολή του Πούτιν καθοδηγείται από άλλους λόγους. Είχε προσηλωθεί στην Ουκρανία πολύ πριν έρθει στην εξουσία. Ηδη από το 1994, όταν ήταν αντιδήμαρχος της Αγίας Πετρούπολης, εξέφρασε την οργή του για την ένωση της Κριμαίας στην Ουκρανία. «Η Ρωσία κέρδισε την Κριμαία από τους Τούρκους» είπε σε γάλλο διπλωμάτη εκείνη τη χρονιά, αναφερόμενος στην ήττα της Ρωσίας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία τον 18ο αιώνα.

Αλλά ήταν η πιθανότητα, που τέθηκε σε μια σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ το 2008, να γίνει η Ουκρανία πλήρες μέλος της δυτικής συμμαχίας που μετέτρεψε τη στάση του σε τοξική. Ο Μπιλ Μπερνς, τώρα επικεφαλής της CIA, τότε πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Μόσχα, έγραψε τότε σε ένα μυστικό τηλεγράφημα στον Λευκό Οίκο: «Η είσοδος της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ είναι η πιο έντονη από όλες τις κόκκινες γραμμές για τη ρωσική ελίτ. Στα περισσότερα από δυόμισι χρόνια συνομιλιών μου με βασικούς ρώσους παίκτες δεν έχω βρει ακόμη κανέναν που να βλέπει την Ουκρανία στο ΝΑΤΟ ως κάτι πέρα από άμεση πρόκληση για τα συμφέροντα της Ρωσίας… Η σημερινή Ρωσία θα απαντήσει».

Οι διαδοχικές αμερικανικές κυβερνήσεις αγνόησαν την προειδοποίηση του Μπερνς και ο Πούτιν απάντησε. Το 2014 προσάρτησε την Κριμαία. Στη συνέχεια υποκίνησε μια αυτονομιστική εξέγερση στο Ντονμπάς. Τελικά τον Φεβρουάριο εξαπέλυσε έναν βάναυσο, ακήρυχτο πόλεμο για να φέρει την Ουκρανία στα άκρα.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν γίνεται μεμονωμένα. Ενώ η Ρωσία αμφισβητεί την υπό την ηγεσία των ΗΠΑ εντολή ασφαλείας στην Ευρώπη, η Κίνα την αμφισβητεί στην Ασία. Μια γεωπολιτική μετάβαση έχει ξεκινήσει, τα αποτελέσματα της οποίας μπορεί να μην είναι πλήρως εμφανή για δεκαετίες. Ομως η μεταψυχροπολεμική τάξη πραγμάτων που κυβερνά τον κόσμο τα τελευταία 30 χρόνια πλησιάζει στο τέλος της. Από την κατάρρευσή της θα προκύψει μια νέα ισορροπία δυνάμεων.