Της δικαιοσύνης

Μια από τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις προκειμένου η χώρα να εξαλείψει παθογένειες δεκαετιών και να μπορεί να λογίζεται ευρωπαϊκή αφορά τη δικαιοσύνη, που όχι περιέργως μένει ανέγγιχτη. Και μια από τις βασικές παθογένειές της είναι η ταχύτητα της απονομής της. Ενα από τα μεγάλα προβλήματα της Ελλάδας έγκειται σε αυτό: στη βραδύτητα.

Είναι μια παθογένεια γνωστή σε όλους. Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, έχει διατυπώσει συνοπτικά το αίτημα αυτής της μεταρρύθμισης: χρειάζεται να είναι «στην κατεύθυνση της ταχύτερης και αποτελεσματικότερης απονομής της», κάτι που «συνιστά την πλέον κρίσιμη παράμετρο για την ικανοποίηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος των πολιτών, του δικαιώματος δικαστικής προστασίας, καθώς και τον βασικό δείκτη της ποιότητας του νομικού μας πολιτισμού. Η επίτευξη αυτού του στόχου δεν έγκειται αποκλειστικά στην πολιτική βούληση, αλλά και στην οικειοποίησή του και προώθηση από όλους όσους υπηρετούν το δίκαιο».

Η επιτάχυνση των διαδικασιών δεν ενισχύει απλώς το κράτος δικαίου, του οποίου η ανεξάρτητη δικαιοσύνη αποτελεί πυλώνα.

Η σύντομη και θεσμική επίλυση των διαφορών πολιτών με το κράτος συμβάλλει στην αύξηση της εμπιστοσύνης προς τις αρχές αλλά και βοηθάει πρωτίστως την ανάπτυξη διευκολύνοντας την επιχειρηματικότητα – εχθρός της οποίας είναι η βραδύτητα. Επειδή μάλιστα το πρόβλημα είναι δομικό και επηρεάζει αρνητικά τις επενδύσεις και την ανάπτυξη εντυπωσιάζει η αδράνεια της τελευταίας τριετίας. Η υπουργία Κώστα Τσιάρα, ανάμεσα σε άλλα, χρεώνεται και με αυτή την αδράνεια, με αυτό το χάσιμο χρόνου.

Σε κάθε περίπτωση, ενώ η χώρα κάνει βήματα προόδου, η περιοχή της δικαιοσύνης είναι εγκλωβισμένη ανάμεσα στη μεταρρυθμιστική ατολμία (ή αμηχανία) της κυβέρνησης και την απόπειρα ελέγχου «των αρμών της εξουσίας» από την αξιωματική αντιπολίτευση, που υπόσχεται ότι «την άλλη φορά θα είναι αλλιώς».

Επιπλέον, το τελευταίο διάστημα, η κρίση της δικαιοσύνης αμφισβητήθηκε σε μια σειρά από αποφάσεις από «το κοινό περί δικαίου αίσθημα», με κίνητρα εξωδικαστικά – ιδεολογικά.

Δεν είναι κάτι πρωτοφανές. Το κοινό περί δικαίου αίσθημα συχνά μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με το κράτος δικαίου.

Κι είναι κρίσιμο για τη δημοκρατία να ενισχυθεί το κύρος του κράτους δικαίου, να μην ενισχυθεί δηλαδή ο λόγος του πλήθους απέναντι στη θεσμική θωράκιση της κοινωνίας μας. Ας μην ξεχνάμε ότι, αν νομοθετούσε το κοινό περί δικαίου αίσθημα, σε ένα πλαίσιο συγκίνησης, θα ήταν δύσκολη η διασφάλιση της ελευθερίας μειονοτικών κοινωνικών ή φυλετικών ή εθνικών ομάδων ενώ θα μπορούσε να τεθεί υπό αίρεση η κατάργηση της ποινής του θανάτου.

Ενα άλλο ζήτημα που συζητιέται τον τελευταίο καιρό είναι η ευκολία στην προφυλάκιση κατηγορουμένων (εναντίον της οποίας έχει κάνει αγώνα ο μακαρίτης Σταύρος Τσακυράκης). Πολύς θόρυβος ξεσηκώθηκε για την περίπτωση ενός κατηγορηθέντος για εμπρησμό, που πριν αθωωθεί έκανε αδίκως έντεκα μήνες φυλακή. Συγγνώμη, αλλά η περίπτωση αυτή δεν διαφέρει από την (τόσο συζητημένη) προφυλάκιση του Λιγνάδη. Στην αφετηρία, άλλωστε, αν δίκαζε το «κοινό περί δικαίου αίσθημα», και ο κατηγορηθείς για εμπρησμό θα είχε αντιμετωπιστεί όπως ο Λιγνάδης. Ποιος ψάχνει αποδείξεις την ώρα της καταστροφής;

Εδώ ένας από τους πιο δημοφιλείς οπαδούς του «κοινού περί δικαίου αισθήματος» δεν έψαξε αποδείξεις πριν ανακοινώσει τον θάνατο ενός διάσημου κλαριτζή – που ευτυχώς ζει και βασιλεύει.